Religion: 700 વર્ષ પહેલાં માતા વૈષ્ણો દેવીની પવિત્ર ગુફા કોણે શોધી કાઢી હતી? વાંચો દંતકથા
છેલ્લું અપડેટ : 02 Jul 2026
વૈષ્ણો દેવી મંદિર ભારતના સૌથી આદરણીય તીર્થસ્થળોમાંનું એક છે, જે જમ્મુ અને કાશ્મીરના ત્રિકુટા પર્વતોમાં 5200 ફૂટની ઊંચાઈ પર સ્થિત છે. માતા દેવીની ત્રણ કુદરતી મૂર્તિઓ (મહાકાલી, મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતી) અહીં રહે છે.
ઘણા લોકો માતા વૈષ્ણો દેવી મંદિર વિશે જાણતા હશે, પરંતુ બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે તેને સૌપ્રથમ કોણે શોધ્યું હતું.
માતા વૈષ્ણો દેવી મંદિર સાથે સંકળાયેલી દંતકથા
શ્રી માતા વૈષ્ણો દેવીની ઉત્પત્તિની આસપાસની વાર્તા ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ મંદિર 700 વર્ષ પહેલાં પંડિત શ્રીધર દ્વારા શોધાયું હતું, જેમના ઘરે માતા દેવીએ ભોજનનું આયોજન કરવામાં મદદ કરી હતી.
જ્યારે માતા વૈષ્ણો દેવી ભૈરવનાથથી બચવા માટે ચાલુ ભોજનની વચ્ચે જ ચાલ્યા ગયા, ત્યારે પંડિત શ્રીધરને એવું લાગ્યું કે તેમના જીવનમાં બધું જ સમાપ્ત થઈ ગયું છે. તેમના જવાથી ખૂબ જ દુઃખી થઈને, તેણે ખોરાક અને પાણીનો પણ ત્યાગ કર્યો. તે પોતાના ઘરના એક ઓરડામાં વૈષ્ણોદેવીના પુનઃપ્રકાશન માટે પ્રાર્થના કરતો રહ્યો.
માતાએ શ્રીધરને ગુફા શોધવાનો આદેશ આપ્યો
શ્રીધરની તકલીફ જોઈને, માતા વૈષ્ણોદેવી તેના સ્વપ્નમાં પ્રગટ થયા અને તેને ત્રિકુટ પર્વતોની ખીણોમાં સ્થિત પવિત્ર ગુફામાં પોતાની શોધ કરવાનો આદેશ આપ્યો. માતાએ શ્રીધરને પવિત્ર ગુફાનો રસ્તો બતાવ્યો અને તેને ઉપવાસ તોડવા માટે આગ્રહ કર્યો.
ત્યારબાદ પંડિત શ્રીધર પવિત્ર ગુફાની શોધમાં પર્વતોમાં નીકળ્યા. જ્યારે પણ તેને લાગ્યું કે તે પોતાનો રસ્તો ભૂલી ગયો છે, ત્યારે તેના સપનામાંથી મળેલું દર્શન તેની સામે ચમક્યું, અને તે આખરે તેના ગંતવ્ય સ્થાને પહોંચ્યો.
શ્રીધર ગુફામાં પ્રવેશતા જ, તેણે એક ખડક જોયો જેના ઉપર ત્રણ માથા હતા. તે જ ક્ષણે, માતા વૈષ્ણોદેવી તેના બધા મહિમામાં શ્રીધર સમક્ષ પ્રગટ થયા અને ખડકના ત્રણ શિખરો અને ગુફામાં રહેલા અન્ય ઓળખ ચિહ્નો દ્વારા તેને ઓળખી કાઢ્યો.
માતાએ શ્રીધરને ચાર પુત્રોનો આશીર્વાદ પણ આપ્યો, તેને તેના અવતારની પૂજા કરવાનો અધિકાર આપ્યો, અને તેને પવિત્ર મંદિરનો મહિમા સર્વત્ર ફેલાવવાની સૂચના આપી. પંડિત શ્રીધરે તેનું બાકીનું જીવન પવિત્ર ગુફામાં માતા વૈષ્ણો દેવીની સેવામાં વિતાવ્યું.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
