Religion: કેદારનાથમાં શિવલિંગ ગોળ નહીં પણ ત્રિકોણ કેમ છે?, જાણો આ પાછળની કથા
છેલ્લું અપડેટ : 24 Apr 2026
ઊંચા હિમાલયના શિખરોની ગોદમાં વસેલું કેદારનાથ, ફક્ત તેના મનમોહક કુદરતી સૌંદર્ય માટે જ નહીં પરંતુ તેની ઊંડી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પ્રાચીન રહસ્યો માટે પણ વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે ચારધામ યાત્રા શરૂ થઈ ગઈ છે, અને દેશભરમાંથી લાખો ભક્તો બાબા કેદારનાથના દર્શન કરવા માટે ઉમટી પડ્યા છે. કેદારનાથ મંદિરની સૌથી અનોખી વિશેષતા અહીં સ્થિત ત્રિકોણાકાર શિવલિંગ છે. જ્યારે દેશના અન્ય જ્યોતિર્લિંગ ગોળાકાર અથવા અંડાકાર છે, ત્યારે કેદારનાથમાં શિવલિંગ બળદની પીઠ જેવું ત્રિકોણાકાર કેમ છે? આ પ્રશ્નનો જવાબ મહાભારત કાળની એક રસપ્રદ વાર્તામાં રહેલો છે.
આ પાછળની કથા શું છે?
વાર્તા અનુસાર, મહાભારત જીત્યા પછી પણ, પાંડવો શોક અને આઘાતમાં હતા. પોતાના સગાં, શિક્ષકો અને ભાઈઓની હત્યાએ તેમને ગોત્રહત્ય (કુળનો નાશ કરવો) અને બ્રહ્મહત્ય (બ્રહ્માનો નાશ કરવો) જેવા ગંભીર પાપો કરવા પ્રેર્યા હતા. આ પાપના ભારથી મુક્ત થવા માટે, તેઓએ મહર્ષિ વ્યાસનો આશ્રય લીધો. વ્યાસે તેમને ભગવાન શિવની પૂજા કરવાની સલાહ આપી, અને તેમની કૃપાથી જ તેઓ આ પાપમાંથી મુક્ત થઈ શક્યા.
પાંડવો પહેલા ભગવાન શિવની શોધમાં કાશી ગયા. જોકે, યુદ્ધમાં થયેલા ભયંકર હત્યાકાંડથી મહાદેવ ખૂબ જ ગુસ્સે થયા. તેમણે પાંડવો સમક્ષ હાજર થવાનો ઇનકાર કર્યો. તેથી, તેઓ કાશી છોડીને ગુપ્તકાશી ગયા. પાંડવોએ હાર ન માની અને મહાદેવનો પીછો કરીને હિમાલયના દુર્ગમ ટેકરીઓ સુધી પહોંચ્યા.
મહાદેવે પોતાનું સ્વરૂપ કેમ બદલ્યું?
કથા અનુસાર, જ્યારે પાંડવો મહાદેવ પાસે જવાના હતા, ત્યારે શિવે પોતાનું સ્વરૂપ બદલીને એક સામાન્ય બળદનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું અને પ્રાણીઓના ટોળામાં ભળી ગયા. પાંડવોને શંકા હતી કે ભગવાન શિવ ટોળામાં છુપાયેલા છે. ભીમે પછી પોતાનું વિશાળ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું અને બે પર્વતો વચ્ચે પર્વતો પર ચડીને ઊભો રહ્યો. ટોળાના બધા પ્રાણીઓ ભીમના પગ નીચેથી પસાર થઈ ગયા, પરંતુ ભગવાન શિવના રૂપમાં રહેલા બળદે તેમ કરવાનો ઇનકાર કર્યો. ભીમે બળદને પકડવાનો પ્રયાસ કરતા જ ભગવાન શિવ જમીનમાં ડૂબવા લાગ્યા. ભીમે તરત જ પોતાની ચપળતા દર્શાવી અને બળદનો ખૂંધ પકડી લીધો.
પાંડવોની અતૂટ ભક્તિ અને નિશ્ચય જોઈને ભગવાન શિવ પ્રસન્ન થયા. તેમણે તેમની સમક્ષ પ્રગટ થઈને તેમને તેમના બધા પાપોમાંથી મુક્ત કર્યા. આ ઘટનાની યાદમાં, ભગવાન શિવને આજે પણ કેદારનાથ ધામમાં એ જ બળદના ખૂંધના રૂપમાં પૂજાવામાં આવે છે, જે ત્રિકોણાકાર આકારનો છે. આ જ કારણ છે કે કેદારનાથમાં આવેલું શિવલિંગ અન્ય જ્યોતિર્લિંગોથી અલગ છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
