Religion/ ભગવાન વિષ્ણુને સત્યનારાયણ કેમ કહેવામાં આવે છે? રસપ્રદ વાર્તા વાંચો
છેલ્લું અપડેટ : 26 Jan 2026
ભગવાન વિષ્ણુને સત્યનારાયણ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. લાખો હિન્દુઓના ઘરોમાં આજે પણ સત્યનારાયણ કથાનું પાઠ કરવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ઘરે સત્યનારાયણ કથાનું પાઠ કરવાથી સુખ અને સમૃદ્ધિ મળે છે.
સત્યનારાયણ કથાનું પાઠ કરવાથી તમને માત્ર ભગવાન વિષ્ણુ જ નહીં પરંતુ દેવી લક્ષ્મીના પણ આશીર્વાદ મળે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ભગવાન વિષ્ણુને સત્યનારાયણ કેમ કહેવામાં આવે છે અને તેમને સત્યનારાયણ નામ કોણે આપ્યું? જો નહીં, તો અમે આજે તમને તેના વિશે જણાવીશું.
બ્રહ્માનો અહંકાર:
શિવ મહાપુરાણમાં બ્રહ્માને એક સમયે એવું લાગ્યું કે તેમણે બ્રહ્માંડની રચના કરી. તેમણે ભગવાન વિષ્ણુને આ વાત કહી, જેમણે પછી જવાબ આપ્યો, "આ તમારી ગેરસમજ છે, ભગવાન શિવ બ્રહ્માંડના સર્જક છે." બ્રહ્માએ પછી પૂછ્યું, "શું તે શિવ કૈલાશ પર બેઠેલા છે, જેની આંખો બંધ રહે છે?" ભગવાન વિષ્ણુએ જવાબ આપ્યો, "ના, ભગવાન શિવ દરેક કણમાં, દરેક જગ્યાએ, પાણીમાં અને જમીન પર હાજર છે." ત્યારે ભગવાન બ્રહ્માએ કહ્યું, "જો શિવ દરેક જગ્યાએ હોય, તો આ પર્વતને તમારી સામે હલાવો અને શિવ પણ અહીંથી ઉદ્ભવશે." જ્યારે વિષ્ણુ અને બ્રહ્માએ પર્વતને હલાવ્યા, ત્યારે તેમાંથી એક જ્યોતિર્લિંગ પ્રગટ થયું. ભગવાન વિષ્ણુએ લિંગની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા, અને જ્યોતિર્લિંગમાંથી એક અવાજ નીકળ્યો, "હું બ્રહ્માંડનો સર્જનહાર છું." બ્રહ્માએ જવાબ આપ્યો, "હું સ્વીકારવા તૈયાર છું, પણ હું તેનું માથું જોવા માંગુ છું." જ્યોતિર્લિંગમાંથી અવાજ આવ્યો, "જે કોઈ આ પ્રકાશસ્તંભનો છેડો શોધશે તે શ્રેષ્ઠ રહેશે." વિષ્ણુ, સુવરનું રૂપ ધારણ કરીને, સ્તંભ નીચે ઉતરી ગયા, જ્યારે બ્રહ્મા, હંસના રૂપમાં, ઉપર ગયા. જોકે, ભગવાન વિષ્ણુ જાણતા હતા કે શિવ શાશ્વત છે અને તેમનો અંત શોધવો અશક્ય છે, તેથી તેઓ થોડું અંતર કાપીને પાછા ફર્યા.
જોકે, બ્રહ્મા મક્કમ રહ્યા અને માથાથી અંત શોધવાનું ચાલુ રાખ્યું. માથાની શોધ કરતી વખતે, તેમનો સામનો એક ગાય સાથે થયો અને તેને સાક્ષી આપવા કહ્યું કે તેણીએ શિવનું માથું જોયું છે. ગાયે ના પાડી, કહ્યું, "જો તમે મારી વાત માનો છો, તો દરેક ઘરમાં તમારી પૂજા થશે." આ સાંભળીને, ગાય સાક્ષી આપવા સંમત થઈ. બ્રહ્મા પાછા ફરવા લાગ્યા ત્યારે ગાયે કહ્યું, "કોઈને મારી વાત પર વિશ્વાસ નહીં આવે, તેથી આ કેતકી ફૂલને સાક્ષી તરીકે તમારી સાથે લઈ જાઓ." કેતકી ફૂલ પણ બ્રહ્માએ શિવનો ચહેરો જોયો હતો તેની સાક્ષી આપવા સંમત થયું. આ પછી, જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુ અને બ્રહ્મા શિવલિંગ પાસે પહોંચ્યા, ત્યારે તેઓએ એકબીજાને પ્રશ્ન કર્યો. વિષ્ણુએ પૂછ્યું, "શું તમે શિવનું માથું જોયું?" બ્રહ્માએ પૂછ્યું, "પહેલા મને કહો, શું તમે તેમના પગ જોયા?" ભગવાન વિષ્ણુએ નમ્રતાથી જવાબ આપ્યો, "ના, મેં શિવના પગ જોયા નથી." ભગવાન વિષ્ણુએ હાર સ્વીકારી. જોકે, બ્રહ્માએ કેતકી ફૂલ અને ગાયને સાક્ષી તરીકે ઉપયોગ કરીને જૂઠું બોલવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યો.
ભગવાન શિવે ભગવાન વિષ્ણુને સત્યનારાયણ નામ આપ્યું:
બ્રહ્માનું જૂઠ સાંભળીને, ભગવાન શિવ ગુસ્સે થયા, અને તેમણે ગાય અને કેતકીને પણ ગુસ્સે કર્યા. પછી, ભગવાન શિવે ગાયને શ્રાપ આપ્યો, કહ્યું, "તારું આખું શરીર પવિત્ર માનવામાં આવશે, પણ તારું મુખ પૂજાને લાયક રહેશે નહીં." ભગવાન શિવે કેતકી ફૂલને શ્રાપ આપતા કહ્યું, "તું ક્યારેય મને અર્પણ કરવામાં આવશે નહીં." બ્રહ્માના જૂઠાણાથી ગુસ્સે થઈને, ભગવાન શિવે તેમના નખમાંથી કાલ ભૈરવનું સર્જન કર્યું અને બ્રહ્માનું માથું કાપી નાખવાનો આદેશ આપ્યો. કાલ ભૈરવે બ્રહ્માનું જૂઠું બોલેલું માથું કાપી નાખ્યું. જ્યાં બ્રહ્માનું માથું પડ્યું હતું, ત્યાંથી કર્મનાશ નદી ઉદ્ભવી. વિષ્ણુએ શિવને પૂછ્યું, "આ માથાનું શું થશે? લોકો કહેશે કે તે જૂઠું બોલ્યો." આના પર શિવે જવાબ આપ્યો, "હું આ માથાને વડના ઝાડમાં ફેરવીશ, આ ઝાડ નીચે બેસીને તપ કરીશ, અને હું બટકેશ્વર તરીકે જાણીતો થઈશ." વિષ્ણુએ સત્યનું પાલન કર્યું હતું અને પોતાની હાર સ્વીકારી લીધી હતી, તેથી ભગવાન શિવે પ્રસન્ન થઈને ભગવાન વિષ્ણુનું નામ સત્યનારાયણ રાખ્યું.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.