VIDEO: ઘરે ભણીને પણ ટોપર બનશે તમારૂ બાળક, વઢ્યા કે માર્યા વગર ભણાવવાની સરળ ટિપ્સ
છેલ્લું અપડેટ : 08 Sept 2026
બાળકને ભણાવવું એ માત્ર પુસ્તક ખોલીને પ્રશ્ન-જવાબ કરાવવાનું નામ નથી. ઘણીવાર બાળક કોઈ વાતને ઝડપથી સમજી શકતું નથી, વારંવાર એ જ સવાલ પૂછે છે અથવા ભણવામાં તેનું મન નથી લાગતું. આવા સમયે માતા-પિતાની ધીરજ ખૂટી જાય છે અને ગુસ્સો આવી જાય છે. પરંતુ મારવું કે ચિડાવું એ બાળક માટે ભણતરને વધુ મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. તેથી પ્રયાસ કરો કે ભણવાનો સમય તેના માટે ડરનો નહીં, પણ શીખવાનો અને સમજવાનો સમય બને. આ માટે તમારે બસ ભણાવવાની રીત થોડી બદલવાની છે. કેટલીક સરળ વાતોનું ધ્યાન રાખીને તમે બાળકને માર્યા વગર અને ચિડાયા વગર ભણાવી શકો છો.
રોજનો એક ફિક્સ શિડ્યુલ બનાવો
બાળક માટે ભણવાનો એક નક્કી સમય રાખવો ખૂબ જરૂરી છે. એવું ટાઈમ ટેબલ બનાવો જેમાં ભણવાની સાથે રમવાનો અને આરામ કરવાનો સમય પણ સામેલ હોય. જ્યારે બાળકને પહેલાથી જ ખબર હશે કે તેણે ક્યારે ભણવાનું છે અને ક્યારે રમવાનું છે, તો તેના માટે પોતાના રૂટીનને સમજવું સરળ બનશે. શિડ્યુલ બનાવતી વખતે બાળકની અનુકૂળતાનું પણ ધ્યાન રાખો. તેને આખો દિવસ ફક્ત ભણવા માટે બેસાડી ન રાખો. ભણતર, રમત અને ફ્રી ટાઈમ વચ્ચે યોગ્ય બેલેન્સ રાખો, જેથી ભણતર બોજ જેવું ન લાગે.
ભણતરને નાના-નાના ટાસ્કમાં વહેંચો
એકસાથે બહુ બધું ભણાવવાનો પ્રયાસ કરવાથી બાળક જલ્દી થાકી શકે છે અને તેનું મન ભણતરમાંથી હટી શકે છે. તેથી ભણતરને નાના-નાના ટાસ્કમાં વહેંચીને કરાવો. પહેલા એક નાનું કામ પૂરું કરાવો અને ત્યારબાદ આગામી કામ પર જાઓ. જ્યારે બાળક પોતાનો ટાસ્ક પૂરો કરી લે, તો તેના વખાણ જરૂર કરો. તમે તેને એ પણ બતાવી શકો છો કે તેણે શું સરસ કર્યું. તમારા નાના સરખા વખાણ પણ બાળકને આગળ ભણવા માટે મોટિવેટ કરી શકે છે.
ભણાવતી વખતે આસપાસની વસ્તુઓ પર ધ્યાન આપો
બાળક ભણવા બેઠું છે તો પ્રયાસ કરો કે તેની આસપાસ ટીવી, મોબાઈલ કે એવી કોઈ બીજી વસ્તુ ન હોય જે તેનું ધ્યાન ભટકાવી શકે. ભણાવવાની જગ્યા પણ એવી પસંદ કરો જ્યાં અવાજ કે આવવા-જવાના કારણે વારંવાર તેનું ધ્યાન ન તૂટે. માત્ર બાળકનો મોબાઈલ દૂર રાખવો જ પૂરતો નથી. જ્યારે તમે તેને ભણાવી રહ્યા હોવ, ત્યારે તમારો મોબાઈલ પણ એક બાજુ મૂકી દો. આનાથી બાળકને લાગશે કે આ સમયે તમારું પૂરૂં ધ્યાન તેના ભણતર પર છે અને તે પણ વધુ ધ્યાનથી ભણવાનો પ્રયાસ કરશે.
નાના બ્રેક અને રિવોર્ડ રાખો
સતત ભણતા રહેવાથી બાળક થાકી શકે છે. તેથી ભણતરની વચ્ચે નાના બ્રેક રાખવા જરૂરી છે. તમે લગભગ 20 મિનિટ ભણાવ્યા પછી 5 મિનિટનો બ્રેક આપી શકો છો. આ દરમિયાન બાળક થોડો આરામ કરી શકે છે અને ફરીથી ભણવામાં ધ્યાન લગાવી શકે છે. જો બાળક ભણતી વખતે કોઈ કામ સારી રીતે કરે છે, તો તેને નાનો એવો રિવોર્ડ (ઈનામ) પણ આપી શકાય છે. રિવોર્ડ માટે કોઈ મોંઘી વસ્તુ જરૂરી નથી. તેની પસંદગીનું એવું કોઈ કામ પસંદ કરો જેમાં વધુમાં વધુ 5 મિનિટ લાગે. આનાથી ભણતરની વચ્ચે તેનો ઉત્સાહ જળવાઈ રહેશે.
બાળકની દરેક ભૂલ પર ગુસ્સો ન કરો
બાળકો દરેક વસ્તુ પહેલી વારમાં જ શીખી લે એ જરૂરી નથી. ક્યારેક તેને કોઈ સવાલ સમજવામાં વધુ સમય લાગી શકે છે અને ક્યારેક એક જ વાત વારંવાર સમજાવવી પડી શકે છે. આવા સમયે તમારે તમારી ધીરજ જાળવી રાખવાની છે. જો બાળક વારંવાર એક જ સવાલ પૂછતું હોય, તો તેને વઢવા કે ચિડાવવાને બદલે શાંત થઈને ફરીથી સમજાવો. પ્રયાસ કરો કે તે પોતાની મુશ્કેલી તમારી સાથે ખુલ્લીને વાત રીતે કહી શકે. જો તેને લાગશે કે સવાલ પૂછવા પર બોલ સાંભળવા નહીં મળે, તો તે તેના ભણતર સાથે જોડાયેલી વાત તમારી સાથે સરળતાથી શેર કરશે.