મંદિરમાં હંમેશા ઘડિયાળની દિશામાં જ શા માટે કરવી જોઈએ પરિક્રમા? જાણો તેની પાછળનું આધ્યાત્મિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણ
છેલ્લું અપડેટ : 06 Apr 2026
મંદિરોમાં ઘડિયાળની દિશામાં પરિક્રમા કરવાની પરંપરા સદીઓથી પ્રચલિત છે. આ માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ તેની પાછળ વૈજ્ઞાનિક અને આધ્યાત્મિક કારણો છુપાયેલા છે. મંદિરનું ગર્ભગૃહ એક શક્તિશાળી ઉર્જા કેન્દ્ર ગણાય છે, જ્યાંથી સતત સકારાત્મક તરંગો વહેતા હોય છે.
મંદિરમાં ઘડિયાળની દિશામાં પરિક્રમા એ માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી પરંતુ પૃથ્વીની કુદરતી ઉર્જા દિશા સાથે સંરેખિત થવાની એક વૈજ્ઞાનિક રીત છે. યોગ્ય રીતે કરવામાં આવતી પરિક્રમા વ્યક્તિને માનસિક, શારીરિક અને આધ્યાત્મિક રીતે મજબૂત બનાવે છે. ઘડિયાળની દિશામાં પરિક્રમા કરવાથી વ્યક્તિને શાંતિ અને સકારાત્મક ઉર્જાની અનુભૂતિ થાય છે. ઘડિયાળની દિશામાં પરિક્રમા કરવાથી બ્રહ્માંડની ઊર્જા સરળતાથી શરીરમાં સમાઈ જાય છે, જેનાથી માનસિક શાંતિ, શારીરિક ઉત્સાહ અને આધ્યાત્મિક વિકાસ થાય છે.
ઘડિયાળની દિશામાં પરિક્રમા પાછળ એક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંત પણ છે. ઉત્તર ગોળાર્ધમાં પરિક્રમા હંમેશા ઘડિયાળની દિશામાં કરવામાં આવે છે કારણ કે તે પૃથ્વીના કુદરતી ઉર્જા પ્રવાહ સાથે સુસંગત છે. તેમણે ઉદાહરણ આપ્યું કે જ્યારે આપણે નળ ખોલીએ છીએ, ત્યારે ઉત્તર ગોળાર્ધમાં પાણી હંમેશા ઘડિયાળની દિશામાં વહે છે. જો આપણે દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં જઈએ, તો પાણી ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં વહેશે. આ રીતે સમગ્ર ઉર્જા પ્રણાલી કાર્ય કરે છે. મંદિર ની મુલાકાત લેતી વખતે, વ્યક્તિએ ઘડિયાળની દિશામાં પરિક્રમા કરવી જોઈએ જેથી તેની ઉર્જા યોગ્ય રીતે શોષી શકાય. સદગુરુ સમજાવે છે કે આ શરીરને ઉર્જા વધુ સારી રીતે શોષવામાં મદદ કરે છે.
ધાર્મિક શાસ્ત્રો અનુસાર, પરિક્રમા દરમિયાન ભીના વાળ રાખવાથી ઉર્જા શોષવાની ક્ષમતા વધે છે. ભીના કપડાં પહેરવા વધુ સારું છે. ભીના કપડાં પહેરીને પરિક્રમા કરવાથી સૌથી વધુ ફાયદા થાય છે. ભીના કપડાં શરીરને લાંબા સમય સુધી ભેજયુક્ત રાખે છે, જે ઉર્જા શોષણમાં સુધારો કરે છે. ભીના કપડાંમાં પરિક્રમા કરવી વધુ વ્યવહારુ છે કારણ કે શરીર ઝડપથી સુકાઈ જાય છે.
દરેક મંદિરમાં પાણીની ટાંકી અથવા કૂવો હોય છે, જેને કલ્યાણજી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પરંપરાગત રીતે, કોઈ વ્યક્તિ કલ્યાણીમાં સ્નાન કરે છે અને પછી ભીના કપડાં પહેરીને મંદિરની પરિક્રમા કરે છે. મંદિરની સકારાત્મક ઉર્જા શોષવાનો આ શ્રેષ્ઠ માર્ગ હતો. આજકાલ, મોટાભાગના કલ્યાણીઓ સુકાઈ ગયા છે અથવા ગંદા થઈ ગયા છે, જેના કારણે આ પરંપરામાં ઘટાડો થયો છે.
શાસ્ત્રો મુજબ, વિવિધ દેવતાઓની ઉર્જાના સંતુલન માટે પરિક્રમાની સંખ્યા પણ અલગ-અલગ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર, ભગવાન ગણેશને ત્રણ વખત, વિષ્ણુને ચાર વખત, દેવી દુર્ગાને એક વખત અને ભગવાન શિવને અડધી આસપાસ અથવા જલધારી સુધી પરિક્રમા કરવાનો રિવાજ છે. આ નિયમો ઊર્જા સંતુલનના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
