Religion: અષાઢ ગુપ્ત નવરાત્રી 2026; જાણો કળશ સ્થાપન મુહૂર્ત, પૂજા વિધિ અને મહત્વના નિયમો
છેલ્લું અપડેટ : 14 Jul 2026
હિન્દુ ધર્મમાં, શક્તિની ઉપાસના માટે નવરાત્રીનો તહેવાર સૌથી પવિત્ર માનવામાં આવે છે. નવરાત્રી વર્ષમાં ચાર વખત આવે છે. બે ગુપ્ત અને બે પ્રાકટ નવરાત્રી છે. પ્રતિષ્ઠા નવરાત્રી ચૈત્ર અને શરદ મહિનામાં આવે છે, અને તે ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. વધુમાં, દર વર્ષે બે વધુ નવરાત્રીઓ આવે છે, જેને ગુપ્ત નવરાત્રી કહેવાય છે. ગુપ્ત નવરાત્રી માઘ અને અષાઢ મહિનામાં થાય છે.
વૈદિક કેલેન્ડર મુજબ, 2026 માં અષાઢ મહિનાની ગુપ્ત નવરાત્રી બુધવાર, 15 જુલાઈથી શરૂ થશે અને ગુરુવાર, 23 જુલાઈ સુધી ચાલુ રહેશે. મેરુ તંત્ર અને દમર તંત્ર જેવા તાંત્રિક ગ્રંથો અનુસાર, આને ધ્યાનની રાત્રિઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે જાહેર પૂજા કરતાં ખાનગી વ્યક્તિગત વ્યવહાર પર વધુ ભાર મૂકે છે.
અષાઢ ગુપ્ત નવરાત્રી દરમિયાન ઘટસ્થાપન માટે શુભ સમય કયો છે?
જ્યોતિષ ગણતરી મુજબ, આ શુભ તહેવાર અષાઢ મહિનાના શુક્લ પક્ષ (શુક્લ પક્ષ) ની પ્રતિપદા તિથિએ ઘટસ્થાપન (કળશ સ્થાપન) થી શરૂ થાય છે.
ઘટસ્થાપન તારીખ: ૧૫ જુલાઈ, ૨૦૨૬, બુધવાર
કળશ સ્થાપન માટે શુભ સમય: સવારે ૫:૩૩ થી ૧૦:૦૯ વાગ્યા સુધી
નવમી તિથિ (સમાપ્તિ): ૨૩ જુલાઈ, ૨૦૨૬, ગુરુવાર
આષાઢ ગુપ્ત નવરાત્રી માટે પૂજા અને કળશ સ્થાપન કેવી રીતે કરવું
જો તમે કોઈ જટિલ તાંત્રિક પ્રથાઓ નથી કરી રહ્યા, તો સામાન્ય ભક્તો 15 જુલાઈના શુભ સમય દરમિયાન આ સરળ અને અધિકૃત પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને તેમના ઘરના મંદિરમાં કળશ સ્થાપિત કરી શકે છે. આ કરવા માટે, સવારે સ્નાન કર્યા પછી, ઘરના ઉત્તર-પૂર્વ ખૂણા (ઈશાન કોન) ને સાફ કરો. દેવી દુર્ગાની મૂર્તિને લાલ કપડાથી ઢાંકેલા લાકડાના ચોકી પર મૂકો. એક પહોળા માટીના વાસણમાં સ્વચ્છ માટી ભરો અને તેમાં જવના બીજ વાવો. તાંબાના કે માટીના વાસણમાં ગંગાજળ, એક સિક્કો, આખા ચોખાના દાણા અને સોપારી નાખો. વાસણના મોં પર આંબાના પાન મૂકો અને ઉપર પવિત્ર દોરાથી બાંધેલું નારિયેળ રાખો. હાથમાં પાણી અને આખા ચોખાના દાણા લઈને, દેવી દુર્ગા સમક્ષ તમારી ઇચ્છા પૂર્ણ કરવાનો અને ઘીનો દીવો પ્રગટાવવાનો માનસિક સંકલ્પ કરો.
10 મહાવિદ્યાઓની પૂજામાં ગૃહસ્થો માટે શું નિયમો છે?
સામાન્ય નવરાત્રિ દરમિયાન દુર્ગાના નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે, જ્યારે ગુપ્ત નવરાત્રિ દરમિયાન દસ મહાવિદ્યાઓની પૂજા કરવામાં આવે છે. તંત્ર શાસ્ત્રમાં આ દેવીઓને પ્રમુખ દેવતા માનવામાં આવે છે. આ દસ મહાવિદ્યાઓ મા કાલી, તારા, ષોડશી (ત્રિપુરા સુંદરી), ભુવનેશ્વરી, ભૈરવી, ચિન્નમસ્તા, ધુમાવતી, બગલામુખી, માતંગી અને કમલ છે. તંત્ર શાસ્ત્ર અનુસાર, દસ મહાવિદ્યાઓમાં, મા કમલા, માતંગી અને ભુવનેશ્વરીની પૂજા ગૃહસ્થો માટે સૌથી શુભ અને ફળદાયી માનવામાં આવે છે. અન્ય તીવ્ર અને મુશ્કેલ પ્રથાઓ ક્યારેય સાક્ષાત્કાર ગુરુના માર્ગદર્શન વિના ન કરવી જોઈએ, કારણ કે તેના પ્રતિકૂળ પરિણામો આવી શકે છે.
સાધના ગુપ્ત રાખવી જોઈએ
તંત્ર શાસ્ત્રનો સ્પષ્ટ સિદ્ધાંત એ છે કે "તવ પૂજા તવ જપ: સર્વમ્ ગુપ્તમ્ ભવતુ" (અર્થાત, તમારી પૂજા અને તમારા જાપ બધું સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત રાખવું જોઈએ). તમારી સાધના, તમારા મંત્રો અને તમારા પ્રાર્થનાના માળા પણ કોઈ બહારના વ્યક્તિને દેખાતા ન હોવા જોઈએ. એવું માનવામાં આવે છે કે સાધના જેટલી ગુપ્ત હશે, તેટલી જ તીવ્ર અને ખાતરીપૂર્વકના પરિણામો આવશે. નિશિતા કાલ (મધ્યરાત્રિ) આ પ્રથાઓ માટે શ્રેષ્ઠ સમય માનવામાં આવે છે.
ગુપ્ત નવરાત્રિ દરમિયાન સાધના દરમિયાન આ સાવચેતીઓ રાખો
ગુપ્ત નવરાત્રિ દરમિયાન કરવામાં આવતી તાંત્રિક પ્રથાઓ ફક્ત સામાન્ય "ભક્તિ" માટે નથી, પરંતુ ચોક્કસ ધ્યેયો માટે છે, જેમ કે દુશ્મનોને ખુશ કરવા માટે સ્તંભન (સ્થિરતા), અવરોધો દૂર કરવા માટે શાંતિ કર્મ (શાંતિ વિધિઓ), અથવા વાશિકરણ (જોડણી મંત્રો). તેથી, આ પ્રથા માટેના નિયમો ખૂબ જ કડક છે. આ માટે, આ નવ દિવસો દરમિયાન શરીર અને મનમાં સંપૂર્ણ બ્રહ્મચર્ય પાળવું જરૂરી છે. વિલાસનો ત્યાગ કરીને પલંગને બદલે જમીન પર એટલે કે કુશ ઘાસ અથવા ચટાઈ પર સૂવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. ડુંગળી, લસણ, માંસ, દારૂ અને તમામ પ્રકારના તામસિક ખોરાકનો સંપૂર્ણપણે ત્યાગ કરો. આ સમયગાળા દરમિયાન તાંત્રિક મંત્રો ખૂબ જ શક્તિશાળી અને ઉગ્ર હોય છે, તેથી સિદ્ધ ગુરુની પરવાનગી વિના તેમને દીક્ષા આપશો નહીં.
સામાન્ય ભક્તો પ્રતિપદાથી આ પૂજાઓ શરૂ કરી શકે છે.
જો તમે જટિલ તાંત્રિક વિધિઓ અથવા મુશ્કેલ નિયમોમાં ફસવા માંગતા નથી, તો સામાન્ય ભક્તો માટે સૌથી સલામત અને અસરકારક પદ્ધતિ એ છે કે ગુપ્ત નવરાત્રિના પહેલા દિવસથી શાંત મનથી દુર્ગા સપ્તશતીનો ગુપ્ત પાઠ અથવા નિર્વાણ મંત્ર, ઓમ ઐમ હ્રીમ ક્લીમ ચામુંડયે વિચ્છેનો માનસિક જાપ શરૂ કરવો. આ સંપૂર્ણપણે સલામત છે અને જીવનના તમામ દુઃખોને પણ દૂર કરે છે.
