Religion: છઠ પૂજા કોણે શરૂ કરી? આ પવિત્ર તહેવારનો ઇતિહાસ જાણો
છેલ્લું અપડેટ : 23 Oct 2025
ભારતમાં, છઠ પૂજા એ સૂર્ય દેવ અને છઠી મૈયાને સમર્પિત સૌથી આદરણીય તહેવારોમાંનો એક છે. દર વર્ષે, ભક્તો ચાર દિવસની સખત ધાર્મિક વિધિનું પાલન કરે છે જે નહાય ખાયથી શરૂ થાય છે. આ ધાર્મિક વિધિ અર્ઘ્ય અને ઉપવાસ સાથે ચાલુ રહે છે, અને ઉગતા અને અસ્ત થતા સૂર્યને અર્પણ સાથે સમાપ્ત થાય છે.
આ વર્ષે, છઠ પૂજા 25 ઓક્ટોબરથી શરૂ થશે. ચાલો છઠ પૂજાનો ઇતિહાસ જાણીએ અને આ તહેવારની શરૂઆત સૌપ્રથમ કોણે કરી હતી.
ત્રેતા યુગમાં ઉત્પત્તિ
રામાયણ અનુસાર, છઠ પૂજાના મૂળ ત્રેતા યુગમાં છે. એવું કહેવાય છે કે ભગવાન રામ અને માતા સીતા, 14 વર્ષના વનવાસમાંથી પાછા ફર્યા પછી, રાવણના વધના પાપનું પ્રાયશ્ચિત કરવા આવ્યા હતા. ત્યારબાદ મુગદલ ઋષિએ તેમને શુદ્ધિકરણ માટે સૂર્ય દેવની પૂજા કરવાની સલાહ આપી. આ માર્ગદર્શનને અનુસરીને, માતા સીતાએ બિહારના મુંગેરમાં ગંગાના કિનારે છ દિવસ સુધી સૂર્ય પૂજા કરી. આજે પણ, મુંગેરના સીતા ચરણ મંદિરમાં દેવી સીતાના પગના નિશાન સચવાયેલા છે.
મહાભારત કાળ સાથે જોડાણ
બીજી એક દંતકથા અનુસાર, છઠ પૂજાની ઉત્પત્તિ મહાભારત કાળ સાથે જોડાયેલી છે. એક માન્યતા એવી છે કે પાંડવોએ પોતાનું રાજ્ય ગુમાવ્યું ત્યારે દ્રૌપદીએ સૂર્ય દેવની પૂજા કરી હતી અને પોતાના દુઃખના ઉકેલ માટે પ્રાર્થના કરી હતી. બીજી એક દંતકથા અનુસાર, સૂર્યના પુત્ર કર્ણ, જે દરરોજ સૂર્ય દેવની પ્રાર્થના કરતો હતો, તેને છઠ પૂજાનો પ્રણેતા માનવામાં આવે છે.
કલિયુગની એક વાર્તા
કલિયુગમાં પણ છઠ પૂજાનો વિકાસ ચાલુ રહ્યો. એક દંતકથા અનુસાર, બિહારના દેવ નામના સ્થળે એક માણસ રક્તપિત્તથી પીડિત હતો. તેણે ભક્તિપૂર્વક છઠ પૂજાની વિધિઓ કરી અને તેને રાહત મળી. પૌરાણિક પરંપરાઓ સંમત છે કે બિહારનો મુંગેર જિલ્લો છઠ પૂજાનું જન્મસ્થળ હતું. અહીં દેવી સીતાએ સૌપ્રથમ આ વિધિ કરી હતી.
છઠ પૂજા કેટલી પ્રાચીન છે?
તેની ઉત્પત્તિ ત્રેતાયુગમાં થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. તે મુજબ, છઠ પૂજા રામાયણ કાળ જેટલી જ પ્રાચીન છે. જોકે, મહાભારત અને કલિયુગ સહિત વિવિધ યુગની અસંખ્ય વાર્તાઓને કારણે તેની ચોક્કસ ઉંમર નક્કી કરવી મુશ્કેલ છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
