Religion: શિવલિંગની પૂજા દરમિયાન તેની આસપાસ અડધી પરિક્રમા કેમ કરવામાં આવે છે? જળાધારી કદી લાંઘવામાં આવતી નથી!
છેલ્લું અપડેટ : 08 May 2025
હિન્દુ ધર્મમાં તમે જોયું જ હશે કે લોકો તમામ દેવી-દેવતાઓ અને મંદિરોની પરિક્રમા કરે છે. સાથે જ તેઓ શિવલિંગની અડધી પરિક્રમા કરે છે. શિવ મૂળ દેવ છે, શિવની પૂજા શિવ મૂર્તિ અને શિવલિંગ બંને સ્વરૂપોમાં થાય છે.
પરંતુ શાસ્ત્રોમાં શિવલિંગની પૂજા કરવાના નિયમો અલગ-અલગ છે, જેમાં કેટલીક મર્યાદાઓ પણ જણાવવામાં આવી છે. શિવલિંગની અડધી પરિક્રમા શાસ્ત્ર સંવત ગણાય છે. તેને ચંદ્ર ભ્રમણકક્ષા કહેવામાં આવે છે. પરિક્રમા દરમિયાન જળાશયને પાર કરવાની મનાઈ છે. આ પાછળનું ધાર્મિક કારણ શું છે?
શિવપુરાણ સહિત અનેક ગ્રંથોમાં શિવલિંગની અર્ધ પરિક્રમાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તેનું ધાર્મિક કારણ એ છે કે શિવલિંગને શિવ અને શક્તિ બંનેની સંયુક્ત ઊર્જાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. શિવલિંગ પર સતત જળ ચઢાવવામાં આવે છે. આ પાણીને ખૂબ જ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. જે માર્ગમાંથી આ પાણી નીકળે છે તેને નિર્મલી, સોમસૂત્ર અને જલધારી કહેવામાં આવે છે.
જલધારીનું મહત્વ
એવું માનવામાં આવે છે કે શિવલિંગ એટલું શક્તિશાળી છે કે તેના પર ચઢાવવામાં આવતા જળમાં પણ શિવ અને શક્તિની ઉર્જાનો કેટલોક ભાગ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, પાણીમાં ઊર્જા એટલી વધી જાય છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ તેને પાર કરે છે, તો આ ઊર્જા તેના પગ વચ્ચેથી તેના શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે. આ કારણે વ્યક્તિને વીર્ય અથવા વીર્ય સંબંધિત શારીરિક સમસ્યાઓનો પણ સામનો કરવો પડી શકે છે. તેથી, શાસ્ત્રોમાં, જળાશયને પાર કરવું ઘોર પાપ માનવામાં આવે છે.
ચંદ્ર ભ્રમણકક્ષા
શિવલિંગની પરિક્રમા દરમિયાન, ભક્તો તેના જળાશયમાં જાય છે અને પાછા ફરે છે. આવી સ્થિતિમાં અર્ધ ચંદ્રનો આકાર બને છે અને તેથી જ આ પરિક્રમાને ચંદ્ર પરિક્રમા કહેવામાં આવે છે. ચંદ્રની પરિક્રમા માટે પણ કેટલાક નિયમો છે. સામાન્ય રીતે પરિક્રમા જમણી બાજુથી કરવામાં આવે છે, પરંતુ શિવલિંગની પરિક્રમા હંમેશા ડાબી બાજુ કરવામાં આવે છે, ત્યારબાદ જલધારીથી જમણી બાજુએ પાછા ફરવું પડે છે. આ સિવાય એવી પણ માન્યતા છે કે કેટલીક જગ્યાએ શિવલિંગ પર ચઢાવેલું પાણી સીધું જમીનમાં જાય છે અથવા તો કેટલીક જગ્યાએ જળાશય ઢંકાઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં શિવલિંગની સંપૂર્ણ પરિક્રમા કરી શકાય છે. એટલે કે, આવી પરિસ્થિતિમાં જલધારીને પાર કરવામાં કોઈ ખામી નથી.
