Business News: હવે તમે તમારા એકાઉન્ટ માટે ચાર નોમિની બનાવી શકો છો,જાણો શું છે વિગત
છેલ્લું અપડેટ : 23 Oct 2025
બેંક ખાતાના નામાંકનને નિયંત્રિત કરતા નિયમોમાં મોટો ફેરફાર થવાનો છે. 1 નવેમ્બર, 2025 થી, બેંક ખાતાધારકો એક સાથે ચાર લોકોને નોમિનેટ કરી શકશે, એમ ગુરુવારે નાણા મંત્રાલયે જાહેરાત કરી. આ ફેરફાર બેંકિંગ સિસ્ટમમાં એકરૂપતા લાવવા અને દાવાની પતાવટને સરળ બનાવવા માટે રચાયેલ છે. આ નવા નિયમો બેંકિંગ કાયદા (સુધારા) અધિનિયમ, 2025 હેઠળ લાગુ કરવામાં આવશે, જે 15 એપ્રિલ, 2025 ના રોજ નોટિફાઇ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ કાયદામાં કુલ ૧૯ સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. આ સુધારાઓ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ ૧૯૩૪, બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ ૧૯૪૯, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ ૧૯૫૫ અને બેંકિંગ કંપનીઓ (એક્વિઝિશન અને ટ્રાન્સફર) એક્ટ ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ ને અસર કરે છે. આ ફેરફારોનો ઉદ્દેશ્ય બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં શાસનને મજબૂત બનાવવા, ગ્રાહકોની સુવિધા વધારવા અને ઓડિટ ગુણવત્તા સુધારવાનો છે.
નવા નોમિની નિયમો શું છે?
નવા નિયમો હેઠળ, ખાતાધારકો તેમના બેંક ખાતા માટે ચાર જેટલા નોમિની પસંદ કરી શકશે. આ નોમિની એકસાથે અથવા ક્રમિક રીતે પસંદ કરી શકાય છે. આનો અર્થ એ છે કે ખાતાધારક નક્કી કરી શકે છે કે બધા નોમિની એક સાથે અથવા એક પછી એક તેમનો હિસ્સો મેળવે છે. જો સફળ નોમિનેશન પસંદ કરવામાં આવે, તો પહેલા નોમિની, બીજા નોમિની, પછી ત્રીજા અને પછી ચોથા નોમિની દાવા માટે હકદાર રહેશે.
સલામત થાપણો અને લોકર વસ્તુઓ માટે ફક્ત ક્રમિક નામાંકનોની મંજૂરી આપવામાં આવશે. ખાતાધારકો ચાર નોમિની પસંદ કરી શકે છે અને દરેક નોમિનીનો હિસ્સો અથવા ટકાવારી સ્પષ્ટ કરી શકે છે. આ શેર કુલ 100 ટકા હોવો જોઈએ. આનાથી દાવાની પતાવટમાં પારદર્શિતા આવશે અને બધા નોમિની સરળતાથી તેમના અધિકારો મેળવી શકશે.
નાણાં મંત્રાલયનું કહેવું છે કે, આ નવા નિયમો ગ્રાહકોને તેમની પસંદગીના નોમિની પસંદ કરવાની સ્વતંત્રતા આપશે. તે બેંકિંગ સિસ્ટમમાં એકસમાન, પારદર્શક અને ઝડપી દાવાની પતાવટ પ્રક્રિયાઓ સુનિશ્ચિત કરવામાં પણ મદદ કરશે. બેંકિંગ કંપનીઓ (નોમિનેશન) નિયમો, 2025, ટૂંક સમયમાં જારી કરવામાં આવશે. આ નિયમોમાં બહુવિધ નોમિની બનાવવા, રદ કરવા અથવા પસંદ કરવા માટેની પ્રક્રિયા અને જરૂરી ફોર્મ્સ વિશે માહિતી હશે.
વધુમાં, સરકારે અગાઉ 29 જુલાઈ, 2025 ના રોજ એક ગેઝેટ નોટિફિકેશન બહાર પાડ્યું હતું, જેમાં બેંકિંગ કાયદા (સુધારા) અધિનિયમ, 2025 ની કેટલીક જોગવાઈઓ 1 ઓગસ્ટ, 2025 થી અમલમાં આવી હતી. આમાં કલમ 3, 4, 5, 15, 16, 17, 18, 19 અને 20 નો પણ ઉલ્લેખ છે..
બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં અન્ય કયા ફેરફારો થઈ રહ્યા છે?
નવા નિયમો ફક્ત નોમિની સુધી મર્યાદિત નથી. જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોને પણ આ કાયદા હેઠળ ઘણી નવી સત્તાઓ આપવામાં આવી છે. પીએસબી હવે દાવો ન કરેલા શેર, વ્યાજ અને બોન્ડ રિડેમ્પશનની રકમ ઇન્વેસ્ટર એજ્યુકેશન એન્ડ પ્રોટેક્શન ફંડમાં ટ્રાન્સફર કરી શકશે. આ નિયમ કંપની એક્ટ સાથે સુસંગત છે, જે કંપનીઓને લાગુ પડે છે.
સાથે જ જાહેર ક્ષેત્રની બેન્કને હવે પોતાના સ્ટેચ્યુટરી ઓડિટર્સને વધારે મહેનતાણું આપવાનો પણ અધિકાર મળશે. આનાથી ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા ઓડિટ વ્યાવસાયિકોને જોડવાનું શક્ય બનશે અને ઓડિટની ગુણવત્તામાં વધારો થશે. વધુમાં, 1968 પછી પહેલી વાર "નોંધપાત્ર હિત (સબસ્ટેન્શિયલ ઇન્ટરેસ્ટ)" માટેની મર્યાદામાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. હવે આ મર્યાદા 5 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 2 કરોડ રૂપિયા કરવામાં આવી છે.
સહકારી બેંકોમાં પણ ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. ૯૭મા બંધારણીય સુધારા હેઠળ, આ બેંકોમાં ડિરેક્ટર્સ (ચેરપર્સન અને પૂર્ણ-સમય ડિરેક્ટર્સ સિવાય) નો કાર્યકાળ આઠ વર્ષથી વધારીને ૧૦ વર્ષ કરવામાં આવ્યો છે.
