Religion: બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ વચ્ચે સર્જાયેલા વિવાદ બાદ પ્રગટ થયો પ્રકાશસ્તંભ, જાણો શિવલિંગના ઉત્પત્તિની કથા
છેલ્લું અપડેટ : 12 Feb 2026
હિન્દુ ધર્મમાં, ત્રણ મુખ્ય દેવતાઓ છે: બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ. મહેશ ભગવાન શંકરનું નામ છે. મહાદેવ અનંત છે. શાસ્ત્રોમાં સોમવાર તેમને સમર્પિત છે.
તેમને સમર્પિત ઘણા ખાસ અને મહત્ત્વપૂર્ણ ઉપવાસ છે, જેનું પાલન કરવાથી ભક્તોને વિશેષ લાભ મળે છે. ભગવાન શિવની પૂજા લિંગના રૂપમાં કરવામાં આવે છે. ભક્તો દરરોજ લિંગને પાણી અર્પણ કરે છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે ફક્ત લિંગને પાણી અર્પણ કરવાથી ભગવાન શિવ પ્રસન્ન થાય છે અને આશીર્વાદ મળે છે. મહાશિવરાત્રી, શ્રાવણ મહિનો, પ્રદોષ વ્રત અને માસિક શિવરાત્રી જેવા દિવસે, લિંગને ધાર્મિક રીતે પાણીથી અભિષેક કરીને પૂજા કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે મહાદેવને લિંગના રૂપમાં કેમ પૂજવામાં આવે છે? ચાલો લિંગની પૂજા પાછળનું રહસ્ય જાણીએ.
વેદ અનુસાર
વેદો અનુસાર, ભગવાન શિવ સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં એકમાત્ર એવા દેવતા છે જેમની પૂજા લિંગના રૂપમાં થાય છે. ભગવાન શિવને લિંગના રૂપમાં પૂજવામાં આવે છે કારણ કે તે સમગ્ર બ્રહ્માંડના મૂળ કારક છે. ભગવાન શિવને આદિ અને અંતના દેવતા માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન શિવનો કોઈ સ્વરૂપ કે આકાર નથી. મહાદેવને નિરાકાર માનવામાં આવે છે.
ભગવાન શિવનો કોઈ આદિ કે અંત નથી, તેથી લિંગને ભગવાન શિવનું નિરાકાર સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. શિવલિંગ નિરાકાર બ્રહ્માનું પ્રતીક છે. વાયુ પુરાણ અનુસાર, દરેક યુગમાં પ્રલય પછી, વિશ્વ આ શિવલિંગમાં ભળી જાય છે. તે પછી વિશ્વનું પુનર્નિર્માણ કરે છે. વેદોમાં, સૂક્ષ્મ શરીર માટે "લિંગ" શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે. તે 17 તત્વોથી બનેલું છે.
શિવલિંગ કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યું?
પુરાણોમાં વર્ણવેલ વાર્તા અનુસાર, એકવાર બ્રહ્મા અને ભગવાન વિષ્ણુ વચ્ચે કોણ શ્રેષ્ઠ છે તે અંગે વિવાદ થયો. બંને પોતાની શ્રેષ્ઠતાનો દાવો કરી રહ્યા હતા. પછી એક લિંગ પ્રગટ થયું. આ પછી, બંને દેવતાઓએ તેનો સ્ત્રોત શોધવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ હજારો વર્ષ પછી પણ, તે શિવલિંગનો સ્ત્રોત મળી શક્યો નહીં. પછી બ્રહ્માજીએ પ્રકાશસ્તંભને પૂછ્યું અને જવાબ મળ્યો કે તે શિવ છે.
બધા સ્ત્રોતો તેમનામાંથી ઉદ્ભવ્યા. બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ પણ તેમનામાંથી ઉદ્ભવ્યા. એવું કહેવાય છે કે આ પછી જ ભગવાન શિવ નિરાકાર સ્વરૂપમાં શિવલિંગ તરીકે સ્થાપિત થયા. ભગવાન બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ એ શિવલિંગની પૂજા કરનારા સૌપ્રથમ હતા. ત્યારથી, શિવલિંગની પૂજા કરવાની પરંપરા શરૂ થઈ.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
