"યુદ્ધનો ઉકેલ હિંસા નહીં, માત્ર કૂટનીતિ જ", ઈરાન-UAE વિવાદ વચ્ચે BRICSમાં જયશંકરની ગર્જના

ભારતની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી બ્રિક્સ (BRICS) દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે મધ્ય પૂર્વ સંકટ અને વૈશ્વિક સુરક્ષા અંગે ભારતનો પક્ષ મજબૂતીથી રજૂ કર્યો હતો. આ બેઠકમાં ઈરાન અને યુનાઇટેડ આરબ એમિરેટ્સ (UAE)ના પ્રતિનિધિઓની હાજરીમાં ભારતે દરિયાઈ સુરક્ષા અને ઊર્જા પુરવઠા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને ઊર્જા સંકટ પર ભાર

એસ. જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને રેડ સી જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો દ્વારા સુરક્ષિત અને અવરોધ વિનાનો દરિયાઈ પ્રવાહ વૈશ્વિક આર્થિક સુખાકારી માટે અત્યંત આવશ્યક છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ઊર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડી શકે છે. ભારતે બ્રિક્સના સભ્ય દેશો, ખાસ કરીને ઈરાન અને UAEને અપીલ કરી છે કે તેઓ આ અભૂતપૂર્વ ભૌગોલિક-રાજકીય અનિશ્ચિતતા અને 'એકતરફી પ્રતિબંધો'નો સામનો કરવા માટે કોઈ વ્યવહારુ રસ્તો શોધે.
 
શાંતિ અને કૂટનીતિ જ એકમાત્ર ઉકેલ

વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારતનો પક્ષ સ્પષ્ટ કરતા જણાવ્યું કે, દુનિયામાં શાંતિ અને સ્થિરતા ક્યારેય આંશિક કે ટુકડાઓમાં હોઈ શકતી નથી; તે બધે જ અને એકસમાન હોવી જરૂરી છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે દરેક દેશે બીજા દેશની સાર્વભૌમત્વ અને તેની સરહદોની મર્યાદાનો આદર કરવો જોઈએ, જે વૈશ્વિક સંબંધોનો મુખ્ય પાયો છે. કોઈ પણ મોટા વિવાદ કે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિનો અંત હિંસાથી નહીં, પરંતુ માત્ર પરસ્પર વાતચીત અને સાચી કૂટનીતિ દ્વારા જ લાવી શકાય છે. ભારત આ દિશામાં હંમેશા સકારાત્મક ભૂમિકા ભજવવા અને દુનિયામાં ફરી શાંતિ સ્થાપવા માટે મદદ કરવા તૈયાર છે.

ઈરાન અને UAE વચ્ચેનો વિવાદ

આ બેઠકમાં ઈરાન અને UAE વચ્ચે મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષ મુદ્દે તીવ્ર મતભેદો જોવા મળ્યા હતા. રિપોર્ટ મુજબ, ઈરાન દ્વારા UAEના ઊર્જા માળખા પર થયેલા કથિત હુમલાઓને કારણે બંને દેશો વચ્ચે ઉગ્ર ચર્ચાઓ થઈ હતી, જેમાં રશિયાના વિદેશમંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવે હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો હતો. આ મતભેદોને કારણે બ્રિક્સ કોઈ સર્વસંમત નિવેદન બહાર પાડી શક્યું નથી. એસ. જયશંકરે નવા સભ્યોને બ્રિક્સની સંમતિ પદ્ધતિને સમજવા અને તેને અનુસરવા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.
 
ઈરાનનો અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સામે પક્ષ

ઈરાનના વિદેશમંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ બ્રિક્સ દેશો સમક્ષ પોતાનો પક્ષ રાખતા જણાવ્યું કે, તેમનો દેશ ગેરકાયદેસર રીતે પોતાની સરહદો વધારવાની નીતિ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓનો ભોગ બની રહ્યો છે. તેમણે બ્રિક્સના સભ્ય દેશોને અપીલ કરી કે તેઓ અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા થતા આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોના ઉલ્લંઘન સામે ખુલીને અવાજ ઉઠાવે અને તેની નિંદા કરે. ઈરાને ભારપૂર્વક કહ્યું કે પશ્ચિમી દેશોના વર્ચસ્વ અને દબાણ સામે લડવા માટે બ્રિક્સના તમામ દેશોએ એકજૂથ થઈને ઊભા રહેવું જોઈએ.
 
પીએમ મોદીની UAE મુલાકાત

એક તરફ મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધી રહ્યો છે, ત્યારે પીએમ મોદી શુક્રવારથી તેમની ચાર યુરોપિયન દેશોની મુલાકાત શરૂ કરી રહ્યા છે, જેમાં પ્રથમ દેશ UAE હશે. UAE ભારતનું વિશ્વસનીય ઊર્જા ભાગીદાર રહ્યું છે. પીએમ મોદીની આ આઠમી UAE મુલાકાત હશે, જે ભારત અને UAE વચ્ચેના મજબૂત અને ગાઢ સંબંધોને દર્શાવે છે. આ મુલાકાત દરમિયાન ઊર્જા સહયોગ વધારવો એ મુખ્ય એજન્ડા રહેશે.

બ્રિક્સનું વધતું મહત્ત્વ

બ્રિક્સ હવે 11 મુખ્ય ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓનું જૂથ બની ગયું છે, જે વિશ્વની અંદાજે 49.5% વસ્તી, 40% જીડીપી અને 26% વૈશ્વિક વેપારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ભારત બ્રિક્સને વધુ મજબૂત, ઝડપી અને બદલાતી પરિસ્થિતિઓ મુજબ અનુકૂલન સાધનારું સંગઠન બનાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.