એક થાળીમાં 3 રોટલી પીરસવી કેમ માનવામાં આવે છે અશુભ? જાણો ભોજન સાથે જોડાયેલા વાસ્તુના 5 નિયમો
છેલ્લું અપડેટ : 11 Oct 2026
ભારતીય પરંપરાઓમાં ભોજનને માત્ર ભૂખ સંતોષવાનું સાધન નહીં, પરંતુ આદર, કૃતજ્ઞતા અને સંસ્કાર સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે. વાસ્તુશાસ્ત્ર અને વિવિધ લોકમાન્યતાઓમાં ભોજન કરવાની દિશાથી લઈને થાળીની સ્વચ્છતા અને ખોરાક પીરસવાની રીત સુધીના અનેક નિયમો જોવા મળે છે.
આવી જ એક માન્યતા અનુસાર, એક જ થાળીમાં ત્રણ રોટલી પીરસવાનું ટાળવું જોઈએ. આ ઉપરાંત, જમતી વખતે કઈ દિશામાં મુખ રાખવું, કેવા વાસણોનો ઉપયોગ કરવો અને થાળીમાં મીઠું તથા અથાણું ક્યાં મૂકવું, તે અંગે પણ કેટલીક પરંપરાઓ પ્રચલિત છે. ચાલો જાણીએ ભોજન સાથે જોડાયેલા આવા પાંચ પરંપરાગત નિયમો અને તેની પાછળની માન્યતાઓ.
1. જમતી વખતે કઈ દિશામાં મુખ રાખવું શુભ માનવામાં આવે છે?
વાસ્તુશાસ્ત્રની કેટલીક માન્યતાઓ અનુસાર, ભોજન કરતી વખતે ઉત્તર અથવા પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખવું શુભ માનવામાં આવે છે. આ દિશાઓને સકારાત્મકતા અને શુભતા સાથે જોડવામાં આવે છે. બીજી તરફ, કેટલીક પરંપરાઓમાં દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને ભોજન કરવાનું ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
જોકે, ભોજન કરવાની દિશાથી વ્યક્તિના નસીબ અથવા સ્વાસ્થ્ય પર ચોક્કસ અસર થાય છે તેવો કોઈ નક્કર વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. ભોજન કરતી વખતે આરામદાયક સ્થિતિમાં બેસવું, શાંતિથી જમવું અને ખોરાક પર ધ્યાન આપવું વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
2. એક થાળીમાં ત્રણ રોટલી પીરસવી કેમ ટાળવામાં આવે છે?
ભારતીય પરિવારોમાં પ્રચલિત કેટલીક લોકમાન્યતાઓ અનુસાર, એક થાળીમાં એકસાથે ત્રણ રોટલી પીરસવાનું ટાળવામાં આવે છે. કેટલીક પરંપરાઓમાં ત્રણ રોટલીને મૃત્યુ પછીની ધાર્મિક વિધિઓ સાથે સાંકળવામાં આવે છે. આ જ કારણસર કેટલાક લોકો સામાન્ય ભોજનમાં ત્રણ રોટલી પીરસવાનું અશુભ માને છે.
જોકે, આ માન્યતા દરેક પરિવાર કે સમુદાયમાં એકસરખી નથી. ત્રણ રોટલી પીરસવાથી અશુભ થાય છે અથવા જીવનમાં મુશ્કેલીઓ આવે છે તેવો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. વ્યક્તિની ભૂખ, ઉંમર અને જરૂરિયાત પ્રમાણે રોટલીની સંખ્યા નક્કી કરવી વધુ યોગ્ય છે.
3. ભોજનની થાળી અને વાસણો પસંદ કરતી વખતે રાખો ધ્યાન
ભારતીય પરંપરામાં કાંસાના વાસણોને વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. જોકે, આજના સમયમાં સ્ટીલની થાળીઓનો ઉપયોગ પણ વ્યાપક પ્રમાણમાં થાય છે. પરંપરાગત માન્યતાઓથી અલગ, ભોજન માટે વપરાતાં વાસણોની સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય સુરક્ષા સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
તૂટેલી, તિરાડવાળી અથવા યોગ્ય રીતે સાફ ન થઈ શકે તેવી થાળીઓનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ. પ્લાસ્ટિકનાં વાસણો વાપરતાં પહેલાં તે ખોરાક માટે યોગ્ય છે કે નહીં તે તપાસવું જરૂરી છે. ખાસ કરીને ગરમ ભોજન માટે માત્ર ગરમી સહન કરી શકે તેવાં વાસણોનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
4. થાળીમાં મીઠું અને અથાણું કઈ બાજુ રાખવું?
કેટલીક વાસ્તુ અને કૌટુંબિક પરંપરાઓમાં થાળીમાં મીઠું અને અથાણું મૂકવાની દિશા અંગે પણ નિયમો જોવા મળે છે. એક લોકમાન્યતા અનુસાર, મીઠું જમણી બાજુ અને અથાણું ડાબી બાજુ રાખવામાં આવે છે.
જોકે, થાળીમાં મીઠું કે અથાણું કઈ બાજુ રાખવામાં આવે છે તેની નસીબ, સમૃદ્ધિ અથવા જીવનની સફળતા પર અસર થાય છે તેવો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. આ રીતોને સાંસ્કૃતિક પરંપરા તરીકે સમજી શકાય છે.
સ્વાસ્થ્યની દૃષ્ટિએ મીઠાનું સેવન મર્યાદિત રાખવું જરૂરી છે. અથાણામાં પણ સોડિયમનું પ્રમાણ વધુ હોઈ શકે છે, તેથી તેનું સેવન જરૂરિયાત મુજબ કરવું વધુ સારું છે.
5. ભોજન પીરસતી વખતે અપનાવો આ સારી આદતો
ભોજન સાથે જોડાયેલી કેટલીક આદતો ધાર્મિક માન્યતાઓ કરતાં પણ વધુ વ્યવહારુ મહત્ત્વ ધરાવે છે. તે સ્વચ્છતા જાળવવામાં અને ખોરાકનો બગાડ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
-
ભોજન પહેલાં અને પછી હાથ સારી રીતે ધોવા.
-
હંમેશાં સ્વચ્છ થાળી અને વાસણોનો ઉપયોગ કરવો.
-
જરૂરિયાત પ્રમાણે જ ખોરાક પીરસવો, જેથી અન્નનો બગાડ ન થાય.
-
ભોજન કરતી વખતે ઉતાવળ ન કરવી અને ખોરાકને યોગ્ય રીતે ચાવીને ખાવો.
-
પરિવાર સાથે જમતી વખતે શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ અને પરસ્પર આદર જાળવવો.
ભોજન સાથે જોડાયેલા વાસ્તુ નિયમોનું શું છે મહત્ત્વ?
ભોજનની દિશા, એક થાળીમાં ત્રણ રોટલી ન પીરસવી અને મીઠું-અથાણું રાખવાની રીત જેવી માન્યતાઓ ભારતીય ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને કૌટુંબિક પરંપરાઓમાં જોવા મળે છે. વ્યક્તિ પોતાની શ્રદ્ધા અને અનુકૂળતા પ્રમાણે આ રીતો અપનાવી શકે છે.
પરંતુ આ નિયમોનું પાલન ન કરવાથી દુર્ભાગ્ય આવે છે અથવા સ્વાસ્થ્ય બગડે છે તેવા દાવાઓને સમર્થન આપતા નક્કર વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી. સારા સ્વાસ્થ્ય માટે સંતુલિત આહાર, સ્વચ્છતા, યોગ્ય માત્રામાં ભોજન અને નિયમિત જીવનશૈલી પર ધ્યાન આપવું વધુ જરૂરી છે.
નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી વિવિધ ધાર્મિક પરંપરાઓ, વાસ્તુશાસ્ત્ર અને જ્યોતિષ સાથે જોડાયેલી માન્યતાઓના આધારે રજૂ કરવામાં આવી છે. આ માન્યતાઓની વૈજ્ઞાનિક પુષ્ટિ થયેલી નથી. લેખનો હેતુ માત્ર માહિતી આપવાનો છે. GSTV આ માન્યતાઓની પુષ્ટિ કરતું નથી. કોઈ વિશેષ માર્ગદર્શન માટે સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી.
