તુલસીના પાન ફક્ત એકાદશી પર જ નહીં પરંતુ દ્વાદશી પર પણ ન તોડવા જોઈએ, જાણો સંપૂર્ણ નિયમો
છેલ્લું અપડેટ : 24 Aug 2026
સનાતન ધર્મમાં, તુલસીનો છોડ અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. લગભગ દરેક હિન્દુ ઘરમાં તુલસી વાવવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુ તુલસીને ખૂબ પ્રેમ કરે છે, તેથી તેને હરિપ્રિયા અને વિષ્ણુપ્રિયા કહેવામાં આવે છે.
તુલસીનો છોડ ઘરના વાતાવરણને શુદ્ધ કરવામાં મદદ કરે છે. જોકે, શાસ્ત્રોમાં તુલસીના પાન તોડવા માટેના ચોક્કસ નિયમો જણાવવામાં આવ્યા છે. એકાદશી તેમજ દ્વાદશી પર પાંદડા તોડવાની મનાઈ છે.
તુલસીનું ધાર્મિક મહત્વ
તુલસીને દેવી લક્ષ્મીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુની પૂજામાં તુલસીના પાનનું વિશેષ સ્થાન છે. તુલસી વિના પૂજા અધૂરી માનવામાં આવે છે. ઘરમાં તુલસી લગાવવાથી સકારાત્મક ઉર્જા જળવાઈ રહે છે અને નકારાત્મક પ્રભાવ ઓછો થાય છે. નિયમિત સેવા અને યોગ્ય રીતે પાંદડા તોડવાથી પુણ્ય મળે છે. તેથી, નિયમોનું પાલન કરવું આવશ્યક માનવામાં આવે છે. ભક્તિભાવથી કરવામાં આવતી સેવા ફળદાયી છે.
કયા દિવસોમાં તુલસીના પાન ન તોડવા જોઈએ?
શાસ્ત્રોમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે ચોક્કસ દિવસોમાં તુલસીના પાન ન તોડવા જોઈએ. રવિવાર, એકાદશી, દ્વાદશી, અમાવસ્યા, પૂર્ણિમા, સૂર્યગ્રહણ અને ચંદ્રગ્રહણના દિવસે પાંદડા તોડવાનું પાપ માનવામાં આવે છે. સાંજે અથવા રાત્રે સૂર્યાસ્ત પછી પાંદડા તોડવા પણ પ્રતિબંધિત છે. આ તિથિઓ પર તોડેલા પાંદડા અશુદ્ધ માનવામાં આવે છે અને પૂજામાં સ્વીકારવામાં આવતા નથી. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ખોટા સમયે તુલસીના પાંદડા તોડવાથી પાપ થઈ શકે છે.
પાંદડા તોડવાની સાચી રીત
તુલસીના પાંદડા તોડતી વખતે, નખથી નહીં આંગળીઓના ટેરવાથી હળવેથી તોડવા જોઈએ. સ્નાન કર્યા વિના અશુદ્ધ અવસ્થામાં તુલસીના છોડને સ્પર્શ કરવો પણ પાપ માનવામાં આવે છે. રવિવારે તુલસીને પાણી ન ચઢાવવું જોઈએ. પાંદડા તોડતા પહેલા, વ્યક્તિએ નમન કરવું જોઈએ અને શુભ વિચારો ધ્યાનમાં રાખવા જોઈએ. ફક્ત યોગ્ય રીતે પાંદડા તોડવાથી જ પૂજાનો સંપૂર્ણ લાભ પ્રાપ્ત થશે. ઉતાવળ કે બેદરકારી ટાળવી જોઈએ.
આ દિવસોમાં શા માટે પ્રતિબંધિત છે?
ધાર્મિક શાસ્ત્રો અનુસાર, તુલસીના છોડમાં એક ખાસ પવિત્ર ઉર્જા હોય છે જે રવિવાર, એકાદશી, દ્વાદશી, અમાવસ્યા અને પૂર્ણિમાના દિવસે ખૂબ જ સક્રિય રહે છે. આ દિવસોમાં તેના પાંદડા તોડવાથી આ ઉર્જાનો નાશ થાય છે, જે ઘરમાં નકારાત્મકતા લાવી શકે છે. સૂર્ય અને ચંદ્રગ્રહણ દરમિયાન, રાહુ અને કેતુની નકારાત્મક ઉર્જા બ્રહ્માંડમાં પ્રવર્તે છે. તેથી, ગ્રહણ દરમિયાન તોડેલા પાંદડા અશુદ્ધ માનવામાં આવે છે અને ભગવાનની પૂજામાં સ્વીકારવામાં આવતા નથી.
નિયમોનું પાલન કરવું શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે?
તુલસીની સેવા કરતી વખતે હંમેશા શુદ્ધતા અને નિયમોનું પાલન કરો. પ્રતિબંધિત દિવસોમાં, અગાઉ તોડેલા પાંદડા સંગ્રહિત કરો અથવા સૂકા પાંદડાનો ઉપયોગ કરો. નિયમિતપણે તુલસીની સંભાળ રાખો, પરંતુ શાસ્ત્રોની સીમાઓનું પાલન કરો. યોગ્ય નિયમોનું પાલન કરવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઉર્જા જળવાઈ રહે છે અને ભગવાન તરફથી વિશેષ આશીર્વાદ મળે છે. ભક્તિભાવથી તુલસી માતાની સેવા કરવાથી જીવનમાં સુખ અને શાંતિ વધે છે.
તુલસીના પાંદડા ફક્ત એકાદશી પર જ નહીં, પણ દ્વાદશી પર પણ તોડવા ન જોઈએ. રવિવાર, અમાવસ્યા, પૂર્ણિમા અને ગ્રહણ દરમિયાન પણ તે પ્રતિબંધિત છે. જો તુલસીને યોગ્ય રીતે અને યોગ્ય સમયે પીરસવામાં આવે તો ખામીઓ ટાળી શકાય છે અને ઘરમાં પવિત્રતા જળવાઈ રહે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.