Religion : શ્રાવણ માસમાં ભક્તો કરે છે દ્વારકાધીશની આરાધના, જાણો આ પવિત્ર મહિનામાં ભગવાન કૃષ્ણની મહિમા
છેલ્લું અપડેટ : 26 Jul 2025
શ્રાવણ મહિનામાં શિવભક્તો ભગવાન શિવ અને તેમના પરિવારની પૂજા કરે છે, પરંતુ બ્રજ મંડળમાં શિવની પૂજાની સાથે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પૂજા પણ શરૂ થાય છે. વાસ્તવમાં, શ્રાવણ અને ભાદ્રપદ મહિના વરસાદના મહિના છે. આ મહિનામાં વરસાદ નવું જીવન લાવે છે. ચાતુર્માસ આ મહિનાથી જ શરૂ થાય છે. આ બંને મહિના ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સાથે પણ સંબંધિત છે.
મોક્ષ અને વરદાન મળે છે
એવું કહેવાય છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન કૃષ્ણની પૂજા કરનાર સંન્યાસીને મોક્ષ મળે છે અને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પૂજા કરનાર ગૃહસ્થને ઈચ્છિત વરદાન મળે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ શ્રાવણ મહિનામાં દ્વારકાધીશની પૂજા કરવાથી મોક્ષ મળે છે. ભક્તને સ્વાસ્થ્યનું વરદાન મળે છે અને બધી મનોકામના પૂર્ણ થાય છે.
એક મહિના સુધી વ્રજના મંદિરોમાં શ્રીકૃષ્ણની પૂજા
શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમી સુધી આખા મહિના સુધી વ્રજ મંડળમાં શ્રીકૃષ્ણની પૂજા કરવામાં આવે છે. જેમ શ્રાવણ મહિનામાં ભગવાન શિવના મંદિરોને સુંદર રીતે શણગારવામાં આવે છે અને ભગવાન શિવની પૂજા કરવામાં આવે છે, તેવી જ રીતે વિશ્વભરના કૃષ્ણ મંદિરોમાં ભગવાન કૃષ્ણની પૂજા ખૂબ જ ધામધૂમથી કરવામાં આવે છે. આ આખો મહિનો કૃષ્ણની લીલાઓ સાથે સંકળાયેલો માનવામાં આવે છે.
બ્રજ મંડળમાં આયોજિત ઉત્સવો
શ્રાવણ અને ભાદરવામાં દ્વારકા, કૃષ્ણની નગરી મથુરા, ગોકુલ, બરસાણા અને વૃંદાવનમાં શ્રાવણ ઉત્સવનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ ઉત્સવોમાં ઝૂલામાં ઝૂલા, રાસલીલા અને ગૌરાંગ લીલાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
હિંડોળા
અહીં શ્રાવણ મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષ અષ્ટમીથી મંદિરમાં 2 ચાંદી અને 1 સોનાનો ઝૂલો મૂકવામાં આવે છે. ભગવાન કૃષ્ણને આ ઝૂલામાં ઝૂલાવવામાં આવે છે. આ મહિનામાં મોટાભાગના સ્થળોએ કૃષ્ણના બાળ સ્વરૂપની પૂજા કરવામાં આવે છે. ઝૂલાને શણગારવાની અને બાળ મુકુંદને ઝૂલાવવાની પરંપરા છે.
હરિયાળી તીજ
હરિયાળી તીજ બ્રજ મંડળના વૃંદાવનમાં ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. અહીંના પ્રાચીન રાધવલ્લભ મંદિરમાં હરિયાળી તીજથી રક્ષાબંધન સુધી ચાંદી, કેળા, ફૂલ અને પાંદડા વગેરેથી બનેલા ઝુલાઓ મુકવામાં આવે છે અને પવિત્ર એકાદશીના રોજ ઠાકુરજીને પવિત્રા ધારણ કરવામાં આવે છે. હરિયાળી તીજથી પંચમી સુધી ઠાકુરજી સોનાના ઝૂલામાં ઝૂલે છે અને ત્યાર બાદ પૂર્ણિમા સુધી તેઓ ચાંદી, ફૂલો અને પાંદડા વગેરેથી બનેલા ઝુલામાં ઝૂલે છે.ઘણા મંદિરોમાં કૃષ્ણની સાથે બલરામ પણ ઝૂલે છે. દાઉજી મંદિર બલદેવ અને ગિરિરાજ મુખારવિંદ મંદિર જતીપુરામાં ઠાકુરજીની મૂર્તિનું પ્રતિબિંબ ઝુલામાં ઝૂલવામાં આવે છે.
રાસલીલા
વસંત ઋતુ પછી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ શ્રાવણ મહિનામાં રાસ ભજવે છે. બ્રજમાં શ્રાવણ મહિનાને પ્રેમ અને નવા જીવનનો મહિનો પણ કહેવામાં આવે છે. મોરના પગમાં નૃત્ય બાંધવામાં આવે છે. આખું બ્રહ્માંડ નૃત્ય કરવા લાગે છે. વૃંદાવનનું મુખ્ય આકર્ષણ વિશ્વ વિખ્યાત રાસચાર્યો દ્વારા રજૂ થતી રાસલીલા છે. જેમાં કૃષ્ણ લીલાઓનું જીવંત પ્રદર્શન થાય છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
