Religion: શું રાવણને મોક્ષ મળ્યો કે નહીં?, તેનું મૃત્યુ ભગવાન રામના હાથે પૂર્વનિર્ધારિત હતું?
છેલ્લું અપડેટ : 01 Oct 2025
દશેરાનો તહેવાર આ વર્ષે ગુરુવાર,તા.2 ઓક્ટોબર,2025 ના રોજ ઉજવવામાં આવશે.આ તહેવાર આવે તે પહેલાં જ લોકો રાવણ વિશે વધુને વધુ પ્રશ્નો પૂછી રહ્યા છે. તેમાંથી એક એ છે કે શું રાવણે મોક્ષ મળ્યો હશે?
આજકાલ,આ પ્રશ્નનો જવાબ ઓનલાઇન શોધવા માટે ઘણી શોધ થઈ રહી છે. કેટલાક માને છે કે રાવણે મોક્ષ મેળવ્યો કારણ કે તે ભગવાન રામના હાથે મૃત્યુ પામ્યો હતો. અન્ય માને છે કે રાવણે તેના આગામી જન્મમાં મોક્ષ મેળવ્યો હતો.ચાલો તમને જણાવીએ કે રાવણના મોક્ષ વિશે કઈ વાર્તાઓ પ્રચલિત છે.
રાવણને મોક્ષ કઈ રીતે પ્રાપ્ત થયો ?
ઘણી પૌરાણિક વાર્તાઓ અને ગ્રંથો માને છે કે રાવણે મોક્ષ મેળવ્યો કારણ કે તેને ભગવાન વિષ્ણુના અવતાર ભગવાન રામ દ્વારા મારવામાં આવ્યો હતો.એક માન્યતા અનુસાર, રાવણે જાણી જોઈને ભગવાન રામ સાથે દુશ્મની કરી હતી કારણ કે તે જાણતો હતો કે મોક્ષ ફક્ત ભગવાનના હાથે મૃત્યુ પામીને જ પ્રાપ્ત થઈ શકે છે.શ્રી રામચરિતમાનસના લંકા અધ્યાયમાં ,એક દોહામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, "ભગવાન રામ જેટલા ગરીબો પ્રત્યે દયાળુ કોણ છે,જેમણે બધા રાક્ષસોને મુક્ત કર્યા?" દુષ્ટ રાવણને પણ મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો, એવી સ્થિતિ જે મહાન ઋષિઓને પણ પ્રાપ્ત કરવી મુશ્કેલ લાગે છે. આ સૂચવે છે કે રાવણને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો હતો.
રાવણને મોક્ષ પ્રાપ્ત કેમ ન થયો?
કેટલાક અન્ય અર્થઘટન એ વિચારને રદિયો આપે છે કે રાવણને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો હતો. એવું કહેવાય છે કે તેના પાછલા જન્મમાં, રાવણ ભગવાન વિષ્ણુનો દ્વારપાલ,જય હતો. વાર્તા અનુસાર,જય અને વિજયને ત્રણ જન્મ માટે રાક્ષસો તરીકે રહેવાનો શ્રાપ આપવામાં આવ્યો હતો.આ શ્રાપને કારણે,તેઓ તેમના પહેલા જન્મમાં હિરણ્યક્ષ અને હિરણ્યકશિપુ, બીજા જન્મમાં રાવણ અને કુંભકર્ણ અને ત્રીજા જન્મમાં શિશુપાલ અને દંતવક્ર તરીકે જન્મ્યા હતા. ત્રણેય જન્મમાં, તેઓ ભગવાન વિષ્ણુના કોઈ અવતાર દ્વારા માર્યા ગયા હતા.આ વાર્તા અનુસાર, જો રાવણે તેના બીજા જન્મમાં મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યો હોત, તો તેને ત્રીજો જન્મ લેવાની જરૂર ન પડી હોત.જય અને વિજયાના આ ત્રણ પુનર્જન્મના ચક્રમાં માનનારા વિદ્વાનોના મતે, રાવણને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો ન હતો. તેથી,જય અને વિજયને મોક્ષ પ્રાપ્ત કરવા માટે બીજો જન્મ લેવો પડ્યો.
