આકાશ આંબવા નીકળી દીકરીઓઃ 108 દેશોની વિદ્યાર્થિનીઓએ બનાવ્યો સેટેલાઇટ, Mission Shaktisatએ રચ્યો વિશ્વ રેકોર્ડ
છેલ્લું અપડેટ : 27 Sept 2026
ભારતના એરોસ્પેસ ક્ષેત્ર (Aerospace Sector) માટે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ સામે આવી છે. ચેન્નાઈ સ્થિત એરોસ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ (Aerospace Startup) સ્પેસ કિડ્ઝ ઇન્ડિયાના નેતૃત્વ હેઠળ ચલાવવામાં આવેલા ‘મિશન શક્તિસેટ’ (Mission Shaktisat)એ નવો વિશ્વ રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. આ અભિયાનમાં ભારત સહિત વિશ્વના 108 દેશોની આશરે 12 હજાર વિદ્યાર્થીનીઓને જોડવામાં આવી છે. વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ યુનિયને (World Records Union) તેને મહિલા અંતરિક્ષ શિક્ષણ કાર્યક્રમમાં સૌથી વધુ દેશોની વિદ્યાર્થીનીઓની ભાગીદારી માટે પ્રમાણિત કર્યું છે.
12 હજાર વિદ્યાર્થીનીઓએ મળીને બનાવ્યો 12-યુ ક્યુબસેટ
મિશન શક્તિસેટ હેઠળ 108 દેશોની આશરે 12 હજાર વિદ્યાર્થીનીઓએ સાથે મળીને 12-યુ ક્યુબસેટ (12U CubeSat) તૈયાર કર્યો છે. આ પ્રોજેક્ટનો હેતુ માત્ર વર્ગખંડમાં અંતરિક્ષ વિજ્ઞાન (Space Science)નું શિક્ષણ આપવાનો નથી, પરંતુ વિદ્યાર્થીનીઓને સેટેલાઇટ બનાવવાની પ્રક્રિયા અને અંતરિક્ષ ટેક્નોલોજીનો વ્યવહારિક અનુભવ આપવાનો છે.
આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા અલગ-અલગ દેશોની વિદ્યાર્થીનીઓને એક પ્લેટફોર્મ પર લાવીને તેમને અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં સંશોધન અને ટેક્નિકલ કામગીરી સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
14થી 18 વર્ષની વિદ્યાર્થીનીઓને 120 કલાકથી વધુ તાલીમ
મિશનમાં 14થી 18 વર્ષની વિદ્યાર્થીનીઓને ખાસ તાલીમ આપવામાં આવી હતી. તેમને અંતરિક્ષ પ્રણાલીઓ (Space Systems), સેટેલાઇટ એન્જિનિયરિંગ (Satellite Engineering), ઇલેક્ટ્રિકલ ફેબ્રિકેશન (Electrical Fabrication) અને પેલોડ ઇન્ટિગ્રેશન (Payload Integration) જેવી ટેક્નિકલ બાબતો અંગે 120 કલાકથી વધુની તાલીમ આપવામાં આવી છે.
આ તાલીમમાં ઓનલાઇન શિક્ષણની સાથે પ્રેક્ટિકલ અનુભવનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સમગ્ર તાલીમ વિદ્યાર્થીનીઓને કોઈ ખર્ચ વિના આપવામાં આવી હોવાનો અહેવાલ છે.
108 દેશોની વિદ્યાર્થી ટીમો એકસાથે જોડાઈ
સેટેલાઇટ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં ભારત ઉપરાંત અમેરિકા, બ્રાઝિલ, ઓસ્ટ્રેલિયા, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, ઇજિપ્ત, લાતવિયા અને ફિલિપાઇન્સ સહિત કુલ 108 દેશોની વિદ્યાર્થી ટીમો અને સંસ્થાઓએ ભાગ લીધો હતો.
આ રીતે અલગ-અલગ દેશોની વિદ્યાર્થીનીઓએ સાથે મળીને એક જ અંતરિક્ષ પ્રોજેક્ટ પર કામ કર્યું છે. મિશનનો ઉદ્દેશ વિદ્યાર્થીનીઓમાં અંતરિક્ષ વિજ્ઞાન પ્રત્યે રસ વધારવા ઉપરાંત તેમને ભવિષ્યમાં એરોસ્પેસ અને સ્પેસ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે કારકિર્દી માટે તૈયાર કરવાનો છે.
₹150 કરોડના મિશનને ISRO સહિતનું સમર્થન
સ્પેસ કિડ્ઝ ઇન્ડિયાની સ્થાપક ડૉ. શાકેસને જણાવ્યા મુજબ, આ મિશનનું બજેટ આશરે ₹150 કરોડ છે. મિશનને ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO), IN-SPACe અને યુકેના મેરિડિયન સ્પેસ કમાન્ડ (Meridian Space Command) તરફથી સમર્થન મળ્યું છે.
આ સમર્થનને કારણે વિદ્યાર્થીનીઓને સેટેલાઇટ ડિઝાઇન, નિર્માણ અને અંતરિક્ષ મિશન સાથે જોડાયેલી વિવિધ પ્રક્રિયાઓને સમજવાની તક મળી છે.
11 ઓક્ટોબરે શ્રીહરિકોટાથી થશે લોન્ચિંગ
આ તૈયાર કરાયેલા સેટેલાઇટને 11 ઓક્ટોબરે આંતરરાષ્ટ્રીય બાળિકા દિવસ (International Day of the Girl Child)ના અવસરે શ્રીહરિકોટા લોન્ચ સેન્ટરથી અંતરિક્ષમાં મોકલવાની યોજના છે.
સેટેલાઇટને લો અર્થ ઓર્બિટ (Low Earth Orbit)માં સ્થાપિત કરવામાં આવશે. અહેવાલ મુજબ, ભવિષ્યમાં આ પ્રોજેક્ટનું એક મોડેલ ચંદ્રની કક્ષામાં પણ મોકલવાની યોજના છે.
દીકરીઓ માટે અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં નવી તક
મિશન શક્તિસેટને માત્ર સેટેલાઇટ નિર્માણ પ્રોજેક્ટ તરીકે નહીં પરંતુ વિશ્વભરની વિદ્યાર્થીનીઓને અંતરિક્ષ વિજ્ઞાન સાથે જોડવાના અભિયાન તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે. 108 દેશોની હજારો વિદ્યાર્થીનીઓને એકસાથે લાવીને તેમને પ્રેક્ટિકલ તાલીમ આપવાથી અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવા માટે એક વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ ઊભું થયું છે.
વિશ્વ રેકોર્ડની માન્યતા અને આગામી સેટેલાઇટ લોન્ચ સાથે મિશન શક્તિસેટ હવે વિદ્યાર્થીનીઓના અંતરિક્ષ શિક્ષણ અને વૈશ્વિક સહભાગિતાના એક મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ તરીકે ચર્ચામાં આવ્યું છે.
