Religion: સરકારી પદ મળે તો અહીં આવવું ફરજિયાત! ઉજ્જૈનમાં નિમણૂક પામતા અધિકારીઓ માટે ખાસ છે આ મંદિર
છેલ્લું અપડેટ : 29 Mar 2026
ઉજ્જૈનને બાબા મહાકાલનું શહેર માનવામાં આવે છે. બાબા મહાકાલને ઉજ્જૈનના રાજા કહેવામાં આવે છે, અને ભક્તો તેમના દર્શન કરવા માટે દૂર-દૂરથી આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ઉજ્જૈનની 'રાણી' કોણ છે?
નગરકોટ માતા મંદિર ઉજ્જૈનમાં આવેલું છે, જે ફક્ત આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિકોણથી જ ખાસ નથી પણ તેનો પોતાનો ઇતિહાસ પણ છે.
નગરકોટ માતા મંદિર ઉજ્જૈન શહેરના ઉત્તર-પૂર્વમાં ગોવર્ધન સાગર પાસે આવેલું છે. માતાને ઉજ્જૈનના રક્ષક તરીકે પૂજવામાં આવે છે અને તેમને ઉજ્જૈનની રાણી પણ કહેવામાં આવે છે. સ્થાનિક માન્યતા મુજબ નગરકોટ માતા ઉજ્જૈનની સરહદ પર સ્થિત ઉજ્જૈનના રહેવાસીઓનું રક્ષણ કરી રહી છે, કારણ કે બાબા મહાકાલ ઉજ્જૈનમાં હાજર હતા તે પહેલાં અહીં, નગર એટલે શહેર અને કોટ એટલે પરિમિતિ, જેનો અર્થ સરહદનું રક્ષણ કરનારી માતા થાય છે.
સ્કંદ પુરાણમાં દેવીના નગરકોટ સ્વરૂપનું પણ વર્ણન છે, જેને દેવી દુર્ગાનું સાતમું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. તે હાથમાં શસ્ત્ર લઈને અહીં બેઠેલી છે, જે બધા જોખમોને દૂર કરવા માટે તૈયાર છે. આ જ કારણ છે કે આ મંદિર ફક્ત ઉજ્જૈનમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશમાં વિખ્યાત છે. ઉજ્જૈનમાં નવરાત્રિ દેવી નગરકોટ માતાની હાજરી વિના અધૂરી છે.
ચૈત્ર અને શારદીય નવરાત્રિ દરમિયાન મંદિરનું મહત્ત્વ વધી જાય છે. નવરાત્રિના નવ દિવસ દરમિયાન, દેવીને ઉત્કૃષ્ટ આભૂષણોથી શણગારવામાં આવે છે, અને ભક્તો મંદિરના તળાવના ચમત્કારિક પાણીથી તેમનો અભિષેક કરે છે. સ્થાનિક માન્યતા છે કે જ્યારે ઉજ્જૈનમાં કોઈ અધિકારીને સરકારી પદ પર નિયુક્ત કરવામાં આવે છે, ત્યારે દેવી નગરકોટ માતાના આશીર્વાદ લેવા ફરજિયાત માનવામાં આવે છે.
મંદિરનો ઇતિહાસ સમ્રાટ વિક્રમાદિત્યના સમયનો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે યુદ્ધો પહેલાં, સમ્રાટ વિક્રમાદિત્ય દેવી નગરકોટ માતાના આશીર્વાદ મેળવવા માટે આવ્યા હતા, અને તેમના શાસનકાળ દરમિયાન મંદિરનું મોટા પાયે નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિરમાં ભૈરવ અને ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિઓ પણ છે, જે દેવી નાગરકોટનું રક્ષણ કરે છે તેવું માનવામાં આવે છે. ભક્તો તેમની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરવા અને મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે માતા દેવીના દર્શન કરે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
