બાબા મહાકાલ કરતાં જૂનું છે ઉજ્જૈનમાં આવેલું આ મંદિર, પ્રથમ શિવલિંગ પ્રગટ થવાની છે માન્યતા

મહા મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિ પર ઉજવાતો મહાશિવરાત્રિનો તહેવાર શિવ પ્રત્યેની ભક્તિ, તપ, બલિદાન અને આત્મનિરીક્ષણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ભક્તો આ દિવસે ઉપવાસ કરે છે અને શિવમંત્રોનો જાપ, ધ્યાન અને સ્તોત્રો ગાવામાં રાત વિતાવે છે. મહાશિવરાત્રી નિમિત્તે, અમે તમને બાબા મહાકાલ કરતાં જૂના મંદિર વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જેની મુલાકાત લીધા વિના ઉજ્જૈનની ધાર્મિક યાત્રા અધૂરી માનવામાં આવે છે.

મહાશિવરાત્રીનો તહેવાર 15 ફેબ્રુઆરીએ ઉજવવામાં આવશે. મહાશિવરાત્રી એ ભગવાન શિવની પૂજા માટે સમર્પિત એક મુખ્ય હિન્દુ તહેવાર છે. મહા મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિ પર ઉજવાતો આ તહેવાર શિવ પ્રત્યેની ભક્તિ, તપ, બલિદાન અને આત્મનિરીક્ષણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. મહાશિવરાત્રી નિમિત્તે દેશભરમાં ઘણા ધાર્મિક તહેવારો ઉજવવામાં આવે છે, ત્યારે ઉજ્જૈનમાં મહાકાલ જ્યોતિર્લિંગ પણ ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. ઉજ્જૈનમાં મહાકાલ મંદિર ભારતના 12 જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક છે, જે ભગવાન શિવને સમર્પિત એક પ્રખ્યાત દક્ષિણમુખી, સ્વયં પ્રગટ મંદિર છે. શિપ્રા નદીના કિનારે સ્થિત મંદિરની મુલાકાત સમય પણ બદલી જાય છે. આ ધાર્મિક શહેરમાં બાબા મહાકાલ તેમના વૃદ્ધ સ્વરૂપમાં પણ હાજર છે. મહાશિવરાત્રી નિમિત્તે, ચાલો બાબા મહાકાલના વૃદ્ધ સ્વરૂપ વિશે જાણીએ.

એવું માનવામાં આવે છે કે ફક્ત મહાકાલના દર્શન કરવાથી જીવનમાં પરિવર્તન આવે છે, પરંતુ બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે મહાકાલ મંદિરમાં મુખ્ય ગર્ભગૃહમાં રહેલા શિવલિંગ કરતાં પણ જૂનું શિવલિંગ છે, જેના વિના મહાકાલની યાત્રા અધૂરી માનવામાં આવે છે. ઉજ્જૈનમાં આવેલા મહાકાલ મંદિરમાં અનેક પ્રાચીન મંદિરો છે, જેમાં દરેકની પોતાની આગવી માન્યતાઓ છે. કેટલાક મંદિરો નવા બનાવવામાં આવ્યા છે, જ્યારે કેટલાકના મૂળ પ્રાચીન કાળથી છે.

મહાકાલ મંદિર સંકુલ પહેલાં, વૃદ્ધકાલેશ્વર મહાદેવ મંદિર છે, જે મુખ્ય મંદિર કરતાં પણ જૂનું હોવાનું કહેવાય છે. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં બાબા મહાકાલનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું શિવલિંગ છે, અને તેને દરરોજ બાબા મહાકાલની જેમ જ શણગારવામાં આવે છે.

વૃદ્ધકાલેશ્વર મહાદેવ અને બાબા મહાકાલ વચ્ચે તફાવત કરવો મુશ્કેલ છે કારણ કે શિવલિંગ કદ અને આકારમાં સમાન છે. એવું કહેવાય છે કે વૃદ્ધકાલેશ્વર મહાદેવ બાબા મહાકાલનું વૃદ્ધ સ્વરૂપ છે અને તે વધુ પ્રાચીન છે. ઉજ્જૈનમાં બાબા મહાકાલના દર્શનનું પુણ્ય ત્યારે જ મળે છે, જ્યારે મહાકાલેશ્વરના 'વૃદ્ધ' સ્વરૂપના દર્શન થાય. તેથી, ભક્તો હંમેશા મહાકાલના દર્શન કર્યા પછી બાબા વૃદ્ધકાલેશ્વરના દર્શન કરે છે.

એવું પણ માનવામાં આવે છે કે બાબા વૃદ્ધકાલેશ્વર મહાકાલ કરતાં પણ જૂના છે અને તેમના પહેલાં પૃથ્વી પર દેખાયા હતા. આક્રમણકારો દ્વારા શિવલિંગ અને મંદિર બંનેનો નાશ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં, બાબા વૃદ્ધકાલેશ્વર તેના સ્થાને બિરાજમાન છે અને ભક્તોની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે. મંદિરની સ્થિતિ થોડી જર્જરિત છે, જેને જોઈને અનુમાન લગાવી શકાય છે કે મંદિર આક્રમણકારોનો શિકાર બન્યું હતું પરંતુ તે જ સમયે મંદિરની જાળવણી પણ સમયાંતરે કરવામાં આવે છે.

નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.