વર્ષ 2001-02 બાદ ફિરોઝપુર કેન્ટોનમેન્ટમાં સેનાનું બ્લેકઆઉટ રિહર્સલ, પંજાબના સરહદી વિસ્તારોમાં ગભરાટ 

રવિવારે ફિરોઝપુર કેન્ટોનમેન્ટ બોર્ડના અધિકારીઓએ રાત્રે 9 થી 9.30 વાગ્યા સુધી બ્લેકઆઉટ રિહર્સલની જાહેરાત કર્યા બાદ ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ નજીકના પંજાબના ગામડાઓ અને શહેરી વિસ્તારોમાં ગભરાટનું વાતાવરણ ફેલાયું હતું.

સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ કેન્ટોનમેન્ટ બોર્ડ અને સ્ટેશન કમાન્ડર દ્વારા આદેશિત આ કવાયતનો હેતુ સંભવિત યુદ્ધના જોખમો વચ્ચે બ્લેકઆઉટ પ્રોટોકોલના અમલીકરણમાં તૈયારી અને અસરકારકતાનું નિરીક્ષણ કરવાનો હતો. તેથી સમગ્ર કેન્ટોનમેન્ટ વિસ્તારમાં સંપૂર્ણ વીજળી બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે, અને પંજાબ સ્ટેટ પાવર કોર્પોરેશન લિમિટેડ (PSPCL) ને નિર્દિષ્ટ સમય દરમિયાન વીજળી પુરવઠો બંધ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. રહેવાસીઓને સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ મોક ડ્રીલ દરમિયાન જનરેટર સેટ અથવા કોઈપણ પાવર બેકઅપ સિસ્ટમનો ઉપયોગ ન કરે.

આ કવાયતના સમાચાર ફેલાતાં જ છાવણીની આસપાસના વિસ્તારોમાં રાશન અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની ખરીદી શરૂ થઈ ગઈ. "કોઈ મોટી ઘટના બની શકે છે તેના ડરથી લોકોએ પોતાનો સામાન સંગ્રહ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. આ કવાયતના સમય અને ગુપ્તતાએ ઘણા લોકોને ચિંતિત કર્યા છે," ફિરોઝપુર જિલ્લાના ગુરુ હરસહાઈના રહેવાસી અમૃતપાલ સિંહે જણાવ્યું.

સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદની નજીક આવેલા હજારા ગામના કેટલાક રહેવાસીઓએ બે દિવસ પહેલા તણાવ વધવાના ડરથી ગામ છોડી દીધું હતું. નામ ન આપવાની શરતે એક સ્થાનિક રહેવાસીએ જણાવ્યું કે, ‘ફિરોઝપુર જિલ્લાના બીજા એક સંવેદનશીલ સરહદી ગામ હુસૈનીવાલામાં પણ પરિસ્થિતિ એટલી જ તંગ છે. ઘણા ગામલોકો, ખાસ કરીને બાળકો ધરાવતા પરિવારો, ગામ છોડવાનું વિચારી રહ્યા છે.’

કેન્ટોનમેન્ટ બોર્ડે તમામ નાગરિક અને પોલીસ અધિકારીઓ પાસેથી સંપૂર્ણ સહયોગ માંગ્યો છે અને બ્લેકઆઉટ સમયગાળા દરમિયાન પૂરતી સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરવા વિનંતી કરી છે. જોકે કેન્ટોનમેન્ટ સત્તાવાળાઓએ આગ્રહ કર્યો હતો કે બ્લેકઆઉટ ફક્ત યુદ્ધની તૈયારીને મજબૂત બનાવવાના હેતુથી કરવામાં આવેલ રિહર્સલ હતો, પરંતુ રહેવાસીઓ પર ખાસ કરીને સરહદની નજીક રહેતા લોકો પર તેની માનસિક અસર સ્પષ્ટ હતી. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે સ્થાનિક નેતાઓ અને વહીવટીતંત્ર પર હવે અફવાઓ દૂર કરવા અને નાગરિકોને ખાતરી આપવાનું દબાણ છે કે આ કવાયત સાવચેતી માટે છે અને નિકટવર્તી સંઘર્ષનો સંકેત નથી.

"છેલ્લી બ્લેકઆઉટ રિહર્સલ ડિસેમ્બર 2001 અને જાન્યુઆરી 2002 માં 13 ડિસેમ્બર, 2001ના રોજ સંસદ પર હુમલા પછી યોજાઈ હતી. ફેબ્રુઆરી 2002માં જ્યારે પંજાબમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાઈ રહી હતી, ત્યારે રિહર્સલ નિયમિતપણે યોજાતા હતા," ગુરુ હરસહાઈમાં રહેતા પંજાબના ભૂતપૂર્વ માહિતી કમિશનર હીરા સોઢીએ જણાવ્યું.

હુસૈનીવાલાના ભૂતપૂર્વ સરપંચ બલજિંદર સિંહે કહ્યું, "આવું 2002માં પણ બન્યું હતું. બ્લેકઆઉટ પહેલા સાયરન વાગતા હતા. તો હવે દાયકાઓથી વધુ સમય પછી આવું રિહર્સલ ફરી થવા જઈ રહ્યું છે. અમે સેના સાથે છીએ. જોકે ચિંતાઓ હજુ પણ છે."