Vastu Tips: સાવધાન! પલંગ પર બેસીને જમવાની આદત બની શકે છે નુકસાનકારક! જાણો વૈજ્ઞાનિક અને ધાર્મિક કારણો
છેલ્લું અપડેટ : 27 Jun 2026
આજના આ ભાગદોડભર્યા જીવનમાં આપણે શું ખાવું જોઈએ તેના પર તો ધ્યાન આપીએ છીએ, પરંતુ કેવી રીતે, ક્યાં અને કઈ દિશામાં બેસીને ખાવું જોઈએ તે ઘણીવાર ભૂલી જઈએ છીએ. સનાતન પરંપરા અને આયુર્વેદમાં માનવામાં આવે છે કે ભોજન એ માત્ર પેટ ભરવાનું સાધન નથી, પરંતુ તે શરીરમાં ઉર્જા અને સકારાત્મકતાનો સ્ત્રોત પણ છે.
જો પૌષ્ટિક ખોરાક પણ અયોગ્ય રીતે ખાવામાં આવે તો તે બીમારીનું કારણ બની શકે છે. આયુર્વેદ અને આપણી પ્રાચીન પરંપરાઓ અનુસાર, ભોજન કરવાની સાચી રીત, યોગ્ય સ્થાન અને દિશા વિશે વિગતવાર જાણીએ.
જમવા માટેની સાચી દિશા કઈ છે?
દિશાઓનો આપણા શરીરની ઉર્જા પર ખૂબ મોટો પ્રભાવ પડે છે. તેથી જમતી વખતે તમારું મુખ કઈ દિશામાં છે તે જાણવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે:
-
પૂર્વ દિશા: ભોજન કરવા માટે પૂર્વ દિશા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ દેવતાઓની દિશા છે. પૂર્વ તરફ મુખ રાખીને જમવાથી રોગો દૂર થાય છે, માનસિક તણાવ ઓછો થાય છે અને આયુષ્ય વધે છે. ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓ માટે આ દિશામાં બેસીને જમવું ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.
-
ઉત્તર દિશા: જો તમે જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ, શિક્ષણ કે કરિયરમાં સફળતા મેળવવા ઈચ્છતા હોવ, તો ઉત્તર તરફ મુખ રાખીને ભોજન કરો. આ દિશાને દેવી લક્ષ્મી અને કુબેર દેવનું સ્થાન માનવામાં આવે છે.
-
પશ્ચિમ દિશા: આ દિશાને મધ્યમ ગણવામાં આવે છે. જે લોકો માત્ર પોતાના કામ કે વ્યાપાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માંગતા હોય તેમના માટે આ દિશા યોગ્ય છે, પરંતુ સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ આ દિશા ખાસ સારી માનવામાં આવતી નથી.
-
દક્ષિણ દિશા: દક્ષિણ તરફ મુખ રાખીને જમવાનું હંમેશા ટાળવું જોઈએ. આ યમરાજ અને પિતૃઓની દિશા માનવામાં આવે છે. આ દિશામાં બેસીને જમવાથી પાચનતંત્ર નબળું પડે છે, બીમારીઓ આવે છે અને શરીરમાં નકારાત્મક ઉર્જા વધે છે.
ભોજન કરવા માટે યોગ્ય સ્થાન કયું હોવું જોઈએ?
આજકાલ લોકો પલંગ (બેડ) કે સોફા પર બેસીને ટીવી જોતા-જોતા જમતા હોય છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ હાનિકારક છે.
-
જમીન પર બેસીને જમો: ભોજન કરવા માટેનું સર્વશ્રેષ્ઠ સ્થાન જમીન છે. જમીન પર સુખાસન (પલાંઠી વાળીને) બેસવાથી આપણું પાચનતંત્ર તરત જ સક્રિય થઈ જાય છે. જ્યારે આપણે જમતી વખતે થોડા આગળ નમીએ છીએ અને પછી સીધા થઈએ છીએ, ત્યારે પેટના સ્નાયુઓ સક્રિય થાય છે, જે ખોરાકને ઝડપથી પચાવવામાં મદદ કરે છે.
-
પલંગ કે સોફાથી દૂર રહો: પલંગ પર બેસીને જમવાથી અન્નનું અપમાન થાય છે અને ઘરમાં દરિદ્રતા આવે છે. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, પલંગ પર બેસવાથી કરોડરજ્જુ સીધી રહેતી નથી, જેના કારણે પાચન પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો થાય છે.
-
સ્વચ્છ અને શાંત વાતાવરણ: જ્યાં બહુ ઘોંઘાટ કે અરાજકતા હોય તેવી જગ્યાએ ભોજન ન કરવું જોઈએ. સ્વચ્છ અને શાંત જગ્યાએ બેસીને જમવાથી મન પ્રસન્ન રહે છે અને ભોજન શરીરમાં સારી રીતે પચે છે.
ભોજન કરવાની સાચી રીત કઈ છે?
દિશા અને સ્થાનની સાથે સાથે જમવાની આદતોમાં સુધારો કરવો પણ એટલો જ જરૂરી છે:
-
જમતા પહેલા હાથ-પગ ધોવા: ભોજન કરતાં પહેલાં હાથ, મોં અને પગ સારી રીતે ધોવા જોઈએ. આયુર્વેદ અનુસાર, ભીના પગે ભોજન કરવાથી શરીરનું તાપમાન સંતુલિત રહે છે અને પાચન અગ્નિ પ્રદીપ્ત થાય છે.
-
ખોરાક બરાબર ચાવીને ખાવો: આપણા વડીલો હંમેશા કહેતા હતા કે ખોરાકને ત્યાં સુધી ચાવવો જોઈએ જ્યાં સુધી તે મોંમાં પાણી જેવો ન થઈ જાય. આમ કરવાથી પેટ પર વધુ ભાર પડતો નથી અને ગેસ કે એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓ થતી નથી.
-
ગેજેટ્સથી દૂર રહો: જમતી વખતે મોબાઈલ ફોન, ટીવી કે લેપટોપ સંપૂર્ણપણે બંધ રાખો. જ્યારે તમારું ધ્યાન સ્ક્રીન પર હોય છે, ત્યારે મગજ પેટ ભરાઈ ગયું હોવાના સંકેતો સમયસર મોકલી શકતું નથી, જેને કારણે ઓવરઈટિંગ (વધુ પડતું ખવાઈ જવું) થઈ જાય છે.
-
જમ્યા પછી તરત જ પાણી ન પીવો: જમતા પહેલાં કે જમ્યા પછી તરત જ વધારે પ્રમાણમાં પાણી પીવાનું ટાળો. આનાથી પાચન શક્તિ (જઠરાગ્નિ) મંદ પડી જાય છે, જેના કારણે ખોરાક પચવાને બદલે પેટમાં સડવા લાગે છે. ભોજન કર્યાના ઓછામાં ઓછા 45 મિનિટ પછી જ પાણી પીવું હિતાવહ છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
