હલાલા પર પ્રતિબંધ, લગ્ન-છૂટાછેડાથી લિવ-ઇન સુધી... જાણો ઉત્તરાખંડમાં UCCથી શું બદલાયું? 

ઉત્તરાખંડ સ્વતંત્ર ભારતનું પહેલું રાજ્ય બન્યું છે જ્યાં સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) લાગુ કરવામાં આવી છે. UCC અથવા યુનિફોર્મ સિવિલ કોડના અમલીકરણ સાથે, રાજ્યમાં લગ્ન, છૂટાછેડા, લિવ-ઇન રિલેશનશિપથી લઈને વારસા સુધી ઘણું બધું બદલાઈ ગયું છે. હવે ઉત્તરાખંડમાં દરેક ધર્મના નાગરિકો માટે સમાન કાયદા લાગુ થશે. અત્યાર સુધી, લગ્ન, છૂટાછેડા અને વસિયતનામા જેવા મામલાઓમાં અલગ અલગ પર્સનલ લો નિયમો લાગુ પડતા હતા.

હવે ઉત્તરાખંડમાં, લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસો અને લિવ-ઇન સંબંધો જેવા મામલાઓ UCC દ્વારા નિયમિત કરવામાં આવશે. યુસીસીએ ઇસ્લામમાં પ્રચલિત હલાલા પર રોક લગાવી છે, હવે બહુવિધ લગ્નો પણ ગેરકાયદેસર છે. લગ્નની ઉંમર સમાન હશે અને છૂટાછેડા માટેના આધાર અને પ્રક્રિયા બધા ધર્મોના લોકો માટે સમાન હશે.

લગ્ન અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાંથી જન્મેલા બધા બાળકોને સમાન દરજ્જો 

દૂન યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર સુરેખા ડાંગવાલે, જેઓ યુસીસીનો મુસદ્દો તૈયાર કરનાર નિયમ-નિર્માણ સમિતિઓનો ભાગ હતા, તેમણે જણાવ્યું હતું કે હવે લગ્ન, છૂટાછેડા અને વારસાના મામલામાં લિંગ સમાનતા હશે. લગ્ન અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાંથી જન્મેલા બધા બાળકોને સમાન ગણવાની જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

આ પણ વાંચો : આ રાજ્યમાં UCCનું ઓનલાઈન પોર્ટલ 27 જાન્યુઆરીએ થશે લૉન્ચ

તેમણે કહ્યું કે બધા ધર્મોમાં લિંગ સમાનતા એ UCCની મૂળભૂત ભાવના છે. ડાંગવાલે જણાવ્યું હતું કે UCC હેઠળ, બધા લગ્ન અને લિવ-ઇન સંબંધોની નોંધણી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેવા માટે હવે માતાપિતાની મંજૂરી જરૂરી છે.

UCCની બીજી ખાસિયત એ છે કે તેમાંથી ગેરકાયદેસર શબ્દ સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવ્યો છે. યુસીસી સર્વિસમેન માટે 'પ્રિવિલેજ્ડ વીલ' ની પણ જોગવાઈ કરે છે, જેના હેઠળ તેઓ સક્રિય સેવા દરમિયાન અથવા જોખમી સ્થળોએ તૈનાત હોય ત્યારે પોતાના હાથથી અથવા મૌખિક રીતે લખાયેલ વીલ બનાવી શકે છે.

ઉત્તરાખંડમાં UCC કેવી રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યું

ભાજપે 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન રાજ્યમાં UCC લાગુ કરવાનું વચન આપ્યું હતું. ચૂંટણીમાં વિજય પછી, 22 માર્ચ 2022 ના રોજ પ્રથમ કેબિનેટ બેઠકમાં, UCC પર નિષ્ણાત પેનલના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. 27 મે, 2022 ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ રંજના પ્રકાશ દેસાઈની આગેવાની હેઠળ એક પેનલની રચના કરવામાં આવી હતી, અને તેમને UCCનો મુસદ્દો તૈયાર કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. ઉત્તરાખંડમાં સમાજના વિવિધ વર્ગો સાથે ચર્ચા કર્યા પછી, દેસાઈ સમિતિએ દોઢ વર્ષમાં ચાર ખંડોમાં એક ડ્રાફ્ટ તૈયાર કર્યો. તેને 2 ફેબ્રુઆરી 2024 ના રોજ રાજ્ય સરકારને સોંપવામાં આવ્યું હતું. આ પછી તેને ઉત્તરાખંડ વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું. માર્ચ 2024 માં, રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ તેને મંજૂરી આપી.

ભૂતપૂર્વ મુખ્ય સચિવ શત્રુઘ્ન સિંહાના નેતૃત્વમાં બીજી નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરવામાં આવી. આ સમિતિને કાયદાના નિયમો નક્કી કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. સિંહા સમિતિએ ગયા વર્ષના અંતમાં સરકારને આ અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો. રાજ્ય મંત્રીમંડળે મુખ્યમંત્રીને યુસીસીના અમલીકરણ માટે તારીખ નક્કી કરવા માટે અધિકૃત કર્યા. સીએમ પુષ્કર સિંહ ધામીએ 27 જાન્યુઆરી 2025 થી તેનો અમલ કરવાની જાહેરાત કરી.