Religion: શુભ પ્રસંગોએ નાળિયેર કેમ વધેરવામાં આવે છે? જાણો તેની પાછળનું પૌરાણિક અને આધ્યાત્મિક રહસ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 28 Mar 2026
સનાતન ધર્મમાં કોઈપણ શુભ કાર્ય પહેલાં નાળિયેર વધેરવામાં આવે છે. આ પ્રથા પ્રાચીન કાળથી ચાલી આવે છે. શુભ સમારોહ પહેલાં અથવા પૂજા દરમિયાન નાળિયેર વધેરવું એ નાળિયેર અર્પણ તરીકે ઓળખાય છે. ઘણા લોકો સતત વિચારતા હોય છે કે શુભ અથવા શુભ સમારોહ પહેલાં નાળિયેર કેમ વધેરવામાં આવે છે. આ પાછળના ધાર્મિક કારણો અને રહસ્યો શું છે?
સનાતન ધર્મની માન્યતાઓ અનુસાર, જ્યારે બ્રહ્માંડના પાલનહાર ભગવાન વિષ્ણુ પૃથ્વી પર અવતાર લીધા, ત્યારે તેઓ પોતાની સાથે દેવી લક્ષ્મી, એક નાળિયેરનું ઝાડ અને કામધેનુ લાવ્યા. આને 'શ્રીફળ' કહેવામાં આવે છે. નાળિયેરને ઘણા શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલ કલ્પવૃક્ષ માનવામાં આવે છે. બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહાદેવ આ ઝાડમાં રહે છે. આ જ કારણ છે કે શુભ સમારોહ પહેલાં અથવા પૂજા દરમિયાન કળશ (માટીના વાસણ) પર નાળિયેર મૂકવામાં આવે છે.
નાળિયેર બધા દેવી-દેવતાઓને પ્રિય છે
આ ફળ બધા દેવી-દેવતાઓને પણ પ્રિય માનવામાં આવે છે. નારિયેળની ત્રણ આંખો ભગવાન શિવની ત્રણ આંખો સાથે સંકળાયેલી છે. નારિયેળ એક એવું ફળ છે જે આખું વર્ષ મળી રહે છે. પૂજા દરમિયાન નારિયેળ વધેરવું એ પોતાના દેવતાના ચરણોમાં આત્મસમર્પણ કરવાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. નારિયેળ વિશે બીજી એક માન્યતા એવી છે કે વિશ્વામિત્ર એક સમયે ભગવાન ઇન્દ્ર પર ગુસ્સે થયા હતા. આ પછી, વિશ્વામિત્ર બીજું સ્વર્ગ બનાવવાની તૈયારી કરવા લાગ્યા.
નારિયેળ એ માણસનું પ્રતીક છે
આ માટે વિશ્વામિત્રે નારિયેળને માનવ સ્વરૂપ આપ્યું અને તેના શેલ પર બે આંખો અને એક મોં કોતર્યું. પ્રાચીન કાળથી સનાતન ધર્મમાં બલિદાનની પ્રથા અસ્તિત્વમાં હોવાનું કહેવાય છે. આ પ્રથાનો અંત લાવવા માટે નારિયેળનું બલિદાન આપવામાં આવતું હતું. નારિયેળને માણસનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તેનું માંસ વાળનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તેનો કઠણ ભાગ ખોપરી તરીકે જોવામાં આવે છે, અને પાણીને લોહી તરીકે જોવામાં આવે છે.
