જૂની ગાડીઓ માટે ફરી લાવો E10 પેટ્રોલ! સરકારના મુખ્ય આર્થિક સલાહકારની મોટી સલાહ
છેલ્લું અપડેટ : 17 Aug 2026
ભારતમાં E20 પેટ્રોલ (E20 Petrol)ને લઈને છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે. વાહનનું માઈલેજ, એન્જિન અને વાહનોના વિવિધ કમ્પોનન્ટ્સ પર તેની અસર અંગે લોકોમાં ચિંતા જોવા મળી રહી છે. હવે આ ચર્ચા વચ્ચે ભારત સરકારના મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર વી. અનંત નાગેશ્વરન (V. Anantha Nageswaran)એ જૂના વાહનો માટે ફરીથી E10 પેટ્રોલ (E10 Fuel)નો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવવાની સલાહ આપી છે.
નાગેશ્વરનના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં હજુ પણ કરોડોની સંખ્યામાં જૂના બે-પહિયા વાહનો (Two-Wheelers) રસ્તા પર દોડી રહ્યા છે, જેમાં ખાસ કરીને કાર્બ્યુરેટર (Carburetor)નો ઉપયોગ થાય છે. આવા જૂના વાહનો માટે E20ની જગ્યાએ ઓછા ઇથેનોલવાળું પેટ્રોલ ઉપલબ્ધ કરાવવું વધુ યોગ્ય બની શકે છે.
E20 પેટ્રોલને લઈને દેશભરમાં ચર્ચા
હાલમાં E20 પેટ્રોલને લઈને દેશભરમાં ચર્ચા અને વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા (Social Media)થી લઈને રસ્તા અને સંસદ સુધી E20ના ફાયદા અને નુકસાન અંગે ચર્ચા થઈ રહી છે.
કેટલાક વાહનચાલકોનો દાવો છે કે E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી વાહનોનું માઈલેજ ઘટી રહ્યું છે અને કેટલાક વાહનોના કમ્પોનન્ટ્સ પર પણ અસર થઈ રહી છે. બીજી તરફ સરકાર અને નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે E20થી દરેક વાહનમાં એન્જિનને નુકસાન થાય છે તેવું સાબિત કરવા પૂરતા પુરાવા નથી.
આ સમગ્ર ચર્ચા વચ્ચે મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર દ્વારા જૂના વાહનો માટે E10 પેટ્રોલનો વિકલ્પ ફરીથી ઉપલબ્ધ કરાવવાની વાત મહત્વપૂર્ણ બની છે.
E10 પેટ્રોલ શું છે?
E10 પેટ્રોલમાં લગભગ 90 ટકા પેટ્રોલ અને 10 ટકા ઇથેનોલ (Ethanol)નું મિશ્રણ હોય છે. જ્યારે E20માં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 20 ટકા હોય છે.
નાગેશ્વરનના મતે, જૂના વાહનો માટે ઓછા ઇથેનોલવાળું પેટ્રોલ ઉપલબ્ધ રાખવાથી આવા વાહનોના માલિકોને રાહત મળી શકે છે. સાથે જ નવા વાહનોમાં E20નો ઉપયોગ ચાલુ રાખી શકાય છે.
E20થી એન્જિન ખરાબ થાય છે?
નાગેશ્વરનના જણાવ્યા પ્રમાણે E20ને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર અનેક પ્રકારના દાવા થઈ રહ્યા છે. તેમાં સૌથી મોટો દાવો એ છે કે E20ના કારણે એન્જિન ખરાબ થઈ જાય છે અથવા માઈલેજમાં ભારે ઘટાડો થાય છે.
પરંતુ તેમના જણાવ્યા અનુસાર, આ દાવાઓને સંપૂર્ણ રીતે સાચા કહી શકાય નહીં. ઇથેનોલમાં પેટ્રોલની સરખામણીએ ઓછી ઊર્જા (Energy) હોય છે. તેથી E20થી એક લિટર પેટ્રોલમાં વાહન થોડું ઓછું અંતર કાપી શકે છે.
E20માં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 20 ટકા હોવાથી કુલ ઊર્જામાં અંદાજે 6થી 7 ટકાની અસર થઈ શકે છે. સોશિયલ મીડિયા પર કેટલાક સ્થળે જણાવાતા 30 ટકા સુધીના માઈલેજ ઘટાડાના આંકડાઓને યોગ્ય ગણવામાં આવતા નથી.
જૂના 7.5થી 8 કરોડ બે-પહિયા વાહનો સૌથી મોટી ચિંતા
આ સમગ્ર મામલે સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો જૂના બે-પહિયા વાહનોનો છે. ભારતમાં અંદાજે 7.5થી 8 કરોડ જૂના બે-પહિયા વાહનો એવા છે, જે BS4 પહેલાંના સમયના છે અને તેમાં કાર્બ્યુરેટરનો ઉપયોગ થાય છે.
જૂના કાર્બ્યુરેટર E20માં રહેલા વધારાના ઇથેનોલ અને ઓક્સિજન પ્રમાણે ફ્યુઅલની માત્રાને આપમેળે એડજસ્ટ (Adjust) કરી શકતા નથી.
આ સ્થિતિમાં એન્જિનને જરૂરિયાત કરતાં ઓછું ફ્યુઅલ મળી શકે છે. પરિણામે એન્જિન વધુ ગરમ થવાની શક્યતા રહે છે. આ કારણસર જૂના વાહનો માટે E10 જેવા ઓછા ઇથેનોલવાળા ફ્યુઅલનો વિકલ્પ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
જૂના વાહનોમાં રબર સીલ પણ સમસ્યા બની શકે
જૂના વાહનોમાં રહેલા રબર સીલ (Rubber Seals) પણ એક મુદ્દો બની શકે છે. જો આ સીલ ઇથેનોલ સાથે ઉપયોગ માટે તૈયાર ન હોય તો લાંબા સમય સુધી ઇથેનોલના સંપર્કમાં રહેવાથી તેમાં નુકસાન થવાની શક્યતા રહે છે.
જોકે, ઇથેનોલ-ફ્રેન્ડલી સીલ (Ethanol-Friendly Seals) સાથે તેને બદલવાનું કામ ખૂબ ખર્ચાળ નથી. પરંતુ દેશમાં કરોડોની સંખ્યામાં જૂના વાહનો હોવાથી દરેક વાહનને અલગથી અપગ્રેડ (Upgrade) કરવું સરળ નથી.
E10 પેટ્રોલ ફરી ઉપલબ્ધ કરાવવાની સલાહ
નાગેશ્વરનના જણાવ્યા મુજબ, મૂળ ઇથેનોલ નીતિ (Ethanol Policy)માં જૂના વાહનો માટે ઓછા ઇથેનોલવાળા ફ્યુઅલનો વિકલ્પ રાખવામાં આવ્યો હતો.
પરંતુ સમય જતાં પેટ્રોલ પંપ પરથી E10 જેવા ઓછા બ્લેન્ડવાળા ફ્યુઅલની ઉપલબ્ધતા ઘટી ગઈ. તેથી જૂના વાહનોના માલિકોને E20 સિવાય E10 જેવા વિકલ્પની સુવિધા આપવી જોઈએ.
આવી વ્યવસ્થાથી જૂના વાહનોના માલિકોને પોતાનાં વાહન માટે યોગ્ય ફ્યુઅલ પસંદ કરવાની તક મળશે.
નવા વાહનોમાં E20, જૂના વાહનોમાં E10?
નાગેશ્વરનની સલાહનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે દરેક વાહન માટે એક જ પ્રકારનું ફ્યુઅલ જરૂરી નથી. નવા વાહનો E20 માટે તૈયાર હોય તો તેમાં E20નો ઉપયોગ ચાલુ રાખી શકાય, જ્યારે જૂના વાહનો માટે E10 જેવા ઓછા ઇથેનોલવાળા પેટ્રોલનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય.
આ રીતે ઇથેનોલના કુલ ઉપયોગને ઘટાડવાની જરૂર નહીં પડે અને જૂના વાહનોના માલિકોને પણ રાહત મળી શકે છે.
E20ના ફાયદા અંગે પણ ચર્ચા
નાગેશ્વરનના જણાવ્યા પ્રમાણે, E20ના ઉપયોગથી કેટલાક પ્રદૂષકો (Pollutants) જેમ કે કાર્બન મોનોક્સાઇડ અને બળ્યા વગરના હાઇડ્રોકાર્બનનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે.
તેમણે વિવિધ પરીક્ષણો (Tests)નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. અમેરિકાની Oak Ridge National Laboratoryમાં E20 માટે અનુરૂપ ન હોય તેવા 86 વાહનોને E20 મિશ્રિત ફ્યુઅલ સાથે લાંબા અંતર સુધી ચલાવીને પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ પરીક્ષણોમાં વાહનોના કમ્પોનન્ટ્સમાં અસામાન્ય વધારાની ઘસારો (Wear and Tear) જોવા મળ્યો નહોતો.
ભારતમાં પણ ARAI, પેટ્રોલિયમ સંસ્થાઓ અને Indian Oil દ્વારા કરવામાં આવેલા પરીક્ષણોમાં મોટા ભાગે સમાન પ્રકારના પરિણામો સામે આવ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
E27 અને E30 તરફ આગળ વધતા પહેલાં સાવચેતી જરૂરી
નાગેશ્વરનનું ધ્યાન માત્ર E20 સુધી મર્યાદિત નથી. તેમણે E20 પછી E27 અથવા E30 જેવા વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણ તરફ આગળ વધતા પહેલાં તેના વ્યાપક આર્થિક અને સામાજિક પરિણામો અંગે વિચાર કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવી છે.
ખાસ કરીને ‘Food vs Fuel’ (ખોરાક વિરુદ્ધ ફ્યુઅલ)ના મુદ્દે તેમણે સાવચેતી રાખવાની જરૂરિયાત જણાવી છે.
જો મકાઈ જેવી કૃષિ પેદાશનો વધુ ઉપયોગ ઇથેનોલ બનાવવા માટે થશે, તો તેની અસર ખેતી, પાણી અને ખાદ્ય ઉપલબ્ધતા (Food Supply) પર શું પડશે તે પણ ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી છે.
જૂની ગાડીઓના માલિકોને મળી શકે રાહત
જો સરકાર જૂના વાહનો માટે ફરીથી E10 પેટ્રોલ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો નિર્ણય લે છે, તો દેશના કરોડો જૂના વાહન માલિકોને તેનો સીધો લાભ મળી શકે છે. આ સાથે નવા વાહનોમાં E20નો ઉપયોગ ચાલુ રાખીને ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ (Ethanol Blending)ની નીતિને પણ આગળ વધારી શકાય છે.
હાલમાં E10 ફરીથી પેટ્રોલ પંપ પર ઉપલબ્ધ કરાવવાની બાબત સલાહ (Suggestion)ના સ્તરે છે. સરકાર તરફથી આ અંગે કોઈ અંતિમ નીતિગત નિર્ણય જાહેર થયો નથી. તેથી જૂના વાહન માલિકોએ હાલ પોતાના વાહનના મેન્યુઅલ અને ઉત્પાદકની ભલામણ પ્રમાણે જ યોગ્ય ફ્યુઅલનો ઉપયોગ કરવો વધુ યોગ્ય રહેશે.
