Religion: કારતક મહિનામાં દીવા,ભોજન અને આમળાનું દાન કરવાનું ખાસ મહત્વ છે, શું છે મહત્વ જાણો
છેલ્લું અપડેટ : 08 Oct 2025
કાર્તિકને હિન્દુ ધર્મમાં સૌથી પવિત્ર મહિનો માનવામાં આવે છે.એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન વિષ્ણુ આ મહિનામાં તેમની યોગિક નિદ્રામાંથી જાગે છે અને આ દિવસે બધા શુભ કાર્યો શરૂ થાય છે.
કાર્તિક મહિનામાં સ્નાન, દાન, દીવા પ્રગટાવવા અને પૂજા કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ સમય દરમિયાન કરવામાં આવતા પુણ્ય કાર્યો વ્યક્તિ માટે સૌભાગ્ય અને શાંતિ લાવે છે.
કાર્તિકનો પવિત્ર મહિનો શરદ પૂર્ણિમાથી શરૂ થાય છે અને કાર્તિક પૂર્ણિમા અથવા દેવ દિવાળી સાથે સમાપ્ત થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન કરવા ચોથ, અહોઈ અષ્ટમી, રમા એકાદશી, ગૌવત્સ દ્વાદશી, ધનતેરસ, રૂપ ચતુર્દશી, દિવાળી, ગોવર્ધન પૂજા, ભૈયા દૂજ, સૌભાગ્ય પંચમી, છઠ, ગોપાષ્ટમી, અમલા નવમી, દેવ એકાદશી, બૈકુંઠવા, દીપિકા અથવા દેવતાની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.આ સમયગાળા દરમિયાન, દેવઊઠી અથવા પ્રબોધિની એકાદશીનું વિશેષ મહત્વ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ચાર મહિનાની ઊંઘમાંથી જાગે છે. આ દિવસથી તમામ શુભ કાર્યોની શરૂઆત કરવામાં આવે છે.
કારતક મહિનામાં દાન કરવું ફાયદાકારક છે.
હિંદુ ધર્મમાં કારતક માસનું વિશેષ મહત્વ છે. આ મહિનો શરદ પૂર્ણિમાથી શરૂ થાય છે અને કાર્તિક પૂર્ણિમાએ સમાપ્ત થાય છે. આ મહિનામાં દાન, પૂજા અને સ્નાનનું ખૂબ મહત્વ છે. તેને કાર્તિક સ્નાન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. સૂર્યોદય પહેલાં આ સ્નાન કરવામાં આવે છે. સ્નાન કર્યા પછી કરવામાં આવતી પૂજા અને પ્રાર્થનાનું વિશેષ મહત્વ છે. દેશની પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરવાનું પણ વિશેષ મહત્વ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ઘરની સ્ત્રીઓ બ્રહ્મમુહૂર્ત (બ્રહ્મમુહૂર્તનો સમય) દરમિયાન નદીઓમાં સ્નાન કરે છે. આ સ્નાન પરિણીત અને અપરિણીત બંને સ્ત્રીઓ માટે ફાયદાકારક છે. રાયપુરની ખારુણ નદીમાં પણ સ્નાન કરનારા લોકોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળે છે.
આ કાર્તિક મહિનામાં દાન કરવું ફાયદાકારક છે. દીવા પ્રગટાવવા માટે એક ખાસ વિધિ છે. આ દીવા મંદિરો અને નદીઓમાં તેમજ આકાશમાં પ્રગટાવવામાં આવે છે. વધુમાં, બ્રાહ્મણ પર્વ, ગાયનું દાન, તુલસીનું દાન, આમળાનું દાન અને અન્નદાનનું પણ મહત્વ છે.
હિન્દુ ધર્મમાં આ મહિના દરમિયાન ચોક્કસ ત્યાગનો ઉલ્લેખ છે. કાર્તિક સ્નાન કરનારા ભક્તોએ આનું પાલન કરવું જોઈએ. આ મહિનામાં ધૂમ્રપાન અને મદ્યપાન પ્રતિબંધિત છે. વધુમાં, લસણ, ડુંગળી અને માંસાહારી ખોરાક પણ પ્રતિબંધિત છે. વિષ્ણુ ભક્તોએ આ મહિના દરમિયાન જમીન પર સૂવું જોઈએ. આ સમયગાળા દરમિયાન સૂર્ય પૂજા ખાસ ફળદાયી હોય છે. બપોરે સૂવું પણ અશુભ માનવામાં આવે છે.
કાર્તક મહિનામાં તુલસીની પૂજાનું વિશેષ મહત્વ
આ મહિનામાં તુલસીની પૂજાનું વિશેષ મહત્વ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તુલસી ભગવાન વિષ્ણુના પ્રિય છે. તુલસીની પૂજા કરીને ભક્તો ભગવાન વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરી શકે છે. તેથી, ભક્તો ખાસ કરીને તુલસીની પૂજા કરે છે. આ મહિનામાં સ્નાન કર્યા પછી, તુલસી અને સૂર્યને પાણી ચઢાવવામાં આવે છે, અને પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. તુલસીના પાન પણ ખાવામાં આવે છે, જે શરીરને સ્વસ્થ રાખે છે. વધુમાં, ચરણામૃતની તૈયારીમાં પણ તુલસીના પાનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. વધુમાં, કાર્તિક મહિનામાં તુલસીના છોડનું દાન કરવામાં આવે છે. દરરોજ સવારે અને સાંજે તુલસીના છોડ પાસે દીવો પણ પ્રગટાવવામાં આવે છે. જો આ છોડ ઘરની બહાર રાખવામાં આવે તો કોઈ રોગ કે બીમારી ઘરમાં પ્રવેશી શકતી નથી. તુલસીની પૂજા કરવાથી ઘરમાંથી રોગો અને દુઃખ દૂર થાય છે, પરંતુ ધન, ધર્મ, કામ અને મોક્ષ પણ મળે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
