Religion: જાણો શ્રી કૃષ્ણને કેવી રીતે પ્રાપ્ત થયું 'સુદર્શન ચક્ર' અને શું હતી તેની વિશેષતાઓ
છેલ્લું અપડેટ : 02 Feb 2026
સનાતન પરંપરામાં, શાસ્ત્રોની સાથે સાથે શસ્ત્રોની પણ મજબૂત પરંપરા છે. આ જ કારણ છે કે બધા દેવી-દેવતાઓએ કોઈને કોઈ પ્રકારનું શસ્ત્ર ધારણ કર્યું છે. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ પણ પોતાની નાની આંગળી પર સુદર્શન ચક્ર પહેર્યું હતું. આ જ કારણ છે કે તેમને ચક્રધારી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણે આ સુદર્શન ચક્ર કેવી રીતે પ્રાપ્ત કર્યું? તેની ખાસ વિશેષતાઓ શું હતી અને શ્રી કૃષ્ણે તેનો ઉપયોગ ક્યારે કર્યો? ચાલો આ વિશે વિગતવાર જાણીએ.
હિન્દુ માન્યતા અનુસાર, ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનું સુદર્શન ચક્ર અજેય હતું. જ્યારે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ ૧૦૯ આરાવાળું સુદર્શન ચક્ર ચલાવતા હતા, ત્યારે તે ઝડપથી ફરતું હતું અને દુશ્મનોનો નાશ કરીને તેમની આંગળીમાં પાછું ફરતું હતું. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, આ સુદર્શન ચક્ર ભગવાન શ્રી કૃષ્ણને પરશુરામ દ્વારા દ્વાપર યુગમાં આપવામાં આવ્યું હતું. જો કે, એવું પણ માનવામાં આવે છે કે તેમની પાસે જન્મથી જ આ ચક્ર હતું. ભગવાન કૃષ્ણએ તેનો ઉપયોગ વારંવાર ન્યાયના રક્ષણ અને અધર્મનો નાશ કરવા માટે કર્યો હતો. વેદોમાં, તેને ભગવાન વિષ્ણુનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુ પોતાની તર્જની આંગળી પર જે સુદર્શન ચક્ર પહેરે છે, તે તેમના અવતાર ભગવાન કૃષ્ણ પણ પોતાની નાની આંગળી પર પહેરતા હતા.
પૌરાણિક કથાઓમાં ભગવાન કૃષ્ણને ઘણી વખત સુદર્શન ચક્ર ધારણ કરતાં દર્શાવવામાં આવ્યા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે રાજસૂય યજ્ઞ દરમિયાન, જ્યારે શિશુપાલે ભગવાન કૃષ્ણનું અપમાન કર્યું, ત્યારે તેઓ 100 અપમાન માટે મૌન રહ્યા કારણ કે તેમણે તેમની કાકી, વાસુદેવની બહેનને વચન આપ્યું હતું કે તેઓ તેમના 100 અપરાધો માફ કરશે. જોકે, જ્યારે તેમના પિતરાઈ ભાઈ શિશુપાલ તેમનું અપમાન કરવાનું ચાલુ રાખ્યું, ત્યારે તેમણે તેમના સુદર્શન ચક્રથી તેને મારી નાખ્યો.
એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે કૃષ્ણની આંગળી સુદર્શન ચક્ર ચલાવતી વખતે ઘાયલ થઈ ગઈ અને તેમાંથી લોહી નીકળવા લાગ્યું, ત્યારે દ્રૌપદીએ પોતાનો પાલવ ફાડીને તેમની આંગળી પર બાંધી દીધો. આ ઘટના રક્ષાબંધન સાથે પણ જોડાયેલી છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન કૃષ્ણે શિશુપાલને મારવા ઉપરાંત રાક્ષસ નરકાસુરને મારવા માટે સુદર્શન ચક્રનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
મહાભારત યુદ્ધના ૧૪મા દિવસે, અર્જુને પ્રતિજ્ઞા લીધી કે સૂર્યાસ્ત પહેલાં પોતાના પુત્ર અભિમન્યુના ખૂની જયદ્રથને જો તે મારી નહીં શકે તો તે સમાધિ લઈ લેશે . ત્યારબાદ દુર્યોધનની આખી સેના તેની રક્ષા માટે તૈનાત થઈ ગઈ. સાંજ સુધીમાં, જ્યારે અર્જુન જયદ્રથને મારી નાખવામાં અસમર્થતાથી હતાશ થઈ ગયો, ત્યારે કૃષ્ણે સૂર્યને પોતાના સુદર્શન ચક્રથી ઢાંકી દીધો. સૂર્યાસ્ત પછી કોઈ લડી શકતું ન હોવાથી, જયદ્રથ અર્જુન સમક્ષ આવ્યો અને ઉજવણી કરવા લાગ્યો. પછી, કૃષ્ણે તેનું સુદર્શન ચક્ર સૂર્ય પરથી દૂર કર્યું, અને અર્જુને તકનો લાભ લઈને તેને મારી નાખ્યો.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.