Religion: જાણો, કેમ ઇન્દિરા એકાદશી પર શિવલિંગની પૂજા!
છેલ્લું અપડેટ : 16 Sept 2025
ઇન્દિરા એકાદશી ફક્ત વિષ્ણુ વ્રત નથી. પિતૃ પક્ષની આ પવિત્ર તિથિ સાથે શિવલિંગ પૂજા પણ સંકળાયેલી છે. ધાર્મિક ગ્રંથો કહે છે કે પિતૃ દોષ દૂર કરવા અને ભક્તના મોક્ષ માટે વિષ્ણુ અને શિવની પૂજાનું સંયોજન જરૂરી છે. દરેક ભક્ત માટે આ દિવસનું મહત્વ સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે ફક્ત ઉપવાસ કરવાથી પૂર્વજોની આત્માને શાંતિ મળતી નથી, પિતૃ દોષ દૂર કરવાથી શિવલિંગ અભિષેક અધૂરો છે.
શિવ અને વિષ્ણુ વચ્ચે ઊંડો સંબંધ
ધાર્મિક ગ્રંથો કહે છે કે ભગવાન શિવ અને વિષ્ણુ એકબીજાના પૂરક છે. શિવ વિના વિષ્ણુની પૂજા અધૂરી માનવામાં આવે છે અને વિષ્ણુ વિના શિવની પૂજા અધૂરી છે. ઇન્દિરા એકાદશી પર, પિતૃઓને તૃપ્ત કરવાનું કાર્ય વિષ્ણુની કૃપાથી થાય છે, પરંતુ પિતૃ દોષથી મુક્તિનો માર્ગ શિવની કૃપાથી ખુલે છે. આ જ કારણ છે કે આ દિવસે શિવલિંગ પર પાણી, દૂધ અને બેલપત્ર ચઢાવવાની પરંપરા છે.
એકાદશી સાથે શિવ પૂજા શા માટે સંકળાયેલી?
ગરુડ પુરાણ અને પદ્મ પુરાણ બંનેમાં વર્ણવવામાં આવ્યું છે કે શિવ અને વિષ્ણુ બંનેની પૂજા કરવામાં આવે ત્યારે જ પૂર્વજોના આત્માઓને શાંતિ મળે છે. શિવને પિતૃનાથ એટલે કે પૂર્વજોના સ્વામી કહેવામાં આવે છે. વિષ્ણુને મોક્ષદાતા એટલે કે મોક્ષ આપનાર માનવામાં આવે છે. એટલા માટે ઇન્દિરા એકાદશી પર બંને દેવતાઓની પૂજા કરવાથી ઉપવાસનો પ્રભાવ અનેકગણો વધી જાય છે.
પૂજા-પદ્ધતિ
- સવારે સ્નાન કર્યા પછી ઉપવાસનું વ્રત લો.
- ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કર્યા પછી, શિવલિંગ પર પાણી, ગંગાજળ, દૂધ, દહીં, ઘી અને મધથી અભિષેક કરો.
- બેલપત્ર, ધતુરા અને ભસ્મ અર્પણ કરો.
- વિષ્ણુને તુલસી અને પીળા ફૂલો અર્પણ કરો.
- પૂર્વજોનું તર્પણ કરો અને જરૂરિયાતમંદોને દાન કરો.
રહસ્યો અને લાભ
શાસ્ત્રો અનુસાર, ઇન્દિરા એકાદશી પર શિવ અને વિષ્ણુ બંનેની પૂજા કરવાથી પૂર્વજોના આત્માઓને શાંતિ મળે છે. પિતૃદોષમાંથી મુક્તિ મળે છે. જીવનમાં નાણાકીય સંકટ દૂર થાય છે. ઘરમાં બાળકોનું સુખ અને સમૃદ્ધિ રહે છે. આ રીતે, ઇન્દિરા એકાદશી ફક્ત વિષ્ણુ પૂજા સુધી મર્યાદિત નથી. આ તે દિવસ છે જ્યારે વિષ્ણુ માટે ઉપવાસ અને શિવની પૂજાનું સંયોજન પૂર્વજોની સંતોષ અને ભક્તની મુક્તિ બંને સુનિશ્ચિત કરે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.