ગરુડ પુરાણ અનુસાર 36 નર્ક! જો પાપ કરશો તો મળશે આ સજા
છેલ્લું અપડેટ : 21 Aug 2025
હિન્દુ ધર્મના મુખ્ય ગ્રંથોમાંનું એક ગરુડ પુરાણ, મૃત્યુ પછી આત્માને મળતા ફળ અને સજાઓનું વિગતવાર વર્ણન કરે છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે જે વ્યક્તિ પોતાના જીવનમાં પાપ કરે છે તેને મૃત્યુ પછી નર્કમાં મોકલવામાં આવે છે.
ગરુડ પુરાણમાં છે 36 નર્કનો ઉલ્લેખ
ગરુડ પુરાણ અનુસાર, 36 પ્રકારના નર્ક છે, જ્યાં આત્માને તેના પાપો અનુસાર વિવિધ ભયંકર યાતનાઓ આપવામાં આવે છે. દરેક નર્ક એક ચોક્કસ પ્રકારના પાપ માટે નક્કી કરવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ, આત્માને કયા પાપ માટે કયા નર્કમાં મોકલવામાં આવે છે અને ત્યાં શું સજા આપવામાં આવે છે:
ગરુડ પુરાણમાં વર્ણવેલ 36 નર્ક અને તેમની સજા
તામિશ્ર નર્ક: પત્ની કે પૈસા માટે છેતરપિંડી કરનારા લોકોને અંધારા નર્કમાં મૂકવામાં આવે છે.
અંધતામિશ્ર નર્ક: જે લોકો અન્ય સ્ત્રીઓ સાથે સંબંધ ધરાવે છે તેમને ભૂખ અને તરસથી ત્રાસ આપવામાં આવે છે.
રૌરવ નર્ક: જે લોકો નિર્દોષોને હેરાન કરે છે તેમને ઝેરી સાપ કરડે છે.
મહારૌરવ નર્ક: જે લોકો બીજાઓને બાળે છે અને ખાય છે તેઓને આગમાં બાળી નાખવામાં આવે છે.
કાકોલુક નર્ક: જે લોકો અત્યાચાર કરે છે તેમને કાગડા અને ઘુવડ ચૂંટી કાઢે છે.
કુટશલમાલી નર્ક: જે લોકો જૂઠું બોલે છે તેમને કાંટાવાળા ઝાડ પર લટકાવવામાં આવે છે.
અંધકૂપ નર્ક: જે લોકો પોતાના જ્ઞાનનો ગર્વ કરે છે તેમને આંધળા કૂવામાં ફેંકી દેવામાં આવે છે.
અવિચી નર્ક: જે લોકો ધર્મનો દ્રોહ કરે છે તેમને સળગતા પર્વત પરથી નીચે ફેંકી દેવામાં આવે છે.
તપ્તાસૂરીમી નર્ક: જે લોકો ભ્રૂણહત્યા કરે છે તેમને ગરમ સોયથી ચૂંટી કાઢવામાં આવે છે.
સંહત નર્ક: જે લોકો જમીન હડપ કરે છે તેમને તેમના શરીર ફાડીને સજા કરવામાં આવે છે.
વત્સનાર નર્ક: બળાત્કારીઓને સળગતા લોખંડથી સજા કરવામાં આવે છે.
સુઘોરમા નર્ક: જે લોકો અન્યાય કરે છે તેમને ઉકળતા તેલમાં ફેંકી દેવામાં આવે છે.
મહાપાટક નર્ક: જે લોકો પોતાના ગુરુ સાથે દ્રોહ કરે છે તેમને જંતુઓ ખાઈ જાય છે.
ક્રીમિક નર્ક: જે લોકો પ્રાણીઓને મારે છે તેમને જંતુઓ કરડે છે.
લોહશંકુ નર્ક: જે લોકો નિર્દોષ લોકોને મારે છે તેમને લોખંડના ખીલાથી બાંધવામાં આવે છે.
રક્ષકભોજન નર્ક: ઝેર આપીને હત્યા કરનારાઓને ઝેરી ખોરાક આપવામાં આવે છે.
શાલ્મલી નર્ક: ખોટી જુબાની આપનારાઓને કાંટાવાળા ઝાડ પર ચઢવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે છે.
શ્રાવભોજ્ય નર્ક: બીજાનો ખોરાક ખાનારાઓને કૂતરાઓ ફાડી નાખે છે.
સરમયદાન નર્ક: અનૈતિકતા કરનારાઓને કૂતરાઓ ખાય છે.
આસનપાન નર્ક: દારૂ પીનારાઓને ઝેરી પ્રવાહી પીવા માટે આપવામાં આવે છે.
લાલભોજન નર્ક: બ્રાહ્મણ ખોરાકનું અપમાન કરનારાઓને માંસ આપવામાં આવે છે.
સૂચવત નર્ક: પવિત્રતાનો અનાદર કરનારાઓને મળમાં ડુબાડવામાં આવે છે.
પ્રપાતન નર્ક: વ્યભિચાર કરનારાઓને પર્વત નીચે ફેંકી દેવામાં આવે છે.
વૈતરણી નર્ક: દાન ન કરનારાઓને ગંદી નદી પાર કરાવવામાં આવે છે.
પાયુ નર્ક: ચોરી કરનારાઓને મળમાં ફેંકી દેવામાં આવે છે.
નિર્ભક્ષણ નર્ક: ખોટી નિંદા કરનારાઓને અડધા ફાડી નાખવામાં આવે છે.
વિધીર્ણ નર્ક: ધર્મનો વિરોધ કરનારાઓના અંગો ભાંગી નાખવામાં આવે છે.
તપ્તલોહમાયા નર્ક: દંભીઓને ગરમ લોખંડમાં બાળવામાં આવે છે.
સંધાન નરક: નિંદા કરનારાઓને નખથી ખંજવાળવામાં આવે છે.
કાલસૂત્ર નર્ક: સમય બગાડનારાઓને આગ પર ચાલવા માટે બનાવવામાં આવે છે.
શુક્રામુખ નર્ક: સ્ત્રીઓનું અપમાન કરનારાઓને ભૂંડો ફાડી નાખે છે.
અંધતોમિસ્ત્ર નર્ક: ગપસપ કરનારાઓને અંધારામાં ત્રાસ આપવામાં આવે છે.
તપ્તકુંભ નર્ક: પાપીઓને ઉકળતા લોખંડના વાસણમાં નાખવામાં આવે છે.
ખરભોજન નર્ક: હિંસા દ્વારા કમાયેલ ખોરાક ખાય છે તેમને ખાવા માટે કાંટા આપવામાં આવે છે.
શુલાપ્રોત નર્ક: અન્યાય કરનારાઓને કાંટાથી બાંધવામાં આવે છે.
પ્રભંજન નર્ક: બીજાઓની આજીવિકા છીનવી લેનારાઓને જોરદાર તોફાનમાં ઉડાડી દેવામાં આવે છે.
પુનર્જન્મનો સિદ્ધાંત અને 84 લાખ પ્રજાતિઓ
ગરુડ પુરાણમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, મનુષ્ય માત્ર નરકની યાતનાનો સામનો કરતો નથી, પરંતુ તેને 84 લાખ પ્રજાતિઓમાં વારંવાર જન્મ લેવો પડે છે - જેમ કે પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, જંતુઓ, જળચર પ્રાણીઓ, છોડ વગેરે. આ જન્મોને આત્મા માટે એક પ્રકારની સજા તરીકે પણ ગણવામાં આવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.