માત્ર બદ્રીનાથ અને કેદારનાથ જ નહીં, આ 48 મંદિરોમાં પણ બિન-હિન્દુઓના પ્રવેશને રોકવાની તૈયારી, યાદી જુઓ
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં હિમાલયની ગોદમાં આવેલા ચારધામોનું મહત્વ માત્ર યાત્રા પૂરતું
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં હિમાલયની ગોદમાં આવેલા ચારધામોનું મહત્વ માત્ર યાત્રા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે કરોડો સનાતનીઓની આસ્થાના સર્વોચ્ચ શિખરો છે. હાલમાં બદ્રીનાથ-કેદારનાથ મંદિર સમિતિ (BKTC) દ્વારા એક એવો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે જેણે સમગ્ર દેશમાં નવી ચર્ચા છેડી દીધી છે. સમિતિનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે બદરીનાથ અને કેદારનાથ જેવા પવિત્ર સ્થળો 'પર્યટન સ્થળ' (Tourist Spots) નથી, પણ 'આધ્યાત્મિક કેન્દ્રો' છે, અને ત્યાંની પવિત્રતા જળવાઈ રહેવી જોઈએ.
બદ્રીનાથ-કેદારનાથ મંદિર સમિતિ (BKTC) એ ચાર ધામ અને તેની સાથે સંકળાયેલા મુખ્ય યાત્રાધામોમાં બિન-હિન્દુઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની દિશામાં એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સમિતિના અધ્યક્ષ હેમંત દ્વિવેદીએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે બદ્રીનાથ અને કેદારનાથ જેવા તીર્થસ્થાનો પ્રવાસન સ્થળો નથી, પરંતુ સનાતન ધર્મના સર્વોચ્ચ આધ્યાત્મિક કેન્દ્રો છે, જ્યાં પ્રવેશને નાગરિક અધિકાર કરતાં ધાર્મિક પરંપરા તરીકે જોવો જોઈએ.
હેમંત દ્વિવેદીએ જણાવ્યું હતું કે તમામ મુખ્ય ધાર્મિક ગુરુઓ અને સંતોએ કહ્યું છે કે બિન-હિન્દુઓને આ પવિત્ર યાત્રાધામોમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં. તેમણે કહ્યું, "અમે સનાતન પરંપરાઓના આદરથી આ નિર્ણય લઈ રહ્યા છીએ. ચાર ધામ શ્રદ્ધા અને આધ્યાત્મિક અભ્યાસનું કેન્દ્ર છે, સામાન્ય પ્રવાસન સ્થળ નથી."
ઉત્તરાખંડના મુખ્યમંત્રી પુષ્કર સિંહ ધામીએ પણ આ પ્રસ્તાવ પર નિવેદન જારી કર્યું છે. મુખ્યમંત્રી ધામીએ જણાવ્યું હતું કે દેવભૂમિ ઉત્તરાખંડમાં તીર્થ સ્થળોનું સંચાલન કરતી સંસ્થાઓ અને સંગઠનોના મંતવ્યોના આધારે સરકાર જરૂરી પગલાં લેશે. તેમના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે રાજ્ય સરકાર આ મુદ્દા પર મંદિર સમિતિઓના નિર્ણયોને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે.
પ્રતિબંધ પ્રસ્તાવની યાદીમાં 48 મંદિરો, તળાવો અને ધાર્મિક સ્થળો
BKTC પ્રસ્તાવમાં કુલ 48 મંદિરો, તળાવો અને ધાર્મિક સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં બિન-હિન્દુઓનો પ્રવેશ પ્રતિબંધિત છે. આમાં કેદારનાથ ધામ, બદ્રીનાથ ધામ, તુંગનાથ, મદમહેશ્વર, ત્રિયુગીનારાયણ, નરસિંહ મંદિર જોશીમઠ, ગુપ્તકાશીમાં વિશ્વનાથ મંદિર, તપ્ત કુંડ, બ્રહ્મકપાલ અને શંકરાચાર્ય સમાધિ જેવા મુખ્ય સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે.
હરીશ રાવતે પ્રસ્તાવનો વિરોધ કર્યો
ઉત્તરાખંડના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને કોંગ્રેસના નેતા હરીશ રાવતે કહ્યું કે જ્યાં પણ પ્રતિબંધો જરૂરી હોય ત્યાં સરકારે ખુલ્લેઆમ લાદવા જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે વિશ્વભરના લોકો અન્ય લોકોને તેમના ધર્મ અને સંસ્કૃતિનું પ્રદર્શન કરવા અને સમજાવવા માટે આમંત્રણ આપે છે, પરંતુ અહીં વિપરીત પરિસ્થિતિ સર્જાઈ રહી છે. હરીશ રાવતે પ્રશ્ન કર્યો કે જ્યારે દેશમાં ઘણા મંદિરો અને કાવડ યાત્રાઓ બિન-હિન્દુઓ દ્વારા બનાવવામાં અને સંચાલિત કરવામાં આવે છે, ત્યારે ભાજપ સારી રીતે જાણે છે કે આવા પ્રતિબંધો કઈ દિશામાં અને વિચારસરણી તરફ દોરી રહ્યા છે.
બદ્રીનાથ-કેદારનાથ મંદિર સમિતિ હેઠળના મંદિરો/તળાવ/સમાધિઓની યાદી:
- કેદારનાથ ધામ
- બદ્રીનાથ ધામ
- તુંગનાથ ખાતે શ્રી તુંગનાથ મંદિર
- બદ્રીનાથ ખાતે માતા મૂર્તિ મંદિર
- બદ્રીનાથ ખાતે બ્રહ્મા કપાલ શિલા અને પરિક્રમા સંકુલ
- સુભાઈ ખાતે ભવિષ્ય બદ્રી મંદિર
- બદ્રીનાથ ખાતે તપ કુંડ (તળાવ અને ગરમ ઝરણું).
- જોશીમઠમાં નરસિંહ મંદિર
- ઉરગામ ખાતે ધ્યાન બદ્રી મંદિર
- મધ્યમહેશ્વર ખાતે શ્રી મધ્યમહેશ્વર મંદિર
- ગુપ્તકાશી ખાતે શ્રી વિશ્વનાથજી મંદિર
- પાંડુકેશ્વર ખાતે યોગ બદ્રી મંદિર
- ગૌરીકુંડ ખાતે શ્રી ગૌરી મૈયા મંદિર
- બદ્રીનાથ ખાતે શ્રી આદિ કેદારેશ્વર મંદિર
- જયોતિરેશ્વર ખાતે મહાદેવ મંદિર
- અનિમથ ખાતે વૃધ્ધ બદ્રી મંદિર
- બદ્રીનાથ પુરીમાં પંચ શિલા
- બદ્રીનાથ પુરીમાં પંચ ધારા
- શ્રી કેદારનાથ મંદિર પરિસરમાં નાના મંદિરો
- નાના ગુપ્તકાશી મંદિરોમાં શ્રી વિશ્વનાથ મંદિર સંકુલની અંદરના મંદિરો
- ઉખીમઠમાં ઓમકારેશ્વર મંદિર
- ત્રિયુગીનારાયણમાં શ્રી ત્રિયુગીનારાયણ મંદિર
- કાલીશિલામાં શ્રી કલિશિલા મંદિર
- વસુંધરા
- વસુંધરા ધોધ નીચે ધર્મશિલા
- કેદારનાથમાં ઉડક કુંડ
- ઉખીમઠમાં શ્રી ઉષા દેવી મંદિર
- ઉખીમઠમાં શ્રી બારાહી દેવી મંદિર
- બદ્રીનાથમાં શ્રી વલ્લભાચાર્ય મંદિર
- વિષ્ણુપ્રયાગમાં નારાયણ મંદિર
- સીતા દેવી મંદિર
- પાળીમાં શ્રી નરસિંહ મંદિર
- ડાર્મીમાં શ્રી નરસિંહ મંદિર
- નંદપ્રયાગમાં શ્રી લક્ષ્મી નારાયણ મંદિર
- કુલસારીમાં શ્રી લક્ષ્મી નારાયણ મંદિર
- દ્વારહાટ (અલમોડા) માં શ્રી લક્ષ્મી નારાયણ મંદિર
- ગુડારી (અલમોડા) માં શ્રી લક્ષ્મી નારાયણ મંદિર
- કાલીમઠમાં શ્રી મહાકાલી મંદિર
- કાલીમઠમાં શ્રી મહાલક્ષ્મી મંદિર
- કાલીમઠમાં શ્રી મહાસરસ્વતી મંદિર
- જોશીમઠમાં શ્રી દુર્ગા મંદિર
- માં ભક્તવત્સલ મંદિર જ્યોતિર્ેશ્વર
- કેદારનાથમાં માતા પાર્વતી મંદિર
- કેદારનાથ મંદિરમાં ઈશાનેશ્વર
- કેદારનાથમાં ગણેશ મંદિર
- કેદારનાથમાં હંસા કુંડ
- કેદારનાથમાં રેતસ કુંડ
- કેદારનાથમાં શંકરાચાર્ય સમાધિ / શ્રી ભૈરવનાથ મંદિર
જોકે, આ પ્રસ્તાવથી તીવ્ર રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચા શરૂ થવાની શક્યતા છે. જ્યારે તેને સંતો અને ધાર્મિક સંગઠનોનો ટેકો હોવાનું કહેવાય છે, જે લોકો તેને બંધારણ અને સમાનતાના અધિકાર સાથે જોડાયેલ માને છે તેઓ પણ પ્રશ્નો ઉભા કરી શકે છે.
