Health Tips : ફણગાવેલા બટાકા ઝેર સમાન, આનું સેવન કરવાથી થઈ શકે છે જીવલેણ બીમારીઓ
છેલ્લું અપડેટ : 05 Sept 2025
બટાકા આપણા રોજિંદા આહારનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. તેને શાકભાજી, નાસ્તા અને વિવિધ વાનગીઓમાં ખૂબ જ સ્વાદથી ખાવામાં આવે છે. પરંતુ ઘણીવાર ઘરમાં રાખેલા બટાકા લાંબા સમય સુધી રાખ્યા પછી અંકુરિત થવા લાગે છે. આ બટાકાની અંદરથી મૂળ જેવા ગાંઠો નીકળે છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું ફણગાવેલા બટાકા ખાવા સલામત છે કે શું તે શરીર માટે હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે.
બટાકા દરેક ભારતીય રસોડાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે, પરંતુ જ્યારે આ બટાકા અંકુરિત થાય છે, ત્યારે તે સ્વાસ્થ્ય માટે ખતરો બની શકે છે. ફણગાવેલા બટાકામાં બનતું ઝેરી તત્વ સોલેનાઇન શરીર પર ઝેરી અસર કરે છે, જે ઉલટી, ઝાડા, માથાનો દુખાવો, પેટમાં દુખાવો અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં નર્વસ સિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં એ જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ફણગાવેલા બટાકા ક્યાં સુધી સલામત છે અને ક્યારે બિલકુલ ન ખાવા જોઈએ.
બટાકાને લાંબા સમય સુધી ભેજવાળી કે ગરમ જગ્યાએ રાખવાથી તે અંકુરિત થાય છે. આ અંકુરિત બીજ તેની અંદર રહેલી સુગર અને પોષક તત્વોનો ઉપયોગ કરીને ઉગે છે. જેમ જેમ અંકુરિત બીજ વધે છે તેમ તેમ બટાકાની અંદર "સોલાનાઇન" નામનું ઝેરી તત્વ બનવા લાગે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે.
ડાયેટિશિયને જણાવ્યું હતું કે સોલેનાઇનનું વધુ પડતું સેવન શરીરમાં ઝેરી અસર પેદા કરી શકે છે. તેના લક્ષણોમાં ઝાડા, ઉલટી, પેટમાં દુખાવો, માથાનો દુખાવો, નબળાઇ અને ચક્કરનો સમાવેશ થાય છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં તે નર્વસ સિસ્ટમને પણ અસર કરી શકે છે અને જીવલેણ પરિસ્થિતિનું કારણ બની શકે છે.
ડૉક્ટરે કહ્યું કે જો બટાકામાં થોડો જ અંકુરિત હોય અને તેના પર લીલા ડાઘ ન હોય, તો તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે, પરંતુ અંકુરિત હોય અને તેની આસપાસના ભાગને કાપીને ફેંકી દેવો જોઈએ. ઉપરાંત રાંધતા પહેલા તેને છોલીને સારી રીતે ધોઈ લેવું જરૂરી છે. પરંતુ જો બટાકામાં ઘણાં બધા લીલા ડાઘ હોય, તેમાંથી દુર્ગંધ આવે અથવા તે ખૂબ નરમ થઈ ગયું હોય, તો તેનો ઉપયોગ બિલકુલ ન કરવો જોઈએ.
બટાકાને ઠંડી, સૂકી અને હવાદાર જગ્યાએ રાખો. તેને ક્યારેય ફ્રીજ ન રાખો, કારણ કે ત્યાં ભેજ વધારે હોવાથી અંકુરિત થવાની શક્યતા વધી જાય છે. ઉપરાંત બટાકાને ડુંગળી સાથે ન રાખો, કારણ કે ડુંગળીમાંથી નીકળતા વાયુઓ પણ અંકુર ફૂટવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે.
ફણગાવેલા બટાકાનું સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી હોઈ શકે છે. થોડા અંકુરિત બટાકા કાળજીપૂર્વક ખાઈ શકાય છે, પરંતુ જો તેમાં વધુ સોલેનાઈન ઉત્પન્ન થયું હોય, તો તેને ફેંકી દેવું વધુ સારું છે. સ્વાસ્થ્યને જોખમમાં મૂકીને જોખમ લેવું એ સમજદારી નથી.
નોંધ: આ સમાચાર માત્ર તમને જાગૃત કરવાના હેતુથી લખવામાં આવ્યા છે. કોઈપણ વસ્તુના ઉપયોગથી થતા નુકસાન માટે GSTV જવાબદાર રહેશે નહીં.
