મોટી ભૂલ કે ઈમરજન્સી? પાકિસ્તાન સરહદમાં ઘૂસી એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ, તપાસના આદેશ

દિલ્હીથી અમૃતસર જઈ રહેલી એર ઇન્ડિયાની (Air India) એક ફ્લાઇટ ૨૨ જૂનના રોજ લેન્ડિંગ દરમિયાન ભૂલથી પાકિસ્તાની એરસ્પેસમાં (Airspace - હવાઈ ક્ષેત્ર) પ્રવેશી ગઈ હોવાની ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે. ભારે ટ્રાફિક અને રનવેની સમસ્યાના કારણે પાયલટે જ્યારે 'ગો-અરાઉન્ડ' (Go-around - લેન્ડિંગ કેન્સલ કરીને વિમાનને ફરી હવામાં ઉપર લેવું) કર્યું, ત્યારે પ્લેન અટારી (Attari) બોર્ડર પાર કરીને પાકિસ્તાની સરહદમાં જતું રહ્યું હતું.

જો કે, વિમાન માત્ર બે મિનિટથી પણ ઓછા સમય માટે ત્યાં રહ્યું હતું અને બાદમાં તેને સુરક્ષિત રીતે દિલ્હી ડાયવર્ટ (Divert) કરવામાં આવ્યું હતું. ભારતની એવિએશન રેગ્યુલેટર સંસ્થા DGCA એ આ મામલે કડક વલણ અપનાવીને તપાસ શરૂ કરી છે.

રનવે પર બર્ડ-સ્ટ્રાઈક અને ભારે કન્જેશન (Air Traffic Congestion)

એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI479 (એરબસ A321) સાથે આ ઘટના કેમ બની, તેના પાછળના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

• બર્ડ-સ્ટ્રાઈક (Bird-strike): અમૃતસર એરપોર્ટ પર એક અન્ય વિમાન સાથે પક્ષી અથડાવાની ઘટના બની હતી, જેના કારણે રનવેનું ઇન્સ્પેક્શન (Runway Inspection) ચાલી રહ્યું હતું અને રનવે થોડીવાર માટે બંધ હતો.

• હોલ્ડિંગ પેટર્ન (Holding Pattern): રનવે બંધ હોવાના કારણે એર ટ્રાફિક કંટ્રોલર (ATC) દ્વારા એર ઇન્ડિયા સહિતના ઘણા વિમાનોને હવામાં જ ચક્કર મારવાની (Circle) સૂચના અપાઈ હતી.

• બે મિનિટ પાકિસ્તાનમાં: જ્યારે પાયલટે લેન્ડિંગનો પ્રયાસ છોડીને વિમાનને ફરી ઉપર લીધું (Go-around), ત્યારે રાડાર વેક્ટરિંગ દરમિયાન વિમાન આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ ઓળંગી ગયું અને આશરે બે મિનિટ પાકિસ્તાની સરહદમાં રહ્યું હતું.

પાકિસ્તાની એટીસી (ATC) સાથે કરાયું હતું કો-ઓર્ડિનેશન

DGCA ના સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, આ ઘટના ચોક્કસપણે એક ભૂલ હતી પરંતુ તેનાથી કોઈ સુરક્ષા ખતરો (Security Risk) ઊભો થયો નહોતો: વિમાન જ્યારે પાકિસ્તાની એરસ્પેસમાં ગયું ત્યારે ભારતીય એટીસી સત્તાવાળાઓએ તાત્કાલિક પાકિસ્તાની એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (Pakistan ATC) સાથે તાલમેલ (Coordinated) સાધ્યો હતો.

• અમૃતસરમાં એરપોર્ટ પર ટ્રાફિક વધુ હોવાને કારણે પાયલટે વિમાનને પાછું દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર લેન્ડ કરાવ્યું હતું, જ્યાં રિફ્યુઅલિંગ (Refuelling) કર્યા બાદ તે જ સાંજે ફ્લાઇટ ફરી અમૃતસર જવા રવાના થઈ હતી.

એર ટ્રાફિક કંટ્રોલર અને ક્રૂ મેમ્બર્સ સામે એક્શન (Interim Action)

એર ઇન્ડિયાએ આ ઘટનાની પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું છે કે તેઓએ આ અંગે રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટીને જાણ કરી દીધી છે અને આંતરિક તપાસ (Internal Investigation) શરૂ કરી છે. બીજી તરફ, આ ઘટનાની સમયસર રિપોર્ટિંગ ન કરવા બદલ DGCA એ કડક પગલાં લીધા છે અને અમૃતસરના સંબંધિત એર ટ્રાફિક કંટ્રોલર તેમજ પ્લેન ઓપરેટ કરી રહેલા ક્રૂ (Operating Crew) વિરુદ્ધ વચગાળાની કાર્યવાહી (Interim Action) કરી છે.

થોડા દિવસો પહેલાં પાકિસ્તાની પ્લેન પણ ભારતમાં ઘૂસ્યું હતું!

રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ ઘટનાના થોડા દિવસો પહેલાં એટલે કે ૧૨ જૂનના રોજ આવી જ એક સરખી ઘટના બની હતી. લાહોરથી દુબઈ જઈ રહેલી પાકિસ્તાનની 'ફ્લાય જિન્નાહ' (Fly Jinnah) ફ્લાઇટ 9P514 પંજાબ સરહદેથી ભારતીય એરસ્પેસમાં પ્રવેશી ગઈ હતી. જો કે, તે સમયે ખરાબ હવામાનના કારણે (Adverse Weather) બચવા માટે પાકિસ્તાની પાયલટે રૂટ ડાયવર્ટ કરવો પડ્યો હતો અને તે પણ કોઈ સુરક્ષા ખતરો નહોતો.