Religion: પરિવર્તિની એકાદશીને શા માટે કહેવામાં આવે છે જલજિલની એકાદશી? જાણો પૌરાણિક કથા
છેલ્લું અપડેટ : 23 Aug 2025
પરિવર્તિની એકાદશી એ ભાદ્રપદ શુક્લ એકાદશી છે જે 03 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ આવશે. આ દિવસે વામન અવતારની પૂજા કરવી એ ત્રિદેવ બ્રહ્મા-વિષ્ણુ-મહેશની પૂજા કરવા સમાન છે. અન્ય એકાદશીઓની જેમ તેની પણ એક અનોખી કથા અને મહત્ત્વ છે.
આ એકાદશી તમને પાપોમાંથી મુક્ત કરવાની સાથે તમારી મનોકામનાઓ પણ પૂરી કરે છે. પરિવર્તિની એકાદશીને પાર્શ્વ એકાદશી, જલજિલની એકાદશી અથવા વામન એકાદશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
પરિવર્તિની એકાદશી તિથિ અને પારણાનો સમય
- પાર્શ્વ એકાદશી બુધવાર, 3 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ
- પાર્શ્વ એકાદશી 4 સપ્ટેમ્બરે પારણા (ઉપવાસ તોડવાનો) સમય - બપોરે 01:36 થી સાંજે 04:07
- પારણા તિથિ પર હરિ વસરાનો અંત સમય - સવારે 10:18
- એકાદશી તિથિનો પ્રારંભ - 03 સપ્ટેમ્બર 2025 સવારે 03:53
- એકાદશી તિથિ સમાપ્ત - 04મી સપ્ટેમ્બર 2025 સવારે 04:21
પરિવર્તિની એકાદશી - વિવિધ નામ અને અર્થ
વામન એકાદશીઃ આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુએ વામન અવતાર લીધો અને મહાબલિને પાતળ લોકમાં મોકલ્યા. આ એકાદશી વામન જયંતિના એક દિવસ પહેલા આવે છે.
પાર્શ્વ એકાદશી: તે ભાદ્રપદ અથવા ભાદ્ર ચાતુર્માસનો બીજો મહિનો છે. આ એકાદશી વ્રત પવિત્ર અને અત્યંત પવિત્ર ચાતુર્માસ કાળમાં હોવાથી તેને પાર્શ્વ એકાદશી કહેવામાં આવે છે.
પરિવર્તિની એકાદશી: પરિવર્તિનીનો અર્થ પરિવર્તન થાય છે. એવું કહેવાય છે કે દક્ષિણાયનના આ સમયગાળા દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુ સૂઈ જાય છે. આ દિવસે તેઓ બાજુ ફેરવે છે અને એક બાજુથી બીજી બાજુ સૂવાની મુદ્રામાં ફેરફાર કરે છે. તેથી, તેને પરિવર્તિની એકાદશી કહેવામાં આવે છે.
જલજિલની એકાદશી: એવું કહેવાય છે કે ભગવાન કૃષ્ણ ગોપીઓને વૃંદાવનમાં હોડી વિહાર માટે લઈ ગયા હતા અને બદલામાં દહીં માંગ્યું હતું. તેથી, આ દિવસે દહીંનું દાન અને વિતરણ કરવું જોઈએ. ભગવાન કૃષ્ણની મૂર્તિને તળાવ અથવા નદીમાં લઈ જઈને પૂજા કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં, આ દિવસને જલજિની એકાદશી તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
ગણેશ ચતુર્થીનો તહેવાર જલજિની એકાદશીના પાંચ દિવસ પહેલા શરૂ થાય છે. તેથી, કેટલાક લોકો આ દિવસે ભગવાન ગણેશનું વિસર્જન કરે છે.
પરિવર્તિની એકાદશીની કથા
વામન અથવા પરિવર્તિની એકાદશીની વાર્તા રાજા બલી અને ભગવાન વિષ્ણુના વામન અવતાર સાથે સંબંધિત છે. રાજા બલી ખૂબ જ ધનવાન, પ્રામાણિક, દયાળુ, ન્યાયી અને સૌથી ઉપર, ભગવાન વિષ્ણુના મહાન ભક્ત હતા. તેમની પૂજાના પ્રભાવથી, તેઓ ઇન્દ્રના પદ પર પહોંચ્યા. પરિણામે, ઇન્દ્ર તેમના રાજ્યનું રક્ષણ કરવા માટે ભગવાન વિષ્ણુ પાસે ગયા.
ભગવાન વિષ્ણુએ વામન - એક વામન બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કર્યું અને રાજા બલી પાસે ગયા, જે એક વિશાળ યજ્ઞ કરી રહ્યા હતા. જ્યારે રાજા બલી દાન કરી રહ્યા હતા, ત્યારે યુવાન વામને ત્રણ પગલાં જમીન માંગી. રાજા બલીએ આ નાની વિનંતી સ્વીકારી. તે પછી, ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાનું કદ વધાર્યું. પોતાના પહેલા પગલાથી, તેમણે આખી પૃથ્વી માપી, બીજા પગલાથી, તેમણે સમગ્ર બ્રહ્માંડ માપ્યું અને જ્યારે ત્રીજા પગલા માટે કોઈ જગ્યા બાકી ન રહી, ત્યારે રાજા બલીએ પોતાનું માથું તેમની સામે મૂક્યું. બલીના માથા પર પગ મૂકતાની સાથે જ તે પાતાળમાં પડી ગયો. રાજા બલીની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને, ભગવાન વિષ્ણુએ તેમને આશીર્વાદ આપ્યા કે તે હંમેશા રાજા બલી સાથે રહેશે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
