Religion: આ મંદિર વર્ષમાં ફક્ત નાગ પંચમીના દિવસે જ ખુલે છે, જાણો શું છે માન્યતા?
છેલ્લું અપડેટ : 29 Jul 2025
દર વર્ષે શ્રાવણ માસના શુક્લ પક્ષની પંચમી તિથિને નાગ પંચમી તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ સામાન્ય રીતે હરિયાળી તીજના બે દિવસ પછી આવે છે અને આ વર્ષે તે 29 જુલાઈ એટલે કે આજે ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે.
આ દિવસ ભગવાન શિવ અને નાગ દેવતાની પૂજા માટે સમર્પિત છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સાપની પૂજા કરવાથી નાગ દેવતા પ્રસન્ન થાય છે અને દુષ્ટતા અને સાપનો ભય નાશ પામે છે. આ દિવસે સ્ત્રીઓ પોતાના ભાઈઓ અને પરિવારના કલ્યાણ માટે નાગ દેવતાની પણ પૂજા કરે છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે નાગ પંચમીના દિવસે ભગવાન શિવની પૂજા કરવી અને તેમના રુદ્રાભિષેક સાથે નાગ દેવતાની પૂજા કરવી ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં, આમ કરવાથી વ્યક્તિ કાલસર્પ દોષથી મુક્ત થાય છે.
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, સાપને ભગવાન શિવના આભૂષણોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. તે જ સમયે, મહાકાલ નગરી ઉજ્જૈનમાં સ્થિત નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરને પણ આ પરંપરાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, જે નાગ પંચમીના દિવસે વર્ષમાં ફક્ત એક જ વાર 24 કલાક ખુલે છે. ચાલો જાણીએ કે નાગચંદ્રેશ્વર મંદિર સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથાઓ અને માન્યતાઓ શું છે.
નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરની વાર્તા
નાગચંદ્રેશ્વર મંદિર ઉજ્જૈનમાં મહાકાલેશ્વર મંદિરના ત્રીજા માળે સ્થાપિત છે અને ખાસ વાત એ છે કે આ મંદિર ફક્ત 24 કલાક માટે ભક્તો માટે ખુલે છે. વાસ્તવમાં, આ મંદિર વર્ષમાં એક જ વાર ખુલવા વિશે એક પૌરાણિક વાર્તા કહેવામાં આવે છે.
કથા અનુસાર, સર્પ રાજા તક્ષકે ભગવાન શિવને પ્રસન્ન કરવા માટે કઠોર તપસ્યા કરી હતી. સર્પ રાજા તક્ષકની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને, ભોલેનાથે તેમને અમરત્વનું વરદાન આપ્યું. પરંતુ આ વરદાન મળવા છતાં, સર્પ રાજા તક્ષક ખુશ ન હતા. તેમણે ભગવાન શિવને કહ્યું કે તેઓ હંમેશા તેમના સાનિધ્યમાં રહેવા માંગે છે. તેથી, તેમને મહાકાલ જંગલમાં રહેવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ. ભોલેનાથે તેમને મહાકાલ વનમાં રહેવાની પરવાનગી આપી અને આશીર્વાદ પણ આપ્યા કે તેમને એકાંતમાં ખલેલ ન પહોંચે, આ કારણે આ મંદિર વર્ષમાં ફક્ત એક જ વાર નાગ પંચમીના દિવસે ખુલશે.
નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરમાં ત્રિકાલ પૂજા કરવામાં આવે છે
શ્રી નાગચંદ્રેશ્વરનું દુર્લભ સ્વરૂપ શ્રી મહાકાલેશ્વર મંદિરના ત્રીજા માળે સ્થાપિત છે જેને નાગરાજ તક્ષકનું નિવાસસ્થાન કહેવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ મંદિરમાં નાગચંદ્રેશ્વરના દર્શન કર્યા પછી જ વ્યક્તિ કોઈપણ પ્રકારના સર્પ દોષથી મુક્ત થાય છે.
નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરના દરવાજા ખોલવાની સાથે, ત્રિકાલ પૂજાની પણ વ્યવસ્થા છે. ત્રિકાલ એટલે ત્રણ અલગ અલગ સમયે કરવામાં આવતી પૂજા. જેમાં પ્રથમ પૂજા મહાનિર્વાણી અખાડા દ્વારા મધ્યરાત્રિ 12 વાગ્યે દરવાજા ખોલ્યા પછી કરવામાં આવે છે. બીજી પૂજા વહીવટીતંત્ર વતી અધિકારીઓ દ્વારા નાગ પંચમીના દિવસે બપોરે 12 વાગ્યે કરવામાં આવે છે. તે જ સમયે, મંદિર સમિતિ વતી મહાકાલ મંદિરના પુજારીઓ દ્વારા ભગવાન મહાકાલની સાંજે ૭.૩૦ વાગ્યે આરતી પછી ત્રીજી પૂજા કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ, મધ્યરાત્રિએ આરતી પછી, મંદિરના દરવાજા ફરીથી એક વર્ષ માટે બંધ કરી દેવામાં આવે છે.
નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરની માન્યતા
દર વર્ષે, મધ્યરાત્રિએ નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરના દરવાજા ખુલતાની સાથે જ ભક્તોનો પ્રવાહ આવવા લાગે છે. વર્ષોથી, મહાનિર્વાણી અખાડા મંદિરના દરવાજા ખોલવાની પરંપરાનું પાલન કરે છે. જે હેઠળ, શૈવ ધર્મ સાથે નારિયેળ બાંધીને પૂજા પૂર્ણ કરવામાં આવે છે અને ભગવાન નાગચંદ્રેશ્વરના મંત્રોચ્ચાર સાથે સામાન્ય લોકો માટે મંદિરના દરવાજા ખોલવામાં આવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.