ફક્ત કૈંચી ધામ જ નહીં, નીમ કરોલી બાબાએ પણ આ ચાર હનુમાન મંદિરો બનાવ્યા હતા; તેમની મુલાકાત અવશ્ય લો
છેલ્લું અપડેટ : 04 Sept 2026
આજકાલ, નીમ કરોલી બાબાની ફિલ્મ 'હનુમાન અંશ' ની ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે. આ ફિલ્મે ખૂબ કમાણી કરી છે. જ્યારે પણ આપણે નીમ કરોલી બાબા વિશે વાત કરીએ છીએ, ત્યારે સૌથી પહેલી વાત યાદ આવે છે કે કૈંચી ધામ. નૈનીતાલ નજીક આવેલો આ આશ્રમ અને હનુમાન મંદિર ફક્ત દેશમાં જ નહીં પરંતુ વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. લોકો અહીં શાંતિ મેળવવા માટે આવે છે. માર્ક ઝુકરબર્ગ, સ્ટીવ જોબ્સ, વિરાટ કોહલી, અનુષ્કા શર્મા, જુલિયા રોબર્ટ્સ, રશ્મિ દેસાઈ જેવા ઘણા કલાકારો અને સેલિબ્રિટીઓ અહીં આવ્યા છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે બાબાનો સંબંધ ફક્ત કૈંચી ધામ પૂરતો મર્યાદિત નહોતો?
તેમના જીવન અને હનુમાન પ્રત્યેની ભક્તિ સાથે સંકળાયેલા સ્થળો આજે પણ દેશભરમાં ઘણી જગ્યાએ અસ્તિત્વમાં છે. આમાંથી કેટલાક મંદિરો બાબાની પ્રેરણાથી બનાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે કેટલીક જગ્યાએ તેમણે હનુમાન મંદિરો અને આશ્રમોની સ્થાપનામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. જો તમે નીમ કરોલી બાબામાં વિશ્વાસ કરો છો અથવા તેમના જીવન સાથે જોડાયેલા સ્થળો જોવા માંગતા હોવ, તો તમે કૈંચી ધામ ઉપરાંત આ સ્થળો એક્સપ્લોર કરી શકો છો. આ મંદિરોમાંથી એક નૈનીતાલમાં છે, એક દિલ્હીમાં છે અને બાકીના સ્થળો ઉત્તરાખંડ અને વૃંદાવનમાં છે.
નીમ કરોલી બાબા કોણ હતા?
નીમ કરોલી બાબા 20મી સદીના એક મહાન સંત હતા, જેમને ભક્તો ભગવાન હનુમાનનો અવતાર માને છે. તેમનું સાચું નામ લક્ષ્મણ નારાયણ શર્મા હતું. તેઓ બાળપણથી જ ભક્તિમાં સમર્પિત હતા, તેથી તેમણે પોતાના પારિવારિક જીવનને છોડી દીધું અને દેશભરમાં તપસ્યા કરી. તેમની 'ટ્રેન ઘટના' ખૂબ પ્રખ્યાત છે. જ્યારે એક અંગ્રેજ ટીટીઈએ તેમને નીમ કરોલી સ્ટેશન પર ટ્રેનમાંથી ઉતારી દીધા, ત્યારે ટ્રેન એક ઈંચ પણ આગળ વધી શકી નહીં. બાબા પાછા ચઢતા જ ટ્રેન ચાલવા લાગી. અહીં તેમણે 'નીમ કરોલી બાબા' નામ મેળવ્યું. ઉત્તરાખંડમાં કૈંચી ધામ તેમનો મુખ્ય આશ્રમ છે.
નીમ કરોલી બાબા દ્વારા બનાવેલા આ 4 મંદિરોની મુલાકાત લો
જો તમને હજુ પણ લાગે છે કે નીમ કરોલી બાબાનો આશ્રમ ફક્ત કૈંચી ધામમાં છે, તો તમે આ હનુમાન મંદિરોની મુલાકાત પણ લઈ શકો છો. એવું કહેવાય છે કે અહીં આવવાથી લોકોને શાંતિ મળે છે અને તેમની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
નૈનીતાલમાં હનુમાન ગઢી મંદિર
નૈનીતાલની મુલાકાત લેનારાઓ માટે હનુમાન ગઢી એક સારો વિકલ્પ છે. આ મંદિર ભગવાન હનુમાનને સમર્પિત છે, અને ભગવાન રામ અને શિવને સમર્પિત મંદિરો પણ છે. નીમ કરોલી બાબાએ 1950ની આસપાસ અહીં મંદિર બનાવ્યું હતું. મંદિર એક ટેકરી પર સ્થિત છે અને આસપાસના દૃશ્યો સુંદર છે. લોકો ખાસ કરીને સૂર્યાસ્ત જોવા માટે અહીં આવે છે. જો તમે નૈનીતાલની મુલાકાત લઈ રહ્યા છો, તો ચોક્કસપણે હનુમાન ગઢીને તમારી યાદીમાં મૂકો. તમે અહીં દર્શન સાથે શાંત વાતાવરણમાં થોડો સમય વિતાવી શકો છો.
કાકરીઘાટ આશ્રમ, અલ્મોરા રૂટ પર સ્થિત
જો તમે ઉત્તરાખંડની મુલાકાત લઈ રહ્યા છો, તો તમે કાકરીઘાટ આશ્રમની પણ મુલાકાત લઈ શકો છો. આ પવિત્ર સ્થળ ભવાલી-અલમોરા રોડ પર સ્થિત છે. નીમ કરોલી બાબાએ અહીં પણ એક હનુમાન મંદિર બનાવ્યું. પાછળથી, સિદ્ધિ માએ મંદિર પૂર્ણ કર્યું અને જૂના શિવ મંદિરનું નવીનીકરણ કર્યું. કાકરીઘાટની ખાસિયત એ છે કે અહીં હંમેશા કૈંચી ધામ જેવી ભીડ નથી જોવા મળતી. આ સ્થળ ખૂબ જ શાંત છે. કાકરીઘાટ ખૈરનાથી આગળ, અલ્મોરા રોડ પર આવેલું છે.
દિલ્હીમાં બિરલા હનુમાન મંદિર
નીમ કરોલી બાબા સાથે સંકળાયેલા સ્થળોની વાત કરીએ તો, દિલ્હીમાં બિરલા હનુમાન મંદિર પણ યાદીમાં આવે છે. આ મંદિર દિલ્હીના બેલા રોડ પર આવેલું છે. બાબાએ તેમના ભક્તોને કહ્યું હતું કે હનુમાનજીની એક જૂની મૂર્તિ યમુના કિનારે ભૂગર્ભમાં છે. બાદમાં, આ સ્થળ સાથે તેમનો સંબંધ વધુ ગાઢ બન્યો, અને તેમણે ત્યાં હનુમાન મંદિરની સ્થાપના કરી. હાલમાં, મંદિરનું સંચાલન કૈંચી ધામ મેનેજમેન્ટ કમિટી દ્વારા કરવામાં આવે છે. જો તમે દિલ્હીમાં છો અને સમયના અભાવે કૈંચી ધામની મુલાકાત લઈ નથી શકતા, તો તમે અહીં મુલાકાત લઈ શકો છો.
વૃંદાવન આશ્રમ
જો તમે વૃંદાવનની મુલાકાત લેવાનું આયોજન કરી રહ્યા છો, તો એ નોંધવું યોગ્ય છે કે આ સ્થળ નીમ કરોલી બાબા સાથે સંકળાયેલ એક મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થળ પણ છે. અહીં બાબાનો આશ્રમ અને હનુમાન મંદિર છે. પહેલું મંદિર 1967 માં બનાવવામાં આવ્યું હતું. બાબાનું સમાધિ મંદિર પણ સંકુલની અંદર આવેલું છે. વૃંદાવનના મુલાકાતીઓ ઘણીવાર હનુમાનના મંદિર તેમજ બાબાની સમાધિની મુલાકાત લે છે. તમે ટેક્સી, રિક્ષા અથવા ઇ-રિક્ષા દ્વારા પણ ત્યાં પહોંચી શકો છો.
