Vidur Niti : આ છે પૃથ્વીના છ સુખ, આવા લક્ષણો ધરાવતા મનુષ્ય હંમેશા રહે છે દુ:ખી
છેલ્લું અપડેટ : 12 Oct 2025
મહાભારતમાં મહાત્મા વિદુર એક જ્ઞાની માણસ, ધાર્મિક માણસ અને રાજકીય નિષ્ણાત હતા. તેમણે એવી સમજ આપી જે આજે પણ ઉપયોગી છે. ધૃતરાષ્ટ્ર જ્યારે પોતાના પુત્રો પ્રત્યેના પ્રેમથી અંધ થઈને પાંડવો સાથે અન્યાયી વર્તન કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના મંત્રી, મહાત્મા વિદુરે તેમને માર્ગદર્શન આપવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે આ પૃથ્વીના છ આનંદ અને દુઃખી લોકોના છ લક્ષણો સમજાવ્યા. અહીં જાણો વિદુર નીતિ દ્વારા આ સુખ અને દુ:ખી લક્ષણો...
છ ધરતીના સુખો
1. સ્વાસ્થ્ય: વિદુરજી કહે છે કે સ્વસ્થ વ્યક્તિ પાસે દુનિયામાં સૌથી મોટું સુખ હોય છે. સ્વસ્થ રહેવા કરતાં સ્વાસ્થ્ય એ મોટી સંપત્તિ છે. કોઈપણ કાર્ય માટે સ્વાસ્થ્ય જરૂરી છે.
2. દેવામુક્ત: જે વ્યક્તિ દેવામુક્ત છે, જેની પાસે કોઈ પણ પ્રકારનું દેવું નથી, તેને પૃથ્વી પર સુખી વ્યક્તિ માનવામાં આવે છે. પૂર્વજોના દેવા, દેવતાઓના દેવા અને ઋષિઓના દેવા છે, જેમાંથી મુક્તિના માધ્યમો શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલ છે.
3. પોતાના દેશમાં રહેવું: જો તમે વિદેશમાં રહેતા નથી, પરંતુ તમારા પોતાના દેશમાં રહો છો, તો આ ત્રીજું ધરતીનું સુખ છે.
4. સારા લોકોની સંગતમાં રહેવું: મહાત્મા વિદુર કહે છે કે જે લોકો સારા લોકોની સંગતમાં રહે છે અને સજ્જન લોકોની સાનિધ્યમાં રહે છે તેમના કરતાં કોઈ વધુ સુખી નથી. આવા લોકો જ્ઞાન મેળવે છે અને ઉમદા લોકોમાં વિકાસ કરે છે.
5. નિર્ભય રહેવું: વિદુર કહે છે કે દરેક વ્યક્તિ માટે નિર્ભય રહેવું જરૂરી છે. આ દુનિયામાં નિર્ભય વ્યક્તિ પૃથ્વી પર પાંચમું સુખ ભોગવે છે. નિર્ભય હોવાનો અર્થ એ છે કે મજબૂત આત્મવિશ્વાસ અને મનોબળ હોવું. વ્યક્તિએ કોઈપણ કાર્ય કરવાથી ડરવું નહીં. જો ભય હોય તો વિજય પ્રાપ્ત નહીં થાય.
6. પોતાના વ્યવસાય દ્વારા જીવનનિર્વાહ કરવો: પૃથ્વી પર જે વ્યક્તિ પોતાના વ્યવસાય દ્વારા જીવનનિર્વાહ કરે છે તે ખુશ રહે છે. તેથી લોકોએ પોતાનું જીવનનિર્વાહ કમાવવા માટે ચોક્કસ કાર્ય, કલા અથવા વ્યવસાય પસંદ કરવો જોઈએ. આનાથી તેઓ તેમની ભૌતિક જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકે છે.
નાખુશ લોકોના છ લક્ષણો કયા છે?
1. ઈર્ષ્યા: વિદુરજીના મતે, જે લોકો બીજાઓની ઈર્ષ્યા કરે છે તેઓ પોતે પણ નાખુશ હોય છે. લોકોએ બીજાઓને પ્રેમ કરવો જોઈએ. ઈર્ષ્યા વ્યક્તિના પોતાના સારાપણાને નષ્ટ કરે છે.
2. દ્વેષ: જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈપણ પ્રકારના દુઃખ કે રોગથી પીડાઈ રહી હોય, તો તેમને નફરત ન કરો. દ્વેષ વ્યક્તિના પોતાના દુઃખનું કારણ બને છે.
૩. અસંતોષ: વિદુર સમજાવે છે કે જે વ્યક્તિ કોઈ પણ વસ્તુથી સંતુષ્ટ નથી તે નાખુશ હોય છે. આવા લોકો ગમે તેટલું પ્રાપ્ત કરે, તેઓ ખુશ નહીં રહે. તેઓ હંમેશા નાખુશ રહેશે.
4. ગુસ્સો: જો તમે બીજાઓ પર ગુસ્સે થાઓ છો, પછી ભલે તે કોઈ કારણસર હોય કે કોઈ અકારણસર, તમને તેનો પસ્તાવો થશે. ગુસ્સે થયેલ વ્યક્તિ ખુશ નથી. આ દુ:ખનું લક્ષણ છે.
5. હંમેશા શંકાશીલ રહેવું: મહાત્મા વિદુરના મતે, જે વ્યક્તિ હંમેશા શંકા રાખે છે તે ક્યારેય ખુશ રહી શકતો નથી. આવા લોકો હંમેશા નાખુશ રહેશે, ચિંતા કરશે કે તેમની સાથે કંઈક ખરાબ થઈ શકે છે. તેઓ બીજાઓ પર વિશ્વાસ કરશે નહીં અને આત્મ-શંકા કરશે.
6. બીજાઓ પર નિર્ભરતા: જે વ્યક્તિ પોતાનું જીવન બીજાઓ પર નિર્ભર રહીને જીવે છે તે પણ નાખુશ હોય છે. તેમને દરેક કાર્ય અને જરૂરિયાત માટે પોતાના માલિક પર આધાર રાખવો પડે છે. દરેક વ્યક્તિએ આત્મનિર્ભર હોવું જોઈએ, એટલે કે આત્મનિર્ભર. આ તમારા આત્મસન્માન માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
