Religion: છોટી દિવાળી પર કેમ પ્રગટાવવામાં આવે છે ૧૪ દીવા? જાણો યમરાજ પૂજા, પિતૃ શાંતિ અને દીપદાનના રહસ્યો
છેલ્લું અપડેટ : 20 Oct 2025
દિવાળીના એક દિવસ પહેલા ઉજવવામાં આવતી નાની દિવાળી, અથવા નરક ચતુર્દશી, નું ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક મહત્વ ઊંડું છે. આ દિવસે ભગવાન કૃષ્ણે રાક્ષસ નરકાસુરનો વધ કર્યો હતો, જે દુષ્ટતા પર સારા અને અંધકાર પર પ્રકાશનો વિજય દર્શાવે છે.
આ દિવસે પ્રકાશનો તહેવાર શરૂ થાય છે.
છોટી દિવાળી પર ૧૪ દીવા પ્રગટાવવાની પરંપરા પ્રાચીન કાળથી ચાલી આવે છે. તે યમરાજની પૂજા અને પૂર્વજોની શાંતિ સાથે જોડાયેલી છે. હિન્દુ માન્યતા અનુસાર, આ ૧૪ દીવા પ્રગટાવવાથી યમરાજ પ્રસન્ન થાય છે અને પરિવારને અકાળ મૃત્યુ, રોગો અને નકારાત્મક શક્તિઓથી રક્ષણ મળે છે. આ વિધિને 'યમ દીપદાન' કહેવામાં આવે છે, જેનો અર્થ જીવન અને મૃત્યુના દેવ યમરાજને પ્રકાશ અર્પણ કરવો થાય છે.
ગરુડ પુરાણ અનુસાર, જે વ્યક્તિ નરક ચતુર્દશીની રાત્રે યમરાજના નામે દીવો પ્રગટાવે છે તે તેમના પૂર્વજોના આત્માઓને શાંતિ આપે છે અને ઘરને સુખ, સમૃદ્ધિ અને દીર્ધાયુષ્ય આપે છે. આ દીવા ઘરના વિવિધ ભાગોમાં મૂકવામાં આવે છે - મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર, આંગણું, રસોડું, બાલ્કની, જળાશયો અને ખૂણા. દરેક દીવાનું સ્થાન એક ચોક્કસ હેતુ સાથે સંકળાયેલું છે: ઘરમાં સકારાત્મક ઉર્જા અને શુભતા જાળવી રાખવી.
આ દીવાઓના ઉપયોગો
દીવા સામાન્ય રીતે માટીના બનેલા હોય છે અને સરસવના તેલ અથવા ઘીનો ઉપયોગ કરીને પ્રગટાવવામાં આવે છે. તેલનો દીવો શુદ્ધતા, રક્ષણ અને નકારાત્મકતાને દૂર કરવાનું પ્રતીક છે. ઘણા પરિવારો બીજા દિવસે સૂર્યોદય સમયે એક વધારાનો દીવો પ્રગટાવે છે, જેને "યમ દીપ" કહેવામાં આવે છે - આ ધાર્મિક વિધિ પૂર્ણ કરે છે.
14 દીવાઓનો ઊંડો આધ્યાત્મિક અર્થ
14 નંબરનો ઊંડો આધ્યાત્મિક અર્થ પણ છે. હિન્દુ માન્યતાઓ અનુસાર, તે સૃષ્ટિના 14 લોક (લોક)નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. 14 દીવા પ્રગટાવવાને આ બધા લોકને પ્રકાશિત અને સંતુલિત કરવાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.