Religion: જાણો કોણ હતા સુમંત, જે રામને રથમાં વનવાસ લઈ ગયા હતા?
છેલ્લું અપડેટ : 04 Aug 2026
હિન્દુ મહાકાવ્ય રામાયણ અસંખ્ય ભાવનાત્મક વાર્તાઓનો ભંડાર છે. તેમાં એવી ઘણી અજાણી ઘટનાઓ અને પાત્રો છે, જેના વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે. રામાયણમાં જ્યારે પણ શ્રી રામના અયોધ્યાથી વનવાસ તરફ પ્રયાણનો ઉલ્લેખ થાય છે, ત્યારે તરત જ એક દ્રશ્ય આંખો સામે આવી જાય છે: શ્રી રામ, માતા સીતા અને લક્ષ્મણજી રથ પર બેસીને અયોધ્યા છોડી રહ્યા છે અને આખું નગર શોકમાં ડૂબેલું છે.
પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે શ્રી રામનો આ રથ કોણ ચલાવી રહ્યું હતું?
વાલ્મીકિ રામાયણ અનુસાર, તે રથ રાજા દશરથના સૌથી વિશ્વાસુ મંત્રી અને મુખ્ય સારથિ સુમંત ચલાવી રહ્યા હતા. સુમંત માત્ર રાજવી પરિવારના સેવક જ નહીં, પરંતુ રાજા દશરથના સૌથી ભરોસાપાત્ર સલાહકારોમાંના એક હતા. શ્રી રામના વનવાસની સમગ્ર ઘટનામાં તેમની ભૂમિકા અત્યંત ભાવનાત્મક અને નિર્ણાયક રહી છે.
રાજા દશરથના સૌથી ખાસ અને વિશ્વાસુ મંત્રી
વાલ્મીકિ રામાયણ મુજબ, સુમંત રાજા દશરથના દરબારમાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સન્માનજનક પદ પર હતા. તેઓ માત્ર સારથિ નહોતા, પરંતુ રાજાના મુખ્ય મંત્રીઓમાં સામેલ હતા. દશરથજી રાજકાજની દરેક ગંભીર બાબતોમાં તેમની સલાહ લેતા હતા. રામના રાજ્યાભિષેકની તૈયારીઓથી લઈને વનવાસની દુઃખદ ક્ષણો સુધી, તેઓ સતત રાજાની સાથે રહ્યા હતા.
રામને વનવાસ મૂકવા જવાની કઠિન જવાબદારી
જ્યારે માતા કૈકેયીએ રાજા દશરથ પાસે બે વરદાન માંગ્યા—શ્રી રામ માટે ૧૪ વર્ષનો વનવાસ અને ભરત માટે સિંહાસન—ત્યારે સમગ્ર અયોધ્યામાં શોક વ્યાપી ગયો. રાજા દશરથ પુત્રવિયોગના ભયથી ભાંગી પડ્યા, પરંતુ શ્રી રામે પિતાના વચનને સર્વોપરી માનીને વન તરફ જવાનો નિર્ણય કર્યો. આ સમયે, રામ, સીતા અને લક્ષ્મણજીને રથમાં બેસાડીને વન તરફ લઈ જવાની અત્યંત કઠિન જવાબદારી સુમંતને સોંપવામાં આવી હતી.
દશરથજીની રામને પાછા લાવવાની વિનંતી
શ્રી રામથી વિખૂટા પડવાનું દુઃખ રાજા દશરથ સહન કરી શકતા નહોતા. તેથી તેમણે સુમંતને સૂચના આપી હતી કે તેઓ રામને વનમાં મૂકવા જાય અને રસ્તામાં તેમને સમજાવીને અયોધ્યા પાછા લાવવાનો પ્રયાસ કરે. સુમંતે પ્રયાણ દરમિયાન રામ સાથે ઘણી ભાવનાત્મક વાતો કરી, પરંતુ પિતાનું વચન નિભાવવા મક્કમ શ્રી રામે પાછા ફરવાનો સ્પષ્ટ ઈનકાર કરી દીધો. અંતે સુમંતે અત્યંત ભારે હૃદયે રામ, સીતા અને લક્ષ્મણજીને વનમાં વિદાય આપી.
અયોધ્યા પાછા ફર્યા બાદ સુમંતની વ્યાકુળતા
શ્રી રામને જંગલમાં છોડીને એકલા અયોધ્યા પાછા ફરવું સુમંત માટે ખૂબ જ પીડાસ્પદ હતું. જ્યારે તેઓ અયોધ્યા આવ્યા, ત્યારે તેમનું શરીર ધૂળથી ભરાયેલું હતું અને આંખોમાં અશ્રુઓની ધારા હતી. રાજા દશરથે તેમને રામની કુશળતા, તેમના ખોરાક અને વનમાં રહેઠાણ વિશે વ્યાકુળ થઈને અનેક પ્રશ્નો પૂછ્યા. રાજાની આ ચિંતાજનક અને દુઃખી હાલત જોઈને સુમંત પણ ભારે શોકમાં ડૂબી ગયા હતા.
રામાયણની કથાનું એક અણમૂલ પાત્ર
સુમંતનું પાત્ર રામાયણમાં શ્રી રામ, સીતા, લક્ષ્મણ કે રાજા દશરથ જેટલું પ્રખ્યાત ન હોઈ શકે, પરંતુ તેઓ એક અનુભવી, નિષ્ઠાવાન અને વિશ્વાસુ મંત્રી હતા. શ્રી રામના વનવાસની અત્યંત ભાવનાત્મક યાત્રામાં તેમની ભૂમિકા એક મહત્વપૂર્ણ કડી સમાન છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
