વંદે માતરમ' માટે નવા નિયમો જાહેર, રાષ્ટ્રગાન પહેલાં ગાવું પડશે રાષ્ટ્રગીત

સરકારે સત્તાવાર પ્રસંગોએ ૩ મિનિટ અને ૧૦ સેકન્ડના છ શ્લોકવાળા વંદે માતરમ વગાડવા અથવા ગાવાનું ફરજિયાત બનાવ્યું છે. આ નિયમ રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવા, કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રપતિના આગમન અને રાષ્ટ્રને ભાષણો કે સંબોધનો પહેલાં અને પછી લાગુ પડે છે.

વધુમાં, રાજ્યપાલોના આગમન અને તેમના ભાષણો પહેલાં અને પછી સમાન નિર્ધારિત સમયગાળો અને સંસ્કરણ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે. આ સરકારી આદેશનો હેતુ સત્તાવાર પ્રોટોકોલના ભાગ રૂપે રાષ્ટ્રગીતના સન્માન અને પ્રસ્તુતિમાં એકરૂપતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.હવે, તમામ સરકારી કાર્યક્રમોમાં આ ગીત નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં ગવાશે અથવા વગાડવામાં આવશે.

શું છે નવા પ્રોટોકોલ?

સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નવા નિયમો મુજબ, હવેથી કોઈપણ સરકારી કે સત્તાવાર કાર્યક્રમમાં વંદે માતરમનું સન્માન રાષ્ટ્રગાનની સમકક્ષ જાળવવાનું રહેશે. નવા ફેરફાર મુજબ, જો કાર્યક્રમમાં બંને ગીતોનો સમાવેશ હોય, તો સૌપ્રથમ વંદે માતરમ ગાઈને તેની શરૂઆત કરવામાં આવશે. આ દરમિયાન જે રીતે રાષ્ટ્રગાન વખતે સાવધાનની મુદ્રામાં ઊભા રહેવામાં આવે છે, તે જ રીતે હવે વંદે માતરમ વખતે પણ ઊભા રહેવું ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે.

छंद 1
वन्दे मातरम्।
सुजलां सुफलां मलयजशीतलाम्।
शस्यशामलां मातरम्।
शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीं।
फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीं।
सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीं।
सुखदां वरदां मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।

छंद 2
वन्दे मातरम्।
कोटि-कोटि-कण्ठ-कल-कल-निनाद-कराले।
कोटि-कोटि-भुजैर्धृत-खरकरवाले।
अबला केन मा एत बले।
बहुबलधारिणीं नमामि तारिणीं।
रिपुदलवारिणीं मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।

छंद 3
वन्दे मातरम्।
तुमि विद्या, तुमि धर्म।
तुमि हृदि, तुमि मर्म।
त्वं हि प्राणाः शरीरे।
बाहुते तुमि मा शक्ति।
हृदये तुमि मा भक्ति।
तोमारई प्रतिमा गडि।
मन्दिरे-मन्दिरे मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।

छंद 4
वन्दे मातरम्।
त्वं हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी।
कमला कमलदलविहारिणी।
वाणी विद्यादायिनी।
नमामि त्वाम्।
नमामि कमलां अमलां अतुलां।
सुजलां सुफलां मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।

छंद 5
वन्दे मातरम्।
श्यामलां सरलां सुस्मितां भूषितां।
धरणीं भरणीं मातरम्।
शत्रु-दल-वारिणीं।
मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।

छंद 6
वन्दे मातरम्।
त्वं हि शक्ति, त्वं हि शक्ति।
त्वं हि शक्ति मातरम्।
वन्दे मातरम्।।

કેટલાક લોકો દલીલ કરે છે કે 'વંદે માતરમ' મૂળરૂપે આખા ભારતનું રાષ્ટ્રગીત નહોતું, પરંતુ બંગાળ માટે એક ગીત તરીકે શરૂ થયું હતું. બંકિમચંદ્ર ચેટર્જીએ આ ગીત સંસ્કૃત ભાષામાં લખ્યું હતું અને 7 નવેમ્બર, 1875 ના રોજ બંગદર્શન જર્નલમાં પ્રકાશિત કર્યું હતું. તે પછીથી તેમની નવલકથા આનંદમઠ (1882) માં પ્રકાશિત થયું. માતૃભૂમિ માટે સાહિત્યિક ગીત તરીકે જે શરૂ થયું તે ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામના હૃદયના ધબકારા બની ગયું, એક ગીત જે સૈનિકો યુદ્ધ પહેલાં ફફડાવતા હતા અને વિદ્યાર્થીઓ વિરોધમાં ગાયા હતા.

ભારતનું રાષ્ટ્રીય ગીત, વંદે માતરમ, એટલે કે "હું તમને નમન કરું છું, માતા." તેની સ્થાપનાને 150 વર્ષ થઈ ગયા છે. સંસ્કૃત ભાષામાં લખાયેલ, આ ગીત ભારતને એક પાલનપોષણ કરતી માતા તરીકે દર્શાવે છે, જે હરિયાળી અને ઉદારતાથી ઢંકાયેલી છે.આ નિયમ રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવા, કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રપતિના આગમન અને તેમના ભાષણો કે રાષ્ટ્રના નામે સંબોધનથી પહેલા અને બાદમાં લાગુ પડશે. આની સાથે રાજ્યના રાજ્યપાલોના આગમન અને તેમના ભાષણોથી પહેલા અને બાદમાં પણ નક્કી મુદ્દત અને સંસ્કરણનું પાલન કરવું ફરજિયાત કરાયું છે. 

6 છંદો અને 3:10 મિનિટનો સમય

અત્યાર સુધી વંદે માતરમના માત્ર પ્રથમ કેટલાક અંશો જ ગાવાની પરંપરા રહી છે, પરંતુ નવા નિયમમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે હવે તેના 6 છંદો ગાવામાં આવશે. આ સમગ્ર ગાયન માટે અંદાજે 3 મિનિટ અને 10 સેકન્ડનો સમય નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયનો હેતુ રાષ્ટ્રીય ગીતના સંપૂર્ણ સન્માન અને તેના ઐતિહાસિક મહત્ત્વને જાળવી રાખવાનો છે.