મૃતક સંબંધીના કપડાંનું શું કરવું જોઈએ? જાણો તેમને પહેરવા અને દાન કરવા અંગેના શાસ્ત્રોક્ત નિયમો
છેલ્લું અપડેટ : 18 Mar 2026
હિન્દુ ધર્મમાં મૃત્યુ પછીની ધાર્મિક વિધિઓ અને નિયમોનું વિશેષ મહત્વ છે. ગરુડ પુરાણ અને અન્ય શાસ્ત્રોમાં મૃતક વ્યક્તિના અંગત સામાન, ખાસ કરીને તેમના કપડાં અંગે સ્પષ્ટ દિશાનિર્દેશો આપવામાં આવ્યા છે.
શાસ્ત્રો અનુસાર, વ્યક્તિના મૃત્યુ સમયે તેમની અંતિમ લાગણીઓ, આસક્તિ અને અતૃપ્ત ઈચ્છાઓ તેમના સામાનમાં ઊર્જાના સ્વરૂપે સંગ્રહિત હોય છે. તેથી, જીવંત વ્યક્તિ દ્વારા તેનો ઉપયોગ વર્જિત માનવામાં આવે છે. આમ કરવાથી પિતૃ દોષ, નકારાત્મક ઊર્જા અને આત્માની શાંતિમાં ખલેલ પહોંચવાનું જોખમ રહે છે. ચાલો જાણીએ આ અંગેના ખાસ નિયમો.
મૃતકના સામાનમાં ઊર્જા કેમ રહી જાય છે?
ગરુડ પુરાણમાં ભગવાન વિષ્ણુ સમજાવે છે કે મૃત્યુ સમયે વ્યક્તિની અંતિમ ભાવનાઓ, મન, બુદ્ધિ અને કર્મના સંસ્કાર તેમની વસ્તુઓ સાથે જોડાયેલા રહે છે. કપડાં, ઘરેણાં કે અન્ય અંગત વસ્તુઓ તેમની આધ્યાત્મિક ઊર્જાનો ભાગ બની જાય છે. જો કોઈ જીવંત વ્યક્તિ તેનો ઉપયોગ કરે, તો મૃતકની આત્મા મોહપાશમાંથી મુક્ત થઈ શકતી નથી અને પૃથ્વીલોક સાથે જોડાયેલી રહે છે. આનાથી ઘરમાં નકારાત્મક ઊર્જા વધે છે.
કપડાં વિશે ગરુડ પુરાણની ચેતવણી
શાસ્ત્રો મુજબ, મૃતકની આત્મા લાંબા સમય સુધી પોતાના વસ્ત્રો પ્રત્યે આસક્તિ ધરાવે છે. જો પરિવારના સભ્યો તે કપડાં પહેરે, તો આત્માને મુક્તિ મળતી નથી. આ પ્રથા જીવંત વ્યક્તિના સ્વાસ્થ્ય, સંપત્તિ અને સંબંધો પર પણ પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે. તેથી, મૃતકના અંગત ઉપયોગની વસ્તુઓનો સીધો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ.
મૃતકના કપડાંનું શું કરવું જોઈએ?
દાન કરવું શ્રેષ્ઠ: શાસ્ત્રો અનુસાર, મૃતકના કપડાંનું દાન કરવું સૌથી ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. જરૂરિયાતમંદ, ગરીબ કે બ્રાહ્મણને દાન આપવાથી આત્માને શાંતિ મળે છે અને તેનો સાંસારિક મોહ ઓછો થાય છે.
જલ પ્રવાહ: જો દાન કરવું શક્ય ન હોય, તો કપડાંને પવિત્ર નદીમાં વિસર્જિત કરી દેવા જોઈએ. વહેતા પાણીમાં કપડાં પધરાવવાથી આત્માનું બંધન છૂટે છે અને તે મુક્તિ તરફ આગળ વધે છે.
ઘણીવાર પરિવારો ભાવનાત્મક જોડાણને કારણે મૃતકની યાદગીરી રાખવા માંગતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં કપડાંને પવિત્ર ગંગાજળથી શુદ્ધ કરો. બાદમાં તેને વ્યવસ્થિત ધોઈને સાફ કર્યા પછી કોઈ પવિત્ર સ્થાન પર રાખો. તેમને એક બંધ બોક્સ કે બેગમાં રાખો અને વારંવાર બહાર ન કાઢો. યાદ રાખો, આ કપડાં પહેરવા કે વાપરવા પર સખત મનાઈ છે.
નિયમોના પાલનથી થતા ફાયદા
મૃતકના સામાનનું વિધિવત દાન કે વિસર્જન કરવાથી પિતૃઓ પ્રસન્ન થાય છે. આનાથી પિતૃ દોષ નિવારવામાં મદદ મળે છે, ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જા જળવાય છે અને પરિવારમાં સુખ-શાંતિ આવે છે.
હિન્દુ ધર્મની આ પરંપરાઓ આત્માની સદ્ગતિ અને જીવંત લોકોના રક્ષણ માટે બનાવવામાં આવી છે. આ નિયમોનું પાલન કરવું એ મૃતક પ્રત્યેનો સાચો આદર અને આત્માની શાંતિનો માર્ગ છે.