ઓનલાઇન વેચનારા સાવધાન! ઓર્ડર કેન્સલ થયો તો સીધો ₹5,000 સુધીનો દંડ, જાણો નવા નિયમો

આગામી તહેવારોની સિઝન પહેલાં અગ્રણી ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ Amazon અને Flipkart એ પોતાના પ્લેટફોર્મ પર સામાન વેચતા સેલર્સ માટે ફી અને પેનલ્ટી સ્ટ્રક્ચરમાં મોટા ફેરફારો કર્યા છે. જો કોઈ સેલર ગ્રાહકની વિનંતી વિના પોતાની મેળે ઓર્ડર કેન્સલ કરશે અથવા મોકલવામાં વિલંબ કરશે, તો તેના પર ભારે દંડ ફટકારવામાં આવશે. 10,000 રૂપિયા સુધીના ઓર્ડર પર આ દંડ 1,000 રૂપિયા સુધીનો હોઈ શકે છે.

અગાઉ કેન્સલેશન ફી કેટેગરી આધારિત રેફરલ ચાર્જ સાથે જોડાયેલી હતી, પરંતુ હવે તેને સીધી ઓર્ડર વેલ્યુની ટકાવારી સાથે જોડી દેવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી પ્રોફિટ માર્જિન ઓછું હોવા છતાં સેલર્સને મોટો આર્થિક બોજ વેઠવો પડી શકે છે, જેના કારણે MSME અને નાના વેપારીઓમાં ભારે ચિંતા જોવા મળી રહી છે.

ઓર્ડર વેલ્યુ આધારિત નવું કેન્સલેશન ફી સ્ટ્રક્ચર

Amazon India એ Easy Ship અને Self Ship સેવાઓનો ઉપયોગ કરતા સેલર્સ માટે 17 ઓગસ્ટ 2026થી નવો ફી નિયમ લાગુ કરી દીધો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે Easy Shipમાં સેલર સામાન પેક કરીને એમેઝોનના પિકઅપ સ્ટાફને સોંપે છે, જ્યારે Self Shipમાં પેકિંગ અને ડિલિવરી બંનેની જવાબદારી સેલરના પોતાના કુરિયર નેટવર્કની હોય છે.

 ઓર્ડર વેલ્યુ મુજબ કેન્સલેશન ફીનું માળખું નીચે મુજબ નક્કી કરાયું છે:

10,000 રૂપિયા સુધીના ઓર્ડર પર: 10% ફી (મહત્તમ 1,000 રૂપિયા સુધી).
10,001થી 50,000 રૂપિયા સુધીના ઓર્ડર પર: 8% ફી (મહત્તમ 4,000 રૂપિયા સુધી).
50,001થી 1,00,000 રૂપિયા સુધીના ઓર્ડર પર: 5% ફી (મહત્તમ 5,000 રૂપિયા સુધી).
1,00,000 રૂપિયાથી વધુના ઓર્ડર પર: 2% ફી.
(નોંધ: આ તમામ ચાર્જીસ પર 18% GST અલગથી વસૂલવામાં આવશે).

આ ચાર્જ ત્યારે લાગુ થશે જ્યારે સેલર ગ્રાહકની રિક્વેસ્ટ સિવાયના કોઈપણ કારણથી ઓર્ડર કેન્સલ કરશે. આ ઉપરાંત જો સેલર નિર્ધારિત શિપિંગ તારીખના 24 કલાકની અંદર સામાન મોકલીને શિપમેન્ટ કન્ફર્મ નહીં કરે અને ઓર્ડર ઓટો-કેન્સલ થશે, તો પણ આ દંડ વસૂલવામાં આવશે.

તેમજ ફ્યુઅલ અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ વધવાના કારણે Amazon દ્વારા 7 સપ્ટેમ્બર 2026થી Fulfilment Center, Easy Ship અને Seller Flex ચેનલો પર ક્લોઝિંગ ફીમાં પણ વધારો કરવામાં આવશે. જેમાં 500 રૂપિયા સુધીની પ્રોડક્ટ્સ પર 1 રૂપિયો અને 500 રૂપિયાથી વધુની પ્રોડક્ટ્સ પર 3 રૂપિયા ફી વધશે.

Flipkart: 23 ઓગસ્ટથી 3-લેયર પેનલ્ટી સિસ્ટમ લાગુ

Flipkart એ ઓર્ડર પૂરો કરવામાં વિલંબ અને કેન્સલેશન રોકવા માટે 23 ઓગસ્ટ 2026થી ત્રણ તબક્કાની દંડ પ્રણાલી અમલી બનાવી છે:

ડિસ્પેચમાં વિલંબ: નક્કી કરેલી 'Dispatch By Date' સુધી શિપમેન્ટ પિકઅપ માટે તૈયાર ન થાય તો પ્રતિ શિપમેન્ટ 30 રૂપિયા દંડ થશે.
સેલર દ્વારા કેન્સલેશન: સેલર તરફથી ઓર્ડર કેન્સલ કરવામાં આવે તો પ્રતિ શિપમેન્ટ 60 રૂપિયા દંડ લાગશે. સતત 3 ડિસ્પેચ ડેડલાઇન ચૂકી જવાને કારણે ઓર્ડર ઓટો-કેન્સલ થાય તો પણ 60 રૂપિયા પેનલ્ટી લાગશે.
વિલંબ બાદ કેન્સલેશન: ઓર્ડરમાં વિલંબ થયા પછી જો તે કેન્સલ થાય, તો પ્રતિ શિપમેન્ટ 90 રૂપિયા દંડ વસૂલવામાં આવશે.
અગાઉ ફ્લિપકાર્ટ ડેડલાઇન ચૂકવા પર સેલરનું એકાઉન્ટ લોક કરી દેતું હતું, જે વ્યવસ્થા હટાવીને હવે સીધો દંડ લેવાનું શરૂ કરાયું છે. જોકે, પ્લેટફોર્મ પર જોડાનારા નવા સેલર્સને પ્રથમ 3 મહિના સુધી આ પોલિસીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. સમયસર ઓર્ડર મોકલનારા સારા સેલર્સને ઝડપી પેમેન્ટ અને ફ્રી એડવર્ટાઇઝિંગ ક્રેડિટ જેવા લાભો પણ અપાશે.
કંપનીઓની સ્પષ્ટતા અને નાના વેપારીઓની ચિંતા

Amazonના પ્રવક્તાના જણાવ્યા મુજબ, સેલર્સ તરફથી કેન્સલ થતા ઓર્ડરની સંખ્યા કુલ ઓર્ડરના 1% કરતાં પણ ઓછી છે (100માંથી 1 કરતાં પણ ઓછો ઓર્ડર). કંપનીએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે સેલરની ભૂલ સિવાયના બાહ્ય કારણોસર થતા કેન્સલેશન સામે સેલરને પ્રોટેક્શન આપવાની સિસ્ટમ મોજૂદ છે.

સામે પક્ષે સેલર્સની ફરિયાદ છે કે ઘણી વખત પિકઅપ સ્ટાફ સમયસર પહોંચતો નથી, છતાં કેન્સલેશનની જવાબદારી સેલરના માથે થોપી દેવાય છે. સમાન ઓર્ડર પર Fulfilment Network અને Easy Ship સેલર્સ વચ્ચેની ફીમાં પ્રતિ યુનિટ 45 રૂપિયા સુધીનો તફાવત જોવા મળે છે.

'ફોરમ ફોર ઇન્ટરનેટ રિસેલર્સ, સેલર્સ એન્ડ ટ્રેડર્સ'ના ટ્રસ્ટી વિનોદ કુમારે જણાવ્યું હતું કે તહેવારોની સિઝન પહેલાં નાના અને મધ્યમ વેપારીઓ પર પેનલ્ટીનો બોજ નાખવો ચિંતાજનક છે. ડિલિવરીમાં વિલંબ માત્ર સેલરની ભૂલથી નહીં પરંતુ લોજિસ્ટિક્સ સમસ્યાઓ, ટેકનિકલ ખામીઓ કે ગ્રાહક સંબંધિત કારણોસર પણ થતો હોય છે. તેમણે માંગ કરી છે કે સેલર્સને ઈ-કોમર્સ સિસ્ટમનો ડિફોલ્ટ આર્થિક બોજ ઉઠાવનાર ન બનાવવા જોઈએ અને ખોટા ચાર્જીસ સામે અપીલ કરવાની સરળ તથા પારદર્શક વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.