Religion: પ્રદોષ વ્રતમા આ સમયે ભગવાન શિવની પૂજા કરવી માનવામાં આવે છે શુભ, જાણો સંપૂણ પૂજા વિધિ
છેલ્લું અપડેટ : 18 Aug 2025
પ્રદોષ વ્રત ભગવાન શિવને સમર્પિત છે અને દર મહિને બે વાર, કૃષ્ણ પક્ષ અને શુક્લ પક્ષની ત્રયોદશી તિથિએ ઉજવવામાં આવે છે. આ રીતે, વર્ષમાં કુલ 24 પ્રદોષ વ્રત હોય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ વ્રત રાખવાથી માણસના દોષો અને દુ:ખ દૂર થાય છે. સૂર્યાસ્ત સમયે ભગવાન શિવની પૂજા કરવી શુભ માનવામાં આવે છે, જેને પ્રદોષ કાળ કહેવામાં આવે છે. દરેક દિવસના પ્રદોષ વ્રતનું અલગ અલગ નામ અને મહત્ત્વ છે. પ્રદોષ કાળ દરમિયાન ઉપવાસ કરવા જોઈએ અને રાત્રિ જાગરણ કરવું જોઈએ. તે બધા દોષોનો નાશ કરે છે. જ્યારે પ્રદોષ વ્રત કોઈ ખાસ દિવસે હોય છે, ત્યારે તે દિવસ સાથે આ વ્રતનો સંયોગ વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
પ્રદોષ વ્રત પૂજા વિધિ
જે લોકો પ્રદોષ વ્રત રાખે છે તેઓએ દ્વાદશીની રાત્રિથી શુદ્ધતા, સાત્વિકતા અને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું જોઈએ.
બીજા દિવસે ત્રયોદશી તિથિ પર, સવારે સ્નાન કર્યા પછી ભગવાન શિવનું ધ્યાન કરવું જોઈએ. શિવલિંગ પર જળાભિષેક કરવો જોઈએ.
શક્ય હોય ત્યાં સુધી ઓમ નમઃ શિવાયહ્વ મંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.
જો કોઈ ઉપવાસ કરી શકે છે, તો તેણે આખો દિવસ ઉપવાસ કરવાનો અને અન્ન વિના રહેવાનો સંકલ્પ કરવો જોઈએ.
ત્યારબાદ, સૂર્યાસ્ત પછી સ્નાન કરવું જોઈએ અને શુભ મુહૂર્તમાં વિધિ-વિધાનથી ભગવાન શિવની પૂજા કરવી જોઈએ.
પૂજા કરતી વખતે, વ્યક્તિએ ઉત્તર કે પૂર્વ તરફ મુખ કરીને બેસવું જોઈએ.
ભગવાન શિવની પૂજા ફૂલો, બિલીના પાન, પંચામૃત, અક્ષત, ભાંગ, ધતુરા, સફેદ ચંદન, દૂધ, ધૂપ વગેરેથી કરવી જોઈએ.
વ્યક્તિએ જળાભિષેક કરવો જોઈએ અને શિવમંત્ર અને શિવ ચાલીસાનો પાઠ કરવો જોઈએ.
ભજન આરતી પછી, વ્યક્તિએ ભગવાનને ભોગ અર્પણ કરવો જોઈએ અને બધા લોકોને પ્રસાદ વહેંચવો જોઈએ.
આ રીતે, વિધિ-વિધાનથી પૂજા કર્યા પછી, વ્યક્તિએ બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું જોઈએ અને તેમને દાન આપવું જોઈએ અને તેમના આશીર્વાદ મેળવવા જોઈએ.
જાણો કયા દિવસે પ્રદોષ વ્રત પડે છે
સોમ પ્રદોષ વ્રત: સોમવારને ભગવાન શિવ અને ચંદ્રદેવનો દિવસ માનવામાં આવે છે, તેથી આ દિવસે પ્રદોષ વ્રતનું આગમન ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે અને અનેક ગણું શુભ ફળ આપે છે.
ભૌમ પ્રદોષ વ્રત: મંગળવારે પ્રદોષ વ્રતનું આગમન બાળકોને સુખ આપે છે અને મંગળ દોષથી થતી મુશ્કેલીઓમાંથી રાહત આપે છે. આ દિવસે ઉપવાસ કરવાથી સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ દૂર થાય છે.
બુધ પ્રદોષ વ્રત: બુધવારે પડનારા પ્રદોષ વ્રતને સૌમ્ય પ્રદોષ, સૌમ્યવર પ્રદોષ, બુધ પ્રદોષ કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે ઉપવાસ કરવાથી બુદ્ધિ વધે છે.
ગુરુ પ્રદોષ વ્રત: જો પ્રદોષ વ્રત ગુરુવાર/ગુરુવારે પડે છે, તો ગુરુના શુભ પરિણામો સરળતાથી મેળવી શકાય છે. વડીલોના આશીર્વાદ રૂપે, આ વ્રત વ્યક્તિને સંતાન અને સૌભાગ્ય પ્રાપ્તિ કરાવે છે.
શુક્ર પ્રદોષ વ્રત: જ્યારે પ્રદોષ વ્રત શુક્રવારે હોય છે, ત્યારે તેને ભૃગુવર પ્રદોષ વ્રત પણ કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે વ્રત રાખવાથી આર્થિક મુશ્કેલીઓમાંથી રાહત મળે છે.
શનિ પ્રદોષ વ્રત: જ્યારે ત્રયોદશી તિથિ શનિવારે હોય છે, ત્યારે શનિ પ્રદોષ વ્રત રાખવામાં આવે છે. શનિ પ્રદોષ વ્રત રાખવાથી શનિદેવના આશીર્વાદ મળે છે. કુંડળીમાં હાજર શનિ દોષ અથવા શનિની સાડાસાતી અથવા ઢૈયાથી થતી સમસ્યાઓ પણ દૂર થાય છે.
રવિ પ્રદોષ વ્રત: જ્યારે ત્રયોદશી તિથિ રવિવારે હોય છે, ત્યારે રવિ પ્રદોષ વ્રત રાખવામાં આવે છે. આ દિવસને ભાનુવર પ્રદોષ વ્રત તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન શિવની પૂજાની સાથે સૂર્ય દેવની પૂજા પણ ખૂબ જ શુભ અને ફળદાયી હોય છે.
પ્રદોષ વ્રત કથા
પ્રદોષ વ્રતના નામે ઘણી વાર્તાઓ પ્રચલિત છે, જેમાંથી એક વાર્તા અનુસાર, જ્યારે ચંદ્રને શ્રાપને કારણે ક્ષય થાય છે, ત્યારે તેના કારણે ચંદ્રનો પ્રકાશ નાશ થવા લાગે છે. ચંદ્ર દેવ ભગવાન શિવની પૂજા કરે છે અને તેમના દુઃખમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે તેમની પ્રાર્થના કરે છે.
ભગવાન શિવ, ચંદ્રમાની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને, તેમને તેમના દુઃખમાંથી મુક્ત કરે છે અને શ્રાપમાંથી મુક્ત કરે છે. જે દિવસે ચંદ્રમાને આ દુઃખમાંથી મુક્તિ મળે છે તે દિવસ ત્રયોદશી તિથિનો સમય છે. ભગવાન શિવે ત્રયોદશીના દિવસે ચંદ્રમાને એટલે કે તેમનો પ્રકાશ પાછો આપ્યો હતો, તેથી આ દિવસ પ્રદોષ તરીકે ઓળખાય છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.