Religion : મંદિરની પરિક્રમા કરતા પહેલા આટલું જાણી લો, તો જ મળશે પૂર્ણ પુણ્ય અને ભગવાનના આશીર્વાદ
છેલ્લું અપડેટ : 30 Apr 2026
ઘણીવાર જ્યારે આપણે કોઈ મંદિરની મુલાકાત લઈએ છીએ, ત્યારે આપણે દેવતાના દર્શન કર્યા પછી તેની પરિક્રમા કરવાનું ભૂલતા નથી. શાસ્ત્રોમાં, પરિક્રમાને પ્રદક્ષિણા કહેવામાં આવે છે, જેનો અર્થ ભક્તિભાવથી ફરવું, દેવતાને તમારી જમણી બાજુ રાખવી. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, પરિક્રમા શરીરમાં સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર કરે છે અને મનને શાંત કરે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે દરેક દેવતા માટે પરિક્રમાની સંખ્યા અલગ અલગ હોય છે? જો પરિક્રમા યોગ્ય સંખ્યા અને પદ્ધતિમાં ન કરવામાં આવે, તો પૂજા અધૂરી માનવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે શાસ્ત્રો અનુસાર દરેક દેવતાના કેટલા પરિક્રમા ફળદાયી છે.
ભગવાન શિવ: ક્યારેય સંપૂર્ણ પરિક્રમા ન કરો
મહાદેવની પૂજામાં પરિક્રમાનો નિયમ અનોખો છે. ભગવાન શિવ ક્યારેય સંપૂર્ણ પરિક્રમા કરતા નથી; તેના બદલે, ફક્ત અડધી પરિક્રમા (અર્ધ-પ્રદક્ષિણા) કરવામાં આવે છે. આનું કારણ એ છે કે શિવલિંગના પાણીના પ્રવાહ (જે બિંદુથી પાણી વહે છે) ને પાર કરવું વર્જિત માનવામાં આવે છે, તેથી વ્યક્તિએ પાણીના પ્રવાહમાં જવું જોઈએ અને પાછા ફરવું જોઈએ.
ભગવાન વિષ્ણુ અને તેમના અવતારો
બ્રહ્માંડના પાલનહાર, શ્રી રામ અને શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન વિષ્ણુનું પરિક્રમા સંપૂર્ણપણે કરવામાં આવે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, વ્યક્તિએ વિષ્ણુની ચાર વખત પરિક્રમા કરવી જોઈએ. જો કે, ખાસ વ્રતો અથવા તહેવારો પર, ભક્તો 5, 7, અથવા 11 જેવી વિષમ સંખ્યામાં પણ પરિક્રમા કરે છે.
મા દુર્ગા અને શક્તિના સ્વરૂપો
શક્તિના પ્રતીકો દેવી દુર્ગા, લક્ષ્મી અથવા સરસ્વતીની પૂજા દરમિયાન, એક કે ત્રણ વખત પરિક્રમા કરવાનો રિવાજ છે. નવરાત્રી જેવા ખાસ પ્રસંગોએ, સાત વખત પરિક્રમા કરવી પણ ખૂબ જ શુભ અને ઉર્જા આપનારી માનવામાં આવે છે.
પ્રથમ વખત ગણેશજીની પૂજા
ભગવાન ગણેશજીની ત્રણ વખત પરિક્રમા કરવી એ અવરોધો દૂર કરનાર ભગવાન ગણેશજીની શ્રેષ્ઠ પરિક્રમા માનવામાં આવે છે. આમ કરવાથી જીવનમાં આવતી બધી અવરોધો દૂર થાય છે અને પ્રયત્નોમાં સફળતા મળે છે.
સંકટમોચન હનુમાનજી
હનુમાનજીની પૂજામાં પરિક્રમા (પ્રદર્શન)નું વિશેષ મહત્વ છે. સામાન્ય રીતે, તેમની ત્રણ વખત પરિક્રમા કરવામાં આવે છે, પરંતુ જો તમે કોઈ ચોક્કસ સંકટ દૂર કરવા માટે પ્રાર્થના કરી રહ્યા છો, તો લોકો ભક્તિભાવથી અગિયાર કે એકવીસ વખત પરિક્રમા પણ કરે છે.
સૂર્ય ભગવાન
વેદો અનુસાર, સૂર્ય ભગવાન એક દૃશ્યમાન દેવતા છે. તેમને સાત વખત પરિક્રમા કરવાનું સૂચવવામાં આવ્યું છે. આ સ્વાસ્થ્ય અને તેજ લાવે છે.
પરિક્રમા કરતી વખતે આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:
દિશાનું જ્ઞાન: પરિક્રમા હંમેશા જમણી બાજુથી (ઘડિયાળની દિશામાં) શરૂ થવી જોઈએ. દેવતા હંમેશા તમારી જમણી બાજુએ હોવા જોઈએ.
ભાવ અને ભક્તિ: પરિક્રમા કરતી વખતે, વ્યક્તિએ ફક્ત ભગવાનનું ધ્યાન કરવું જોઈએ અને તેમના મંત્રોનો જાપ કરવો જોઈએ. અપ્રસ્તુત બાબતો વિશે વાત કરવાથી પુણ્ય ઘટે છે.
શાંતિપૂર્ણ ગતિ: પરિક્રમા ઉતાવળમાં કે ઉતાવળમાં ન કરવી જોઈએ, પરંતુ શાંત અને સ્થિર ગતિએ કરવી જોઈએ.
પરિક્રમા એ ફક્ત શારીરિક ક્રિયા નથી, પરંતુ ભગવાન પ્રત્યે સંપૂર્ણ શરણાગતિનો સંકેત છે. યોગ્ય સંખ્યા અને પદ્ધતિથી પરિક્રમા કરવાથી આધ્યાત્મિક જાગૃતિ આવે છે અને ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
