Religion: 15 કે 16 નવેમ્બર, ઉત્પન્ના એકાદશી ક્યારે છે? વ્રતની કથાથી લઈને તેના નિયમો સુધી બધું સમજો
છેલ્લું અપડેટ : 10 Nov 2025
Religion: માર્ગશીર્ષ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષ (કાળો પખવાડિયા) ની એકાદશી તિથિએ દેશભરમાં ઉત્પન્ના એકાદશીનો તહેવાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત આ પવિત્ર વ્રત વર્ષની પ્રથમ એકાદશી માનવામાં આવે છે.
પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે, દેવી એકાદશી ભગવાન વિષ્ણુના શરીરમાંથી પ્રગટ થઈ હતી, જેમણે મુરા રાક્ષસનો વધ કરીને ધર્મનું રક્ષણ કર્યું હતું. આ જ કારણ છે કે આ એકાદશીને વ્રતની માતા પણ કહેવામાં આવે છે.
સૂર્યોદય પહેલાં સ્નાન અને ધ્યાન કર્યા પછી, ભક્તો ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે. આ દિવસે, મંદિરોમાં ખાસ સજાવટ કરવામાં આવે છે, અને ભક્તો "ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય" મંત્રનો જાપ કરે છે. આ વ્રત રાખવાથી બધા પાપોનો નાશ થાય છે અને મોક્ષ મળે છે.
વર્ષ-2025માં ઉત્પન્ના એકાદશી ક્યારે છે?
માર્ગશીર્ષ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષ (અંધારા પખવાડિયા) ની એકાદશી તિથિ પર રાખવામાં આવતો આ એકાદશી વ્રત 15 નવેમ્બર, 2025ના રોજ બપોરે 12:49 વાગ્યે શરૂ થશે અને 16 નવેમ્બર, 2025ના રોજ બપોરે 2:37 વાગ્યે સમાપ્ત થશે.
ઉત્પન્ન એકાદશીનું મહત્વ
આ વર્ષની પહેલી એકાદશી માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે દેવી એકાદશી પ્રગટ થઈ હતી.
આ વ્રત બધા પાપોનો નાશ કરનાર માનવામાં આવે છે.
જે લોકો ભક્તિભાવથી આ વ્રત રાખે છે તેમને ભગવાન વિષ્ણુનો આશીર્વાદ મળે છે.
આ વ્રત વ્યક્તિને મુક્તિ પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરે છે અને જીવનની મુશ્કેલીઓ દૂર કરે છે.
આ એકાદશીને જીવનના બંધનો તોડતી એકાદશી પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તે નકારાત્મક કર્મોથી મુક્તિનું પ્રતીક છે.
ઉત્પન્ન એકાદશીની વિશેષતાઓ
આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવાની એક ખાસ વિધિ છે.
ઉપવાસ કરનાર વ્યક્તિએ સવારે સ્નાન કર્યા પછી "ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય" મંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.
ભગવાનની પૂજા તુલસીના પાન, ધૂપ, દીવા, ફળો, ફૂલો અને પંચામૃતથી કરવામાં આવે છે.
આ વ્રત એક નવા ઉપવાસ ચક્રની શરૂઆત દર્શાવે છે, તેથી તેને "ઉપવાસની માતા એકાદશી" કહેવામાં આવે છે.
આ દિવસે દાન, ભક્તિ, ધ્યાન અને ધાર્મિક વાર્તાઓ સાંભળવાનું વિશેષ મહત્વ છે.
વ્રત વિધિ (ઉપવાસ કેવી રીતે કરવો)
દશમી તિથિ (એક દિવસ પહેલા)
સાંજે પછી સાત્વિક ભોજન ખાઓ.
બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરો અને નકારાત્મક વિચારોથી દૂર રહો.
એકાદશી તિથિ પર:
સવારે સ્નાન કર્યા પછી, ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરો.
ઉપવાસ કરનાર વ્યક્તિએ આખો દિવસ ઉપવાસ કરવો જોઈએ.
ફળો, દૂધ અને પાણી સ્વીકાર્ય છે.
પૂજા દરમિયાન તુલસીના પાન અર્પણ કરવાનું ભૂલશો નહીં.
"ૐ વિષ્ણુવે નમઃ" મંત્રનો જાપ કરો.
વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ અથવા ભગવદ ગીતાનો પાઠ કરવાની પણ જોગવાઈ છે.
રાત્રે:
સ્તોત્રો અને કીર્તન ગાઓ, દેવતા માટે આરતી કરો, અને રાત્રિ જાગરણ કરો.
દ્વાદશી તિથિ (ઉપવાસ પછીનો દિવસ):
બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવો અને તેમને દક્ષિણા (ભિક્ષાનો પ્રસાદ) આપો.
આ પછી, ઉપવાસ તોડો (ફળો અથવા સાત્વિક ખોરાકથી ઉપવાસ તોડો).
ઉત્પન્ન એકાદશી વ્રતના ફાયદા
આ વ્રત રાખનાર વ્યક્તિ તમામ પ્રકારના પાપોથી મુક્ત થાય છે.
પરિવારમાં શાંતિ અને સમૃદ્ધિ આવે છે.
આ વ્રત ખાસ કરીને શરૂઆતના સાધકો માટે ફાયદાકારક છે, કારણ કે તે ભક્તિનો માર્ગ ખોલે છે.
શાસ્ત્રોમાં વિષ્ણુ લોકની પ્રાપ્તિનો પણ ઉલ્લેખ છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
