Manoj Kumar / અમિતાભ માટે બન્યા મસીહા, સરકાર સામે જીત્યો કેસ, જાણો મનોજ કુમાર સાથે જોડાયેલી ખાસ વાતો
છેલ્લું અપડેટ : 04 Apr 2025
'પૂરબ ઔર પશ્ચિમ', 'રોટી, કપડા ઔર મકાન' અને 'ક્રાંતિ' જેવી ફિલ્મો આપનાર પીઢ અભિનેતા મનોજ કુમારનું આજે 4 એપ્રિલ 2025ના રોજ 87 વર્ષની વયે નિધન થયું છે. તેમણે કોકિલાબેન ધીરુભાઈ અંબાણી હોસ્પિટલમાં અંતિમ શ્વાસ લીધા છે. 'ભારત કુમાર' તરીકે જાણીતા મનોજ કુમારે પોતાની ફિલ્મો દ્વારા દેશભક્તિની ભાવના જગાડી હતી જે હજુ પણ લોકોના હૃદયમાં જીવંત છે. તેમના નિધનથી બોલિવૂડ અને તેમના ફેન્સમાં શોકનું મોજુ ફરી વળ્યું છે. ચાલો આપણે તેમના જીવનના યાદગાર બનાવો વિશે જાણીએ જે તેમની દેશભક્તિ, હિંમત અને સિનેમા પ્રત્યેના સમર્પણને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
દેશભક્તિ પર આધારિત ફિલ્મો બનાવવાનું કારણ
મનોજ કુમારને 'ભારત કુમાર' કેમ કહેવામાં આવ્યા? તેની પાછળ તેમના જીવનનું એક સત્ય છુપાયેલું છે. તેમનો જન્મ 24 જુલાઈ 1937ના રોજ પાકિસ્તાનના એબટાબાદમાં થયો હતો. 1947માં ભારત-પાકિસ્તાનના ભાગલા દરમિયાન, તેમનો પરિવાર દિલ્હી આવ્યો, જ્યાં તેમણે શરણાર્થી છાવણીઓમાં મુશ્કેલ દિવસોનો સામનો કર્યો. આ સમય દરમિયાન, દેશ માટે કંઈક કરવાની ભાવના તેમના મનમાં ઘર કરી ગઈ. ભગત સિંહથી ખૂબ પ્રભાવિત થઈને, મનોજે સિનેમાને એક માધ્યમ તરીકે પસંદ કર્યું અને 'શહીદ', 'પૂરબ ઔર પશ્ચિમ', 'ક્રાંતિ' જેવી ફિલ્મો દ્વારા દેશભક્તિને પડદા પર લાવી. તેમનું માનવું હતું કે ફિલ્મો ફક્ત મનોરંજનનું સાધન નથી પણ સમાજને જાગૃત કરવાનું માધ્યમ પણ છે. આવી સ્થિતિમાં, તેમણે દેશભક્તિ પર આધારિત ઘણી ફિલ્મો બનાવી અને તેના કારણે તેમનું નામ પણ 'ભારત કુમાર' પડી ગયું.
અમિતાભ બચ્ચનને મુંબઈ છોડતા અટકાવ્યા
એક સમય હતો જ્યારે અમિતાભ બચ્ચનની ફિલ્મો સતત નિષ્ફળ જતી હતી અને તેમનું કરિયર ડૂબી રહ્યું હતું. 1970ના દાયકામાં, જ્યારે અમિતાભ બચ્ચન પોતાની નિષ્ફળતાઓથી હતાશ થઈ ગયા હતા અને મુંબઈ છોડીને દિલ્હી પાછા ફરવાનું નક્કી કર્યું હતું, ત્યારે મનોજ કુમારે તેમને રોક્યા હતા. મનોજે એક ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે લોકો અમિતાભને ટોણા મારી રહ્યા હતા, પરંતુ તેમને ખાતરી હતી કે આ યુવાન એક દિવસ મોટો સ્ટાર બનશે. તેમણે અમિતાભને તેમની ફિલ્મ 'રોટી, કપડા ઔર મકાન' (1974) માં તક આપી. આ ફિલ્મ હિટ રહી અને અમિતાભના કરિયરને એક નવી દિશા મળી. મનોજનું આ વિઝન પાછળથી સાચું સાબિત થયું જ્યારે અમિતાભ 'એન્ગ્રી યંગ મેન' તરીકે બોલિવૂડના શિખર પર પહોંચ્યા.
સરકાર સામે કેસ જીત્યો
મનોજ કુમાર ફક્ત દેશભક્તિ માટે જ જાણીતા નહોતા, પરંતુ તેમની હિંમત માટે પણ પ્રખ્યાત હતા. 1975માં જ્યારે ઈન્દિરા ગાંધીએ દેશમાં ઈમરજન્સી લાદી ત્યારે મનોજ કુમારે ખુલ્લેઆમ તેનો વિરોધ કર્યો. એવું કહેવાય છે કે સરકારે તેમને ઈમરજન્સી તરફી ડોક્યુમેન્ટ્રી ફિલ્મ બનાવવા કહ્યું હતું, પરંતુ તેમણે સ્પષ્ટ ઈનકાર કરી દીધો હતો, જેના કારણે તેમની ફિલ્મ 'દસ નંબરી' પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. મનોજ ડર્યા નહીં અને તેમણે સરકાર વિરુદ્ધ કોર્ટમાં કેસ લડ્યો. તેઓ એકમાત્ર બોલિવૂડ નિર્માતા અને અભિનેતા હતા જેમણે સરકાર સાથે કાનૂની લડાઈ જીતી અને તેમની ફિલ્મ રિલીઝ કરાવી હતી. આવી સ્થિતિમાં, એમ કહી શકાય કે તેઓ હિન્દી સિનેમાના એક નીડર અભિનેતા અને નિર્માતા પણ હતા.
ભગતસિંહની માતા સાથે મુલાકાત અને પછી ફિલ્મ 'શહીદ' બની
મનોજ કુમારનો ભગત સિંહ પ્રત્યેનો પ્રેમ ખૂબ જ ખાસ હતો. 'શહીદ' (1965) ફિલ્મ બનાવતા પહેલા, તેઓ ભગત સિંહના માતા વિદ્યાવતીને મળવા ગયા હતા, જે તે સમયે હોસ્પિટલમાં દાખલ હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન મનોજ ભાવુક થઈ ગયા અને ખૂબ રડવા લાગ્યા. વિદ્યાવતીએ કહ્યું હતું, 'તું બિલકુલ ભગત જેવો લાગે છે.' આ મુલાકાત મનોજને એટલી બધી પ્રભાવિત કરી કે તેમણે ભગત સિંહના પાત્રને પડદા પર લાવ્યું. 'શહીદ' એ તેમને દેશભક્તિની ફિલ્મોના આઈકોન બનાવ્યા અને તેના 'મેરા રંગ દે બસંતી ચોલા' જેવા ગીતો આજે પણ પહેલા જેટલા જ લોકપ્રિય છે.
