Religion: જ્યારે વિભીષણે ના પાડી, ત્યારે રાવણના અંતિમ સંસ્કાર કોણે કર્યા? અહીં વાંચો તેની વાર્તા!
છેલ્લું અપડેટ : 28 Apr 2026
જ્યારે ભગવાન રામ દ્વારા રાવણનો વધ થયો, ત્યારે અધર્મનો અંત આવ્યો અને સત્યનો વિજય થયો. પરંતુ યુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી, એવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ જેની કોઈએ કલ્પના પણ નહતી કરી.
લંકાના રાજા રાવણનો મૃતદેહ યુદ્ધભૂમિ પર પડ્યો હતો અને કોઈ પણ તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરવા તૈયાર નહતું, તેમનો પોતાનો ભાઈ વિભીષણ પણ નહીં. ચાલો આ લેખમાં જાણીએ કે રાવણના શરીરનું શું થયું અને કોણે અંતિમ સંસ્કાર કર્યા.
વિભીષણે શા માટે ના પાડી?
વાલ્મીકિ રામાયણ યુદ્ધકાંડ અનુસાર, જ્યારે ભગવાન રામે વિભીષણને રાવણના અંતિમ સંસ્કાર કરવા કહ્યું, ત્યારે વિભીષણ ભાવુક થઈ ગયા અને પાછળ હટી ગયા. તેમણે કહ્યું, "પ્રભુ, રાવણે અધર્મનો માર્ગ પસંદ કર્યો. તેમણે માતા સીતાનું અપહરણ કર્યું અને ઋષિઓ અને સંતોને ભારે દુઃખ પહોંચાડ્યું. હું આવા અધર્મી વ્યક્તિના અંતિમ સંસ્કાર કરીને પાપનો દોષિત નથી બનવા માંગતો." તેઓ મારા ભાઈ કહેવાને લાયક નથી. વિભીષણનો રાવણ પ્રત્યેનો દ્વેષ એટલો પ્રબળ હતો કે તેમણે તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો.
શ્રી રામે ધર્મનો સાચો અર્થ શીખવ્યો
વિભીષણની વાત સાંભળ્યા પછી, સૌથી પ્રતિષ્ઠિત પુરુષ શ્રી રામે તેમને સમજાવ્યું. શ્રી રામે એક વાક્ય કહ્યું જે આજે પણ માનવતા માટે સૌથી મોટો પાઠ માનવામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું,
'मरणान्तानि वैराणि निर्वृत्तं नः प्रयोजनम्। क्रियतामस्य संस्कारो ममाप्येष यथा तव॥'
એટલે કે, "શત્રુતા મૃત્યુ સાથે સમાપ્ત થાય છે. અમારો હેતુ પૂર્ણ થયો છે. હવે તે તમારા જેટલો જ મારો ભાઈ છે. તેથી, તેના અંતિમ સંસ્કાર સંપૂર્ણ આદર સાથે કરવા જોઈએ."
શ્રી રામે સમજાવ્યું કે રાવણ દુશ્મન હોવા છતાં, તે એક મહાન વિદ્વાન અને વેદોના જાણકાર પણ હતા. તેમના મૃત્યુ પછી, તેમના પ્રત્યે કોઈ દુશ્મનાવટ ન હોવી જોઈએ.
અંતિમ સંસ્કાર કોણે કર્યા?
શ્રી રામના શબ્દો સાંભળીને વિભીષણની આંખો ખુલી ગઈ. તેમને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો, મૃત્યુ પછી કોઈપણ જીવ પ્રત્યે દ્વેષભાવ રાખવો એ અધર્મ છે. ભગવાન રામના સમજાવટ પછી, વિભીષણે રાવણના અંતિમ સંસ્કાર સંપૂર્ણ વિધિઓ સાથે કર્યા. લંકાના બ્રાહ્મણો અને પરિવારના સભ્યોની હાજરીમાં રાવણના મૃતદેહનો અગ્નિ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યો.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
