PMLA હેઠળ EDએ અરવિંદ કેજરીવાલની કરી ધરપકડ, જાણો તેમાં કેમ સરળતાથી નથી મળતા જામીન?

એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) એ ગુરુવારે PMLA હેઠળ દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલની દારૂ કૌભાંડ સંબંધિત મની લોન્ડરિંગ કેસની તપાસના સંબંધમાં ધરપકડ કરી હતી. કેજરીવાલને આજે વિશેષ PMLA કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવશે અને ED પૂછપરછ માટે તેમની કસ્ટડી માંગશે. દિલ્હીના મુખ્યમંત્રીએ ગુરુવારે મોડી રાત્રે પોતાની ધરપકડને પડકારતા સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી હતી.

 

સુપ્રીમ કોર્ટ પણ આજે આ મામલે સુનાવણી કરશે.જે કાયદા હેઠળ EDએ અરવિંદ કેજરીવાલ (પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ, 2002)ની ધરપકડ કરી છે, તેમાં જામીન મળવા ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. આ કાયદો વર્ષ 2002માં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો અને 1 જુલાઈ, 2005ના રોજ અમલમાં આવ્યો હતો. આ કાયદાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મની લોન્ડરિંગ અટકાવવાનો છે. વર્ષ 2012માં પીએમએલએમાં સુધારો કરીને બેંકો, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને વીમા કંપનીઓને પણ તેના દાયરામાં લાવવામાં આવી હતી.

કાયદાની કલમ 45માં આરોપીના જામીન માટે બે કડક શરતો

આ કાયદાની કલમ 45માં આરોપીના જામીન માટે બે કડક શરતો છે. પીએમએલએ હેઠળના તમામ ગુનાઓ કોગ્નિઝેબલ અને બિનજામીનપાત્ર હશે. આ કાયદામાં આગોતરા જામીનની જોગવાઈ નથી. ED પાસે PMLA એક્ટ હેઠળ વોરંટ વગર આરોપીની જગ્યાની તપાસ કરવાની અને તેની ધરપકડ કરવાની, અમુક શરતોને આધીન મિલકત જપ્ત કરવા અને જપ્ત કરવાની સત્તા છે. PMLA હેઠળ ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિએ કોર્ટમાં સાબિત કરવું પડશે કે તેની સામેના આરોપો પાયાવિહોણા છે. જેલમાં રહીને આરોપી માટે પોતાને નિર્દોષ સાબિત કરવું સહેલું નથી. ઉદાહરણ તરીકે, દિલ્હીની આમ આદમી પાર્ટી સરકારના બે ભૂતપૂર્વ પ્રધાનો, મનીષ સિસોદિયા અને સત્યેન્દ્ર જૈન, પીએમએલએ હેઠળ જેલમાં છે. AAPના અન્ય એક નેતા સંજય સિંહની પણ PMLAમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તે હાલમાં જેલમાં છે.

PMLA કલમ 45માં જામીનની બે કડક શરતો

2018માં વર્તમાન સરકારે પીએમએલએમાં વધુ એક સુધારો કર્યો હતો અને તેની કલમ 45 માં આરોપીના જામીન માટે બે કડક શરતો ઉમેરી હતી. આ બે શરતો એવી હતી કે જામીન અરજી સામે સરકારી વકીલની સુનાવણી પહેલાં અદાલત પાસે એવું માનવા માટે વાજબી આધાર હોવા જોઈએ કે આરોપી ગુનામાં દોષિત નથી અને જામીન પર હોય ત્યારે તેણે કોઈ ગુનો કર્યો હોવાની કોઈ શક્યતા નથી. પીએમએલએમાં આ સુધારાને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં લગભગ 100 અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ અરજીઓમાં EDને PMLA એક્ટ હેઠળ ધરપકડ, સંપત્તિ જપ્ત કરવાની સત્તા અને જામીનની બેવડી શરતો પર પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.

PMLA હેઠળ EDની સત્તાઓને SCમાં પડકારવામાં આવી હતી

અરજીઓમાં EDને આપવામાં આવેલી આ સત્તાઓ CrPCના અવકાશની બહાર હોવાનું જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું અને PMLA એક્ટને ગેરબંધારણીય જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે 27 જુલાઈ 2022ના રોજ આ કેસમાં પોતાનો ચુકાદો આપ્યો હતો અને EDના અધિકારોને સમર્થન આપ્યું હતું. આ ઉપરાંત, સુપ્રીમ કોર્ટે પીએમએલએમાં 2018ના સુધારાને પણ માન્ય રાખ્યો હતો. જસ્ટિસ એએમ ખાનવિલકરની આગેવાની હેઠળની ત્રણ સભ્યોની બેન્ચે કહ્યું હતું કે મની લોન્ડરિંગ એ જઘન્ય અપરાધ છે, જે માત્ર રાષ્ટ્રના સામાજિક અને આર્થિક માળખાને જ અસર કરતું નથી પરંતુ અન્ય જઘન્ય અપરાધોને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. આ બેન્ચના અન્ય બે જજ જસ્ટિસ દિનેશ મહેશ્વરી અને જસ્ટિસ સીટી રવિકુમાર હતા.